Đề xuất xem xét việc tách biệt giữa kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học

Trước hàng loạt sai sót tại kỳ thi tốt nghiệp THPT thời gian qua, đặc biệt là hiện tượng điểm số môn toán tăng cao khác thường ở Tuyên Quang, ông Nguyễn Đắc Vinh kiến nghị cần đánh giá lại việc gộp chung hai kỳ thi này.

Nội dung trên đã được đưa ra thảo luận tại phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội diễn ra vào sáng ngày 14/7, trong khuôn khổ chương trình xem xét báo cáo về công tác dân nguyện của tháng 6.

Ghi nhận mối quan tâm lớn từ phía cử tri và xã hội đối với hiện tượng điểm số môn toán có dấu hiệu bất thường tại Tuyên Quang trong kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026, Thường trực Ủy ban Dân nguyện cùng cơ quan Giám sát đã đưa ra đề xuất cần tiến hành điều tra để làm sáng tỏ vụ việc.

Cung cấp thêm thông tin xoay quanh kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh thẳng thắn nhìn nhận những sai phạm xuất hiện trong thời gian qua mang tính chất “rất nghiêm trọng”.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh (Ảnh: Quốc hội).

Theo nhìn nhận của ông Vinh, đây là một kỳ thi có quy mô đặc biệt quan trọng và tạo ra những tác động xã hội sâu rộng. Ông cũng bày tỏ sự đồng tình trước những chỉ đạo quyết liệt từ phía Chính phủ trong việc kiên quyết làm rõ trách nhiệm, không để xảy ra tình trạng né tránh và sẽ xử lý nghiêm minh mọi cá nhân có hành vi vi phạm.

Liên quan tới vấn đề này, cơ quan do ông phụ trách đã xây dựng một văn bản tổng hợp chi tiết nhằm phản ánh toàn diện bức tranh về kỳ thi cùng các sự việc phát sinh liên quan.

Bên cạnh việc áp dụng các biện pháp xử phạt nghiêm khắc đối với những cá nhân, tập thể vi phạm pháp luật, đồng thời củng cố lại công tác điều hành ngành giáo dục và quy trình tổ chức thi, lãnh đạo Ủy ban Văn hóa và Xã hội đã đề xuất 2 định hướng lớn cần được thảo luận kỹ lưỡng nhằm tìm ra giải pháp căn cơ.

Đánh giá lại mô hình thi tích hợp và hình thức thi trắc nghiệm

Hạn chế từ kỳ thi "2 trong 1"

Định hướng đầu tiên tập trung vào mô hình thi tích hợp hiện nay. Việc gộp hai mục tiêu vào một kỳ thi dù giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, tiền bạc cho các gia đình và giảm áp lực chung cho toàn xã hội, tuy nhiên mô hình này lại đang bộc lộ những mặt hạn chế nhất định.

“Do kỳ thi này gánh thêm vai trò là cơ sở để xét tuyển vào các bậc học cao hơn nên áp lực đạt điểm số cao là rất lớn. Chính động lực này vô tình trở thành tác nhân dễ làm phát sinh các hành vi tiêu cực”, ông Vinh phân tích.

Phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 14/7 (Ảnh: Quốc hội).

Từ thực tế đó, ông đưa ra khuyến nghị nên tổ chức độc lập hai kỳ thi này. Cụ thể, kỳ thi tốt nghiệp THPT chỉ nên giữ vai trò kiểm tra, ghi nhận kết quả sau 12 năm học phổ thông thông qua việc đo lường kiến thức và phân nhóm học sinh, từ đó làm căn cứ định lượng chất lượng giảng dạy giữa các đơn vị giáo dục. Trong khi đó, việc tuyển chọn sinh viên nên bàn giao lại cho các trường đại học tự chủ thực hiện. Trên thực tế, phân khúc giáo dục đại học hiện nay cũng đang dịch chuyển mạnh mẽ theo hướng tự tổ chức các kỳ thi đánh giá năng lực để tuyển sinh.

