TPHCM kiến nghị quy trình "luồng xanh", đưa nhà tái định cư vào quỹ nhà ở xã hội

Nhằm hướng tới mục tiêu cán mốc gần 200.000 căn hộ giá rẻ cho người thu nhập thấp vào năm 2030, chính quyền TPHCM đã chỉ ra những rào cản lớn về pháp lý và đưa ra hàng loạt phương án tháo gỡ mang tính đột phá.

Sở Xây dựng TPHCM cho biết, theo kế hoạch được Chính phủ phân bổ, đô thị lớn nhất cả nước cần hoàn tất xây dựng 199.400 căn nhà ở xã hội tính đến mốc năm 2030. Trong lộ trình này, chỉ tiêu đặt ra cho giai đoạn 2026-2030 là 181.257 căn, riêng giai đoạn 2028-2030 phải duy trì tiến độ hoàn thành trung bình 38.200 căn mỗi năm.

Áp lực từ quy trình thủ tục pháp lý kéo dài

Dù chỉ tiêu rất lớn, đại diện Sở Xây dựng thừa nhận việc hiện thực hóa các dự án gặp nhiều trở ngại do khâu chuẩn bị đầu tư và phê duyệt hồ sơ pháp lý thường kéo dài từ 2 đến 3 năm. Các chủ đầu tư phải vượt qua rất nhiều bước phức tạp bao gồm phê duyệt chủ trương đầu tư, thiết lập hoặc điều chỉnh quy hoạch chi tiết, bàn giao đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, kiểm duyệt thiết kế, thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy, đánh giá tác động môi trường, kết nối hạ tầng kỹ thuật, cấp phép xây dựng, kiểm định báo cáo nghiên cứu khả thi rồi mới có thể tiến hành thi công thực tế.

Cơ quan chức năng phân tích thêm, những công trình hoàn thiện trong giai đoạn đầu phần lớn là các dự án đã được chuẩn bị nền tảng từ trước đó. Đối với các dự án mới chỉ bắt đầu được khơi thông về mặt pháp lý từ năm 2026, nguồn cung căn hộ thực tế sẽ chỉ có thể bàn giao trong những năm tiếp theo. Vì lẽ đó, việc đạt được chỉ tiêu ngay trong các năm đầu tiên là thách thức vô cùng lớn, bất chấp nỗ lực chỉ đạo sát sao và tháo gỡ nút thắt liên tục từ chính quyền thành phố.

Để đảm bảo tính khả thi và sát với điều kiện thực tế, phía TPHCM đã gửi văn bản kiến nghị Bộ Xây dựng trình lên Chính phủ xem xét, đánh giá tiến độ hoàn thành chỉ tiêu theo từng giai đoạn thay vì áp đặt theo từng năm đơn lẻ. Cụ thể, thành phố đề xuất phân chia lộ trình thành hai giai đoạn gồm 2026-2028 và 2029-2030, song vẫn cam kết giữ nguyên mục tiêu chung cuộc là 199.400 căn hộ vào năm 2030.

Cập nhật tiến độ triển khai thực tế trên địa bàn

Điểm lại tình hình thực hiện từ đầu năm đến nay, TPHCM đã hoàn tất và đưa vào vận hành 1 dự án nhà ở xã hội với quy mô 580 căn hộ, đồng thời tổ chức khởi công xây dựng thêm 9 dự án khác.

Bên cạnh đó, toàn thành phố hiện ghi nhận 19 công trình đang trong quá trình xây dựng và 59 dự án đang hoàn tất các bước chuẩn bị đầu tư. Thành phố cũng đã chủ động lên danh sách 102 dự án tiềm năng với tổng quy mô đạt khoảng 121.100 căn hộ nhằm tập trung hoàn thiện pháp lý để khởi công đồng loạt trong năm 2027, tạo bàn đạp vững chắc cho nguồn cung hoàn thành trong giai đoạn 2028-2030.

Thành phố đang nỗ lực tìm kiếm giải pháp chuyển đổi công năng các căn hộ tái định cư chưa sử dụng để bổ sung nguồn cung nhà ở giá rẻ (Ảnh: DT).

Giải pháp đột phá từ quỹ đất và chuyển đổi công năng nhà ở công cộng

Nhằm thúc đẩy nhanh chóng tiến trình xây dựng phân khúc nhà ở này, Sở Xây dựng đề xuất các cơ quan ban ngành khẩn trương hoàn thiện quy hoạch phân bổ 1.740ha quỹ đất dành riêng cho nhà ở xã hội từ nay đến năm 2040, ưu tiên đáp ứng nhu cầu an cư cho khoảng 168.000 cư dân gia tăng tại thành phố.

Song song đó, thành phố lên phương án rà soát, thu hồi và khai thác hiệu quả các khu đất, trụ sở công đang bỏ trống hoặc sử dụng sai mục đích để chuyển đổi thành đất xây dựng nhà ở xã hội. Thành phố sẽ ưu tiên rót nguồn vốn đầu tư công vào các quỹ đất thuộc quyền quản lý của Nhà nước, vừa giải quyết nhanh chỗ ở cho các đối tượng có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, vừa tạo điều kiện an cư cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước.

Đáng chú ý, cơ quan tham mưu đã kiến nghị phương án chuyển đổi mục đích sử dụng từ nhà ở phục vụ tái định cư sang loại hình nhà ở xã hội đối với các công trình hoặc căn hộ sẵn có nhưng đang dư thừa, không phù hợp quy hoạch hoặc vận hành kém hiệu quả.

Ngoài ra, TPHCM cũng mong muốn được chuyển đổi một phần quỹ nhà ở công vụ sang nhà ở xã hội, xem đây là giải pháp tối ưu hóa nguồn lực tài sản công hiện hữu và tăng cường nguồn cung tức thì cho người dân có nhu cầu bức thiết.

Không chỉ dừng lại ở các giải pháp về quỹ đất và nhà ở, Sở Xây dựng kiến nghị phân định rõ ràng trách nhiệm phối hợp cũng như áp mốc thời hạn xử lý cụ thể cho từng đơn vị liên quan khi giải quyết các thủ tục giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất, lập quy hoạch và cấp phép xây dựng. Đặc biệt, đề xuất thiết lập quy trình hành chính "luồng xanh" ưu tiên cho dự án nhà ở xã hội được kỳ vọng sẽ giúp cắt giảm tối đa thời gian thẩm định, giảm chi phí phát sinh và tạo điều kiện cho các dự án sớm bứt phá về đích.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Hy vọng những thông tin trên đã mang đến cho bạn góc nhìn toàn diện về những chuyển biến mới của thị trường nhà ở tại TPHCM. Mời bạn tiếp tục đón đọc và khám phá thêm các nội dung phân tích chuyên sâu về quy hoạch đô thị ở danh sách bài viết gợi ý dưới đây.