Hãng chip nhớ Nhật Bản 'sản sinh' 600 triệu phú nhờ làn sóng AI

Kioxia, doanh nghiệp bán dẫn có tiền thân thuộc tập đoàn Toshiba, đã ghi nhận sự hồi sinh mạnh mẽ dưới tác động từ nhu cầu chip nhớ AI, giúp hàng trăm nhân sự sở hữu tài sản trị giá hàng triệu USD.

Tại khu sản xuất mới đưa vào vận hành năm ngoái của Kioxia ở vùng ven đô thị Kitakami, tỉnh Iwate, các cánh tay robot liên tục dịch chuyển hàng ngàn phiến silicon với tốc độ cao. Hiệu suất vận hành lúc này đang được đẩy mạnh tối đa nhằm đáp ứng các đơn đặt hàng khổng lồ về chip lưu trữ dành riêng cho hệ thống trung tâm dữ liệu AI.

"Làn sóng trí tuệ nhân tạo đang lan tỏa với tốc độ nhanh chóng. Do đó, chúng tôi đặt kỳ vọng rất lớn vào kịch bản thị trường bộ nhớ flash tiếp tục mở rộng quy mô", người đứng đầu Kioxia, CEO Hiroo Ota, chia sẻ với AFP.

Dù có phần kín tiếng hơn các tên tuổi cùng ngành như Samsung, SK Hynix (Hàn Quốc), Micron (Mỹ) hay một số tập đoàn công nghệ khác tại xứ sở hoa anh đào, Kioxia lại đang chứng kiến sự trỗi dậy đáng kinh ngạc. Trích dẫn số liệu từ Bloomberg, thị giá cổ phiếu của doanh nghiệp này đã tăng trưởng vượt 670% tính từ thời điểm đầu năm. Vào giai đoạn giữa tháng 6, giá trị vốn hóa của đơn vị này chạm mốc 274 tỷ USD sau 18 tháng thực hiện niêm yết, chính thức vượt qua Toyota để dẫn đầu thị trường chứng khoán Nhật Bản ở thời điểm đó.

Theo ghi nhận từ Nikkei, đà tăng trưởng phi mã của cổ phiếu đã giúp hơn 600 nhân sự tại Kioxia đột ngột sở hữu lượng tài sản có giá trị trên một tỷ yen (tương đương 6,2 triệu USD) tính tới cuối tháng 6. Nhóm nhân sự này, phần lớn đảm nhận các vị trí giám đốc bộ phận, trưởng phòng hay quản đốc phân xưởng, đã được giao quyền chọn cổ phiếu với quy mô lớn sau thương vụ thâu tóm của liên doanh quỹ Bain Capital vào năm 2019.

Tòa nhà Flagship Building at Yokohama Technology Campus rộng 40.000 m2 của Kioxia. Ảnh: Kioxia

Hiện tượng các nhân viên khối văn phòng cùng công nhân nhà máy tại Kioxia bước vào nhóm tỷ phú tiền yen nhờ cơ chế quyền chọn cổ phiếu được xem là điều vô cùng hiếm thấy ở Nhật Bản. Chuyên trang Nikkei nhận định rằng bước tiến của công nghệ trí tuệ nhân tạo không đơn thuần khai sinh ra các lĩnh vực kinh tế mới, mà còn thay đổi cấu trúc phân phối thành quả tăng trưởng của các tập đoàn lớn hiện nay.

Sự bứt phá ở thời điểm hiện tại của Kioxia hoàn toàn đối lập với tình cảnh đầy biến động cách đây gần một thập kỷ. Tiền thân của doanh nghiệp là mảng sản xuất Toshiba Memory thuộc Toshiba, đơn vị này buộc phải chuyển nhượng lại cho quỹ Bain Capital với mức giá 18 tỷ USD do tập đoàn mẹ gánh khoản lỗ lũy kế vượt ngưỡng 1.000 tỷ yen (khoảng 6,2 tỷ USD) trong hai năm 2016 và 2017.

Nhìn lại giai đoạn những năm 1980, kỹ sư điện tử người Nhật Fujio Masuoka trong thời gian cống hiến tại Toshiba đã nghiên cứu thành công phương thức lưu trữ dữ liệu không bị xóa nhòa khi ngắt nguồn điện. Tới năm 1987, ông cùng các cộng sự tại Toshiba chính thức công bố cấu trúc bộ nhớ NAND flash. Ông Masuoka được tôn vinh là người khai sinh ra dòng chip nhớ này, trong khi Toshiba đóng vai trò phổ biến chúng tới toàn bộ các thiết bị công nghệ trên toàn cầu.

