Phường Điện Bàn Đông — vùng đất mang trong mình hơn 3.500 liệt sỹ và 1.001 Mẹ Việt Nam anh hùng
Tại phường Điện Bàn Đông (Đà Nẵng), hầu như không có gia đình nào không mang nỗi đau mất mát từ chiến tranh. Với 3.533 liệt sỹ và 1.001 Mẹ Việt Nam anh hùng được ghi nhận qua hai cuộc kháng chiến, nơi đây được xem là một trong những địa phương có truyền thống cách mạng đặc biệt sâu sắc trên cả nước.
Nơi lưu giữ ký ức kiên cường
Bên trong Nhà bia tưởng niệm Anh hùng liệt sỹ tại phường Điện Bàn Đông, ông Nguyễn Văn Phước (69 tuổi) khẽ đặt tay lên tấm bia đá, ngón tay lần theo từng dòng tên khắc vàng. Mỗi cái tên trên tấm bia ấy là một cuộc đời đã dâng hiến, một gia đình chịu đựng mất mát để bảo vệ Tổ Quốc.
Theo đại diện chính quyền phường Điện Bàn Đông, trải qua hai cuộc kháng chiến, toàn phường ghi nhận 3.533 liệt sỹ và 1.001 người mẹ được Nhà nước phong tặng hoặc truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Hiện tại, còn 16 Mẹ Việt Nam anh hùng vẫn còn sống.
Trong danh sách liệt sỹ và Mẹ Việt Nam anh hùng tại Đài tưởng niệm phường Điện Nam Bắc (cũ), có hàng trăm người quê Cẩm Sa (Ảnh: Hoài Sơn).
Những con số đó không đơn thuần là thống kê — với người dân địa phương, đó là ký ức thấm sâu vào từng mái nhà, bàn thờ và câu chuyện được truyền lại qua bao thế hệ về một quê hương anh dũng.
Phường Điện Bàn Đông ngày nay được hợp thành từ nhiều địa phương từng là căn cứ cách mạng vững chắc, trong đó có phường Điện Nam Bắc trước đây. Riêng các khu vực Cẩm Sa, Bình Ninh và thôn 2A (thuộc Điện Nam Bắc cũ) là những nơi có số lượng liệt sỹ và Mẹ Việt Nam anh hùng đặc biệt lớn.
Khối phố Cẩm Sa — vùng đất của những người anh hùng
Khối phố Cẩm Sa nổi bật với truyền thống cách mạng hào hùng: 503 liệt sỹ và hơn 100 Mẹ Việt Nam anh hùng. Đây còn là quê hương của 5 vị tướng: Thượng tướng Lê Thế Tiệm, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an; Trung tướng Nguyễn Văn Thảng, nguyên Chính ủy Quân khu 5; Thiếu tướng Phạm Bân, Anh hùng Lực lượng vũ trang, nguyên Tỉnh đội trưởng Quảng Nam - Đà Nẵng; Thiếu tướng Trần Đối, Anh hùng Lực lượng vũ trang, nguyên Phó Tư lệnh Mặt trận 479; và Thiếu tướng tình báo Phạm Mai.
Nhà truyền thống khối phố Cẩm Sa, ở giữa là tấm bia ghi danh liệt sỹ và Mẹ Việt Nam anh hùng, bên phải là ảnh chân dung 5 vị tướng quê Cẩm Sa (Ảnh: Hoài Sơn).
Ông Trần Quốc Dũng, Trưởng khối phố Cẩm Sa, là người đã đi qua những năm tháng khói lửa. Đêm mùng 8 tháng Chạp năm Mậu Thân 1968 — khoảnh khắc ông miêu tả là "pháo từ Cồn Khe dội xuống như trút" — vẫn in đậm trong tâm trí ông sau hàng chục năm. Gia đình ông có tới 15 liệt sỹ, bà nội được phong danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng, mẹ ông là thương binh. Bản thân ông từng chiến đấu tại Campuchia và hiện mang thương tật hạng 3.
Tại ngôi nhà thờ giữa khối phố Cẩm Sa, ông Nguyễn Văn Phước (69 tuổi) thành kính dâng nén hương lên bàn thờ tổ tiên. Gia đình ông có 14 liệt sỹ và 4 người được trao danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng.
"Nội tôi, mẹ tôi, cô ruột và thím đều là Mẹ Việt Nam anh hùng, 3 anh ruột của tôi, 1 người là Trung tướng, 2 người đã hy sinh. Nhưng ở làng tôi đó vẫn chưa phải là đặc biệt", ông Phước trầm ngâm nói, mắt hướng lên bàn thờ. Đáng buồn hơn, trong số người thân đã mất, đến nay gia đình ông vẫn chưa tìm được hài cốt của 2 người.