“Chính vì vậy, phương án phân định rõ ràng hai mục tiêu này sẽ giúp giảm thiểu tối đa các rủi ro tiêu cực như những gì chúng ta đang chứng kiến”, ông Vinh khẳng định.

Xem xét lại việc lạm dụng câu hỏi trắc nghiệm

Vấn đề lớn thứ hai được đề cập là việc áp dụng hình thức thi trắc nghiệm. Ông Vinh cho rằng cần có sự nhìn nhận lại một cách nghiêm túc nếu tiếp tục duy trì phương thức thi trắc nghiệm hoàn toàn cho cả mục đích xét tốt nghiệp lẫn tuyển sinh đại học, đặc biệt là đối với môn toán.

Dưới góc nhìn chuyên môn, ông cho biết mục tiêu giáo dục không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt tri thức mà còn phải rèn luyện cho các em khả năng diễn đạt để biểu thị một tư duy logic, rõ ràng. Việc phụ thuộc hoàn toàn vào bài thi trắc nghiệm sẽ khiến học sinh chỉ tập trung vào việc lựa chọn đáp án có sẵn.

Mặt khác, dù hình thức trắc nghiệm đã được cá nhân hóa bằng việc xáo trộn mã đề cho từng thí sinh, song việc tác động hay can thiệp vào kết quả của dạng bài này vẫn diễn ra dễ dàng hơn đáng kể so với bài thi tự luận truyền thống. Dẫn chứng từ các mô hình giáo dục tiên tiến trên thế giới, ông Vinh cho biết cơ cấu đề thi tối ưu thường kết hợp khoảng 70% câu hỏi trắc nghiệm và 30% nội dung tự luận nhằm kích thích sự phát triển toàn diện về cả năng lực lẫn các kỹ năng bổ trợ cho người học.

Mặc dù chặng đường vừa qua còn tồn tại nhiều rào cản, song vị Chủ nhiệm Ủy ban khẳng định quan điểm xuyên suốt của Đảng và Nhà nước là sẽ không bao che và luôn xử lý nghiêm khắc mọi hành vi sai trái.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại phiên họp (Ảnh: Quốc hội).

Chính phủ quyết liệt vào cuộc xác minh làm rõ

Trước những luồng ý kiến trái chiều từ dư luận liên quan đến công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, đặc biệt là các dấu hiệu nghi vấn về điểm môn toán tại địa bàn tỉnh Tuyên Quang, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định Chính phủ đã phát đi những chỉ đạo rất sát sao yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng hệ thống cơ quan chức năng nhanh chóng vào cuộc kiểm tra, làm rõ một cách khách quan và toàn diện nhất.

“Quan điểm chỉ đạo là nếu phát hiện có hành vi gian lận thì phải xử lý nghiêm minh theo đúng các chế tài của pháp luật. Điều này nhằm đem lại sự công bằng tuyệt đối cho các em học sinh, đồng thời củng cố lại niềm tin của xã hội đối với hệ thống giáo dục nước nhà”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh và thông tin thêm rằng Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng đặc biệt lưu tâm đến diễn biến của sự việc này.

Đồng thời, đại diện lãnh đạo Chính phủ cũng cho biết đã tiến hành họp bàn với chính quyền địa phương để thống nhất phương án rà soát. Trong thời gian tới, đích thân Thủ tướng sẽ có buổi làm việc trực tiếp cùng UBND cũng như ban lãnh đạo tỉnh Tuyên Quang nhằm đưa ra các bước xử lý tiếp theo, đảm bảo vừa đúng quy định pháp luật vừa thể hiện sự nghiêm minh.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Hy vọng những thông tin cập nhật trên đã mang lại cho bạn một góc nhìn toàn diện về những chuyển dịch quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc gia. Hãy tiếp tục đón đọc các bài viết liên quan ở phía dưới để không bỏ lỡ những tin tức mới nhất.