Ký ướk hy sinh và câu chuyện hy hữu về người liệt sĩ có hai Mẹ Việt Nam anh hùng

Số phận liệt sĩ Lê Ngọc Long gắn liền với hai người mẹ đều được Nhà nước tôn vinh Mẹ Việt Nam anh hùng. Dù mẹ đẻ đã về cõi vĩnh hằng, người mẹ nuôi nay bước sang tuổi 107 vẫn khắc khoải đợi ngày tìm thấy phần mộ của người con trai.

Sinh ra ở xã Sơn Tiến, tỉnh Hà Tĩnh, cuộc đời liệt sĩ Lê Ngọc Long (SN 1941) ghi dấu bao điều kỳ diệu lẫn cay đắng. Do hoàn cảnh khốn khó, ông được mẹ Nguyễn Thị Minh đón về chăm sóc từ thuở nhỏ như con đẻ. Trưởng thành trong tình yêu thương vô bờ của cả mẹ đẻ Nguyễn Thị Quý lẫn mẹ nuôi, ông xung phong ra mặt trận rồi ngã xuống anh dũng vào năm 1966 thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Về sau, cả hai người mẹ kính yêu của ông đều được Nhà nước trao tặng danh hiệu cao quý Mẹ Việt Nam anh hùng.

Hai người mẹ chung nỗi đau tiễn con ra tiền tuyến

Bây giờ ở tuổi 107, Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Minh đang sinh sống tại ngôi nhà nhỏ thuộc thôn Khe Cò, xã Sơn Tiến. Ở vị trí trang trọng nhất giữa gian nhà chính, di ảnh liệt sĩ Lê Ngọc Long được thờ phụng ấm cúng. Bao quanh là bằng Tổ quốc ghi công, tấm bằng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng cùng những dòng thư, thiệp mừng thọ được bài trí chỉn chu trên tường.

Chặng đường đời của mẹ Minh gặp vô vàn trắc trở khi người chồng qua đời thời điểm hai vợ chồng chưa có con chung, còn người con nuôi duy nhất - liệt sĩ Lê Ngọc Long - thì nằm lại vĩnh viễn nơi chiến trường khốc liệt.

Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú và Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh Nguyễn Duy Lâm (bên trái) thăm, tặng quà Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Minh dịp 30/4 (Ảnh: Báo Hà Tĩnh).

Liệt sĩ Lê Ngọc Long vốn là người con lớn nhất trong gia đình gồm 4 anh chị em. Cha mẹ ông, cụ ông Lê Quý cùng cụ bà Nguyễn Thị Quý, vốn có quê gốc từ tỉnh Thái Bình (cũ). Sau ngày bén duyên vợ chồng, hai cụ di chuyển vào khu vực Sơn Thịnh (nay thuộc xã Sơn Tiến) buôn bán thuốc lào rồi lập nghiệp tại đây.

Trong giai đoạn cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp nổ ra, cụ Lê Quý hăng hái lên đường gia nhập quân ngũ rồi ngã xuống, để lại người vợ trẻ một mình chèo chống nuôi 4 người con nhỏ.

Thời kỳ ấy, gia cảnh mẹ Quý vô cùng túng thiếu. Mỗi khi xong mùa vụ, Mẹ lại dắt người con trai lớn đi nhặt nhạnh từng củ khoai, hạt lúa vương vải trên cánh đồng để chống chọi qua cơn đói. Trong những lần nhặt nhạnh mưu sinh ấy, mẹ Quý có duyên kết giao với mẹ Nguyễn Thị Minh.

Ông Nguyễn Văn Dưng là người trực tiếp chăm sóc mẹ Minh (Ảnh: Dương Nguyên).

Thấu hiểu nỗi niềm của nhau, hai người phụ nữ ngày càng gắn bó thân thiết. Thấy mẹ Minh cô quạnh một mình, còn gia đình mình lại quá vất vả gánh nặng 4 đứa con, mẹ Quý quyết định trao gửi đứa con trai cả cho người bạn thân thương chăm sóc. Mở rộng vòng tay đón cậu bé về, mẹ Minh dốc lòng yêu thương, nuôi dưỡng và chỉ bảo như chính con đẻ. Đến khi tròn 15 tuổi, người thanh niên Ngọc Long chính thức nhận bà Nguyễn Thị Minh làm mẹ nuôi.

Đến năm 1964, ở tuổi 23 đầy hoài vọng, chàng trai Lê Ngọc Long nối gót người cha lên đường tòng quân. Thời gian đầu rèn luyện và chiến đấu nơi tuyến đầu, anh ít có điều kiện gửi thư từ về cho gia đình. Tới năm 1966, người lính trẻ đã anh dũng ngã xuống khi vừa tròn 25 tuổi, cống hiến trọn vẹn tuổi xuân vì sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Di ảnh liệt sĩ Lê Ngọc Long (Ảnh: Dương Nguyên).

Khoảnh khắc cầm trên tay tấm giấy báo tử của liệt sĩ Lê Ngọc Long, mẹ Nguyễn Thị Minh rơi nước mắt gạt ngậm ngùi. Bởi lẽ, với Mẹ, người con nuôi ấy chính là niềm an ủi cùng điểm tựa tinh thần duy nhất sau bao nhiêu biến cố đau thương của cuộc đời.

Nhiều năm trở lại đây, Mẹ nhận được sự phụng dưỡng cẩn thận từ cháu rể Nguyễn Văn Dưng (50 tuổi). Theo lời ông Dưng, dấu vết tuổi tác khiến trí nhớ của Mẹ không còn mẫn cảm như xưa. Mặc dù vậy, cứ mỗi khi ai đó nhắc tới liệt sĩ Lê Ngọc Long, đôi mắt người mẹ già lại mờ rấn lệ.