Ông Phước cho biết, khi chiến tranh kết thúc, hầu như ngôi nhà nào ở Cẩm Sa cũng có người thân là liệt sỹ, thương binh hoặc người có công với cách mạng. "Khu phố của tôi đi đâu cũng gặp người từng mất mát do chiến tranh. Gặp ai cũng có thể là người thân của liệt sỹ, con cháu của các Mẹ Việt Nam anh hùng. Nói vui là 'ra ngõ gặp anh hùng', nhưng đó là sự thật của quê hương này", ông chia sẻ.
Ông Phước thắp hương cho người thân của mình đã hy sinh vì đất nước (Ảnh: Hoài Sơn).
Mỗi năm đến ngày 27/7, người dân Cẩm Sa lại sắm mâm cỗ, con cháu dù đi đâu cũng trở về dâng hương tưởng nhớ. Những gia đình không còn ai để lo hương khói cũng được hàng xóm thay nhau thắp nén nhang, làm giỗ. "Chúng tôi tổ chức giỗ chung vào ngày 27/7 để tưởng nhớ những người đã hy sinh vì Tổ Quốc", ông Phước cho hay.
Lịch sử hào hùng được gìn giữ qua nhiều thế hệ
Rời ngôi nhà thờ, ông Phước đưa chúng tôi ghé thăm Nhà bia tưởng niệm 7 liệt sỹ - dũng sỹ Điện Nam. Dừng lại trước tấm bia khắc ghi trận chiến ngày 19/1/1972, ông đọc chậm từng dòng chữ, kể lại câu chuyện lịch sử của vùng đất này.
Trong trận chiến ấy, một tiểu đoàn địch được hỗ trợ bởi xe tăng, pháo binh, trực thăng và ca nô đã bất ngờ đổ vào địa phương. Bị vây hãm tứ phía, 7 cán bộ và du kích địa phương vẫn quyết tử chiến đấu, tiêu diệt 47 tên địch, bắn cháy xe tăng, bắn hạ trực thăng HU1A trước khi anh dũng hy sinh.
Ông Phước thắp hương tại Nhà bia tưởng niệm 7 liệt sỹ - dũng sỹ Điện Nam (Ảnh: Hoài Sơn).
Một trong 7 dũng sĩ đó là liệt sỹ Nguyễn Thảng — anh ruột của ông Phước, đồng thời là em trai Trung tướng Nguyễn Văn Thảng.
Ông Phước đưa tay chạm khẽ vào dòng tên anh mình trên bia rồi nói nhẹ: "Anh ấy nằm lại ngay trên mảnh đất mình sinh ra nhưng để lại cho quê hương một ký ức hào hùng".
Tại Nhà truyền thống khối phố Cẩm Sa, tấm bia ghi danh liệt sỹ và Mẹ Việt Nam anh hùng được đặt trang trọng trong gian thờ chính, hai bên là lá cờ Tổ Quốc và tượng Bác Hồ. Ông Phước cho biết gần như năm nào tấm bia này cũng được bổ sung thêm tên các liệt sỹ mới sau khi hoàn thiện hồ sơ chính sách.
Cán bộ và nhân dân thôn Cẩm Sa - nay là khối phố Cẩm Sa được trao tặng Huân Chương giải phóng hạng Ba (Ảnh: Hoài Sơn).
Tri ân và phát huy truyền thống cách mạng
Theo UBND phường Điện Bàn Đông, trong thời kỳ chiến tranh, các địa phương thuộc địa bàn phường là những vùng chiến sự hết sức ác liệt. Địch lập vành đai phong tỏa, huy động mọi thủ đoạn và phương tiện chiến tranh hiện đại nhằm triệt phá phong trào cách mạng tại đây.
Song trước tinh thần quật khởi và ý chí bất khuất của quân dân địa phương, phong trào cách mạng vẫn được duy trì vững chắc, không ngừng lan rộng, góp phần quan trọng vào sự nghiệp bảo vệ đất nước. Dẫu vậy, chiến tranh cũng để lại vết thương sâu sắc trên mảnh đất Điện Bàn Đông.
Kế thừa truyền thống hào hùng ấy, trong nhiều năm qua chính quyền phường đã tích cực triển khai phong trào "Đền ơn đáp nghĩa" bằng những hành động thiết thực: phụng dưỡng các Mẹ Việt Nam anh hùng còn sống, xây dựng nhà tình nghĩa, tu sửa nghĩa trang liệt sỹ, nhà bia ghi danh, đồng thời thực hiện đầy đủ chính sách đãi ngộ đối với người có công với cách mạng.
Cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc bài viết về vùng đất Điện Bàn Đông — nơi mỗi con người, mỗi ngôi nhà đều gắn liền với một trang sử hào hùng. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về những câu chuyện tri ân và truyền thống cách mạng trên khắp đất nước, đừng bỏ qua các bài viết liên quan ngay bên dưới.
Ý kiến bạn đọc (0)