Chủ tịch Quốc hội: Đừng để cải cách thủ tục hành chính rơi vào cảnh “bình mới rượu cũ”

Đánh giá cao đề xuất loại bỏ hàng loạt rào cản hành chính thông qua việc sửa đổi một luật điều chỉnh 10 luật trong ngành nông nghiệp và môi trường, song lãnh đạo Quốc hội lưu ý cần tránh tối đa xu hướng thay đổi mang tính hình thức.

Nội dung này được tập trung thảo luận trong phiên làm việc thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội diễn ra vào chiều 16/7. Tại đây, các đại biểu đã tham gia đóng góp ý kiến về hồ sơ dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan trực tiếp đến quy trình hành chính cũng như các điều kiện hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh thuộc lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Báo cáo trước Ủy ban Thường vụ, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho hay dự án luật này hướng tới việc điều chỉnh, đơn giản hóa các thủ tục và điều kiện kinh doanh quy định tại 10 đạo luật chuyên ngành, cụ thể gồm: Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật; Luật Chăn nuôi; Luật Đê điều; Luật Địa chất và khoáng sản; Luật Khí tượng thủy văn; Luật Tài nguyên nước; Luật Thú y; Luật Thuỷ lợi; Luật Thủy sản; Luật Trồng trọt.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp (Ảnh: Quốc hội).

Theo ban soạn thảo, dự án luật tập trung vào hai trục nội dung then chốt: tiến hành lược bớt, tối giản hóa các quy trình hành chính cùng điều kiện kinh doanh, đồng thời đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền giải quyết các thủ tục này.

Động lực bứt phá giải phóng nguồn lực cho doanh nghiệp

Đại diện cho cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải bày tỏ sự đồng tình cao với tính cấp thiết của việc xây dựng luật, đồng thời nhận định quy mô sửa đổi của dự án luật lần này là hoàn toàn hợp lý.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cũng khuyến nghị phía Chính phủ cần tiếp tục rà soát kỹ lưỡng nhằm cụ thể hóa toàn diện và đầy đủ các chủ trương, đặc biệt là các quy định liên quan đến việc tinh gọn bộ máy và mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhằm ngăn ngừa nguy cơ phát sinh những chính sách mới chưa qua đánh giá.

Phát biểu định hướng tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhận định đây là một bước đi mang tính đột phá mạnh mẽ, giúp dỡ bỏ các rào cản về mặt pháp lý và mở đường cho cộng đồng doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn trong mảng nông nghiệp, tài nguyên và môi trường.

Người đứng đầu Quốc hội chỉ ra rằng, dự thảo luật đặt ra chỉ tiêu cụ thể là bãi bỏ 38 thủ tục hành chính, tối giản hóa 13 thủ tục khác và xóa bỏ hoàn toàn 40 điều kiện kinh doanh. Đây là nỗ lực cải cách rất đáng biểu dương bởi nó sẽ trực tiếp kéo giảm gánh nặng chi phí tuân thủ pháp luật cho người dân lẫn khối doanh nghiệp.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp (Ảnh: Quốc hội).

Yêu cầu thực chất trong chuyển dịch từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Dù đánh giá cao tinh thần đổi mới của ban soạn thảo, Chủ tịch Quốc hội vẫn đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu thực chất khi ban hành luật. Theo ông, quá trình sửa đổi phải mang lại hiệu quả thực tế để luật đi vào đời sống một cách trôi chảy, không để xảy ra khoảng trống pháp lý trong quản lý Nhà nước và tuyệt đối tránh tình trạng thay đổi hình thức nhưng bản chất vẫn rườm rà.

Để tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong việc tiếp cận, nghiên cứu, Chủ tịch Quốc hội đề xuất ban soạn thảo nên cơ cấu lại dự án luật ngay từ đầu thành hai nhóm lĩnh vực rõ rệt là nhóm luật nông nghiệp và nhóm luật tài nguyên, môi trường, thay vì chỉ liệt kê danh mục các luật như cách làm hiện tại.

Bên cạnh đó, một định hướng quan trọng được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu tâm là lộ trình chuyển dịch mạnh mẽ phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Chủ tịch Quốc hội phân tích, khi các thủ tục phê duyệt ban đầu được tinh giản, áp lực quản lý sẽ dồn sang khâu thanh tra và giám sát sau khi cấp phép. Trong bối cảnh lực lượng thanh tra chuyên ngành ở nhiều địa phương vẫn còn mỏng, ông đề nghị cần thể chế hóa phương thức hậu kiểm bằng công nghệ hiện đại như hệ thống truy xuất nguồn gốc, quét mã QR, đồng thời phải xác định rõ ràng nguồn kinh phí hỗ trợ hoạt động giám sát tại cơ sở.

Thông tin thêm về các số liệu cụ thể, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết dự thảo luật lần này thực hiện phân cấp 21 thủ tục hành chính từ cấp bộ về cho UBND cấp tỉnh thực hiện; bãi bỏ 38 thủ tục; đơn giản hóa quy trình đối với 13 thủ tục và xóa bỏ 40 điều kiện kinh doanh.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên (Ảnh: Quốc hội).

Phát biểu tổng kết nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên khẳng định Ủy ban Thường vụ Quốc hội đạt được sự đồng thuận cao về tính cấp thiết của dự án luật này. Việc ban hành luật sẽ giúp kịp thời thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng về hoàn thiện thể chế, tối giản hóa thủ tục, cắt giảm rào cản kinh doanh, đồng thời đẩy mạnh phân cấp đi đôi với tăng cường giám sát kiểm tra, phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp ở địa phương.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất phương án kiến nghị Quốc hội đưa dự án luật này vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2026, đồng thời trình Quốc hội xem xét, thông qua ngay tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất theo quy trình rút gọn.

Cơ quan điều hành Quốc hội yêu cầu Chính phủ cần tập trung cao độ vào những nội dung thực sự liên quan đến cải cách thủ tục, điều kiện kinh doanh và phân cấp thực hiện. Tuyệt đối không lồng ghép các chính sách mới chưa được đánh giá tác động kỹ lưỡng hoặc những vấn đề cần xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi tiến hành sửa đổi toàn diện các luật chuyên ngành.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian quan tâm và theo dõi bài viết này. Để cập nhật thêm những thông tin mới nhất và các góc nhìn sâu sắc về những quyết sách pháp luật quan trọng, xin mời quý vị tiếp tục đón đọc các bài viết liên quan ngay phía dưới.