"Bà lúc nào cũng thương nhớ con. Bây giờ không còn nhớ được nhiều chuyện, nhưng cứ nhắc đến anh Long là nước mắt bà lại rơi", ông Dưng xúc động chia sẻ.

Mẹ ruột và mẹ nuôi của liệt sĩ Lê Ngọc Long đều được tặng và truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng (Ảnh: Dương Nguyên).

Hơn nửa thế kỷ mòn mỏi mong ngóng bóng hình người thân

Nằm cách nhà Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Minh hơn 15km, nhiều năm qua, bà Lê Thị Lan (73 tuổi, em gái liệt sĩ Lê Ngọc Long) vẫn đều đặn qua lại thăm nom tình hình sức khỏe người mẹ nuôi của anh trai mình.

Bồi hồi nhớ về người anh cả, bà Lan không khỏi xúc động khi nhắc lại buổi tiễn biệt hơn 60 năm về trước. Trước thời điểm lên đường nhập ngũ, anh Long mượn chiếc xe đạp, băng qua chặng đường đồi núi dài hơn chục cây số để về thăm mẹ cùng các em. Khi ấy, bà mới 11 tuổi, đâu ngờ rằng cuộc sum họp ngắn ngủi ấy lại thành kỷ niệm cuối cùng của gia đình.

Bà Lê Thị Lan, em gái liệt sĩ Lê Ngọc Long (Ảnh: Dương Nguyên).

"Hôm đó, anh ôm mẹ, ôm từng đứa em rồi bảo anh vào chiến trường vài năm sẽ trở về. Anh dặn mẹ giữ gìn sức khỏe, các em cố gắng học hành. Vậy mà lời hẹn ấy mãi không thành hiện thực", bà Lan nghẹn ngào.

Đến năm 1972, giấy báo tử dành cho liệt sĩ Lê Ngọc Long được gửi tới căn nhà của mẹ nuôi. Phải trải qua một khoảng thời gian sau, tin dữ mới tới tay mẹ đẻ. "Mẹ và chúng tôi chỉ biết ôm nhau khóc vì thương anh", bà Lan bồi hồi hồi tưởng.

Kế thừa truyền thống cách mạng của gia đình, người em trai Lê Đình Phượng (SN 1944) tiếp tục viết đơn tòng quân. Sau khi chịu thương tích nặng, ông xuất ngũ rồi chuyển tới lập nghiệp, lập gia đình ở Thanh Hóa.

Cho dù người con trai thứ đã bình an trở về sau khói lửa, trăn trở lớn nhất của mẹ Quý vẫn là phần mộ của chồng và con trai cả chưa được tìm thấy. Trước thời điểm tạ thế vào năm 1999, hưởng thọ 84 tuổi, Mẹ vẫn mang theo đau đớn ấy xuống tuyền đài. Trước lúc nhắm mắt, Mẹ không quên dặn dò các con cố gắng tìm kiếm, đưa cha cùng anh trai về lại quê nhà.

Suốt hàng chục năm, bà Lan cùng chị gái Lê Thị Đào (77 tuổi) và các con cháu đã cất công đi qua nhiều vùng đất nhằm thu thập thông tin nhưng vẫn chưa thu được kết quả.

Cụ Lê Quý, bố của bà Lan, cũng là liệt sĩ hy sinh trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (Ảnh: Dương Nguyên).

Đầu tháng 7 vừa qua, hai chị em bà Lan đã được các cơ quan chuyên trách hỗ trợ thu thập mẫu ADN nhằm phục vụ công tác giám định, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Trải qua hơn nửa thế kỷ đếm từng ngày chờ đợi, gia đình lại nhen nhóm thêm niềm hy vọng mới. "Chúng tôi chỉ mong một ngày nào đó, cha và anh trai được trở về với gia đình, quê hương", bà Lan gửi gắm niềm tin.

Khao khát cháy bỏng ấy cũng chính là ước nguyện mà Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Minh nâng niu suốt cả cuộc đời, kể từ thời điểm tiễn người con nuôi mà Mẹ thương yêu như ruột rịt bước vào chiến trường rồi biền biệt không về.

Ông Trần Bình Thân, Bí thư Đảng ủy xã Sơn Tiến, cho hay nhằm ghi nhận những đóng góp cùng sự hy sinh cao cả của hai người mẹ đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, ngày 3/9/2025, Chủ tịch nước đã quyết định phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng cho bà Nguyễn Thị Minh, đồng thời truy tặng danh hiệu cao quý này cho bà Nguyễn Thị Quý.

Theo ông Thân, Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Minh hiện được gia đình cháu rể Nguyễn Văn Dưng trực tiếp phụng dưỡng. Song song với đó, 4 đơn vị, cơ quan đóng trên địa bàn đã nhận chăm sóc Mẹ suốt đời.

"Để tri ân những cống hiến, hy sinh của mẹ Minh và gia đình liệt sĩ Lê Ngọc Long, địa phương luôn quan tâm, thăm hỏi, động viên. Các tổ chức, đoàn thể cũng thường xuyên đến dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc vườn tược, giúp mẹ Minh trong sinh hoạt hằng ngày", ông Thân bày tỏ.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết xúc động này. Hãy tiếp tục đón đọc và khám phá thêm nhiều câu chuyện lịch sử, nhân văn đầy ý nghĩa khác ở các bài viết ngay bên dưới!