Nhờ năng lực của các doanh nghiệp như Toshiba, vào thời kỳ đỉnh cao thuộc thập niên 1980, Nhật Bản từng nắm giữ khoảng một nửa thị phần bán dẫn trên thế giới. Dẫu vậy, dữ liệu được chính phủ nước này công bố đầu năm nay cho thấy thị phần hiện đã sụt giảm xuống dưới mức 10%.

Vào năm 2019, tổ chức liên doanh Bain Capital hoàn tất việc mua lại và đổi tên Toshiba Memory thành Kioxia, định hướng tập trung vào các dòng linh kiện chip nhớ NAND flash cùng giải pháp lưu trữ SSD cho các dòng điện thoại thông minh, máy tính cá nhân, hệ thống máy chủ doanh nghiệp và các trung tâm dữ liệu. Suốt một thời gian dài sau mốc thời gian đó, doanh nghiệp này chủ yếu cung ứng các sản phẩm thuộc phân khúc tiêu dùng.

Ngay cả ở làn sóng bùng nổ đầu tiên của chip nhớ phục vụ AI, đơn vị này vẫn chưa nhận được nhiều sự chú ý do các hệ thống máy chủ trí tuệ nhân tạo lúc bấy giờ chủ yếu ưu tiên DRAM, đặc biệt là dòng bộ nhớ băng thông cao (HBM) nhờ lợi thế truy xuất dữ liệu tốc độ cao. Mặc dù vậy, khi xu thế ứng dụng AI chuyển dịch mạnh mẽ từ hoạt động huấn luyện mô hình dựa trên kho dữ liệu khổng lồ sang giai đoạn suy luận (quá trình xử lý câu lệnh truy vấn), nhu cầu đối với bộ nhớ NAND có dung lượng lớn lập tức tăng vọt và đẩy thị trường vào trạng thái khan hiếm.

"Phần lớn đơn vị sản xuất linh kiện bán dẫn tập trung quá nhiều vào DRAM đến mức hạn chế đầu tư mở rộng NAND", chuyên gia tư vấn Satoru Oyama, người từng công tác tại hãng bán dẫn Tokyo Electron, phân tích trên ET Telecom. "Họ hoàn toàn bị động và không kịp trở tay trước sự bùng nổ của thị trường NAND ở hiện tại. Đó chính là động lực khiến dòng tiền và nhu cầu đổ dồn về phía Kioxia".

"Sự tăng trưởng vượt bậc về giá trị cổ phiếu của Kioxia phản ánh quá trình tái định giá hợp lý cho một phân khúc từng bị thị trường xem nhẹ", chuyên gia phân tích MS Hwang thuộc Counterpoint Research nhận định với AFP.

Theo số liệu thống kê đến ngày 31/3, quy mô nhân sự của Kioxia đạt khoảng 15.000 người. Doanh nghiệp này đang triển khai hoạt động sản xuất dòng bộ nhớ Flash BiCS thế hệ thứ 10, một sản phẩm hợp tác phát triển cùng Sandisk tại hai cơ sở đặt ở nội địa Nhật Bản. Chuyên gia phân tích Kazuyoshi Saito từ IwaiCosmo Securities cho biết, giải pháp công nghệ NAND của Kioxia đang dẫn trước các đối thủ từ 2 đến 4 năm xét về mặt hiệu năng vận hành lẫn khả năng tối ưu hóa mức tiêu thụ năng lượng, nhờ sở hữu độc quyền kỹ thuật ghép wafer tiên tiến.

Để tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, thương hiệu chip nhớ Nhật Bản này đang xây dựng chiến lược niêm yết cổ phiếu lưu ký Mỹ (ADS) trên thị trường chứng khoán Mỹ vào năm tới. "Bối cảnh cạnh tranh trên trường quốc tế đang diễn ra cực kỳ gắt gao", ông Satoshi Nohara, đại diện từ Bộ Công nghiệp Nhật Bản phát biểu. "Việc bảo vệ và nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu của Kioxia mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng dưới góc nhìn lợi ích quốc gia, đồng thời củng cố sự bền vững cho chuỗi cung ứng của các nước đồng minh và các bên có chung tầm nhìn".

Xin chân thành cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian quan tâm và theo dõi bài viết này. Hãy tiếp tục cập nhật và khám phá thêm những thông tin, phân tích chuyên sâu cùng các chủ đề liên quan được gợi ý ngay phía dưới.

• CEO SK Hynix: Khủng hoảng chip nhớ đạt đỉnh năm 2027
• Smartphone giá rẻ khó tồn tại vì khủng hoảng chip nhớ
• Các hãng chip nhớ 'lên đời' nhờ cơn sốt AI
• Đà tăng giá chip nhớ có dấu hiệu hạ nhiệt
• Cơn khát chip nhớ trong vòng xoáy AI