Làn sóng siết chặt quản lý trẻ em sử dụng mạng xã hội trên toàn thế giới

Xu hướng toàn cầu trong việc giới hạn độ tuổi truy cập nền tảng số

Trên bản đồ công nghệ hiện nay, hàng loạt quốc gia đang ráo riết thực thi các biện pháp nhằm ngăn chặn trẻ vị thành niên tiếp xúc với mạng xã hội. Nếu như Australia đóng vai trò mở đường thì mới đây, Pháp cũng đã chính thức phê duyệt luật mới vào ngày 21/7.

Các quốc gia châu Âu đồng loạt hành động

Pháp

Đạo luật cấm thanh thiếu niên dưới 15 tuổi dùng mạng xã hội đã được Pháp thông qua vào ngày 21/7, đánh dấu bước ngoặt khi trở thành thành viên EU đầu tiên xác lập ranh giới này. Kể từ ngày 1/9, nhóm tuổi này sẽ không được đăng ký tài khoản mới, đồng thời các nhà cung cấp dịch vụ có thời hạn 4 tháng để xóa bỏ các tài khoản hiện hữu.

Arcom - cơ quan chuyên trách giám sát truyền thông nghe nhìn và kỹ thuật số Pháp - sẽ đảm nhận việc thực thi quy định trên tất cả dịch vụ lớn. Song song với đó, chính quyền cũng mở rộng phạm vi cấm điện thoại thông minh ở bậc trung học phổ thông, tiếp nối chính sách đã áp dụng tại các trường tiểu học và trung học cơ sở.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định đây là "bước tiến lớn", đưa đất nước tiên phong tại châu Âu trong công tác bảo vệ giới trẻ, đồng thời ghi nhận sự đồng thuận từ các đại biểu quốc hội.

Mặc dù ý tưởng hạn chế người dưới 16 tuổi tham gia mạng xã hội được Na Uy đưa ra từ rất sớm (trước cả Australia), phải tới tháng 4 chính phủ mới hoàn thiện kế hoạch trình Quốc hội.

Kế hoạch này bắt buộc các công ty công nghệ phải xây dựng công cụ kiểm tra tuổi chính xác để chặn việc khởi tạo tài khoản. Giới chức Na Uy nhấn mạnh tính cấp thiết của quy định do các nguy cơ về bạo lực mạng, nội dung độc hại và tác động tiêu cực đến tâm lý từ thuật toán phân phối.

Một trẻ đang sử dụng smartphone. Ảnh: Bảo Lâm

Áo

Vào tháng 3, chính phủ Áo đưa ra thông báo về dự luật ngăn chặn đối tượng dưới 14 tuổi dùng mạng xã hội. Nước này đang tích cực chuẩn bị văn bản pháp lý hướng tới việc nâng ngưỡng tuổi tối thiểu lên 15 hoặc 16, đồng thời buộc nhà cung cấp dịch vụ nâng cấp quy trình xác thực tuổi.

Dù dự thảo vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện, Áo đã thể hiện rõ quyết tâm gia nhập nhóm quốc gia châu Âu kiên quyết bảo vệ trẻ em trước không gian mạng.

Đan Mạch

Đan Mạch đang cân nhắc phương án chặn trẻ em dưới 15 tuổi truy cập mạng xã hội. Tháng 11 năm ngoái, liên minh 3 đảng cầm quyền cùng 2 đảng đối lập tại Quốc hội đã thống nhất ủng hộ định hướng này.

Dự kiến kế hoạch sẽ được hiện thực hóa thành luật vào giữa năm nay. Nhằm chuẩn bị cho công tác kiểm soát, Bộ Các vấn đề Kỹ thuật số Đan Mạch đang xây dựng hệ thống "bằng chứng kỹ thuật số" để xác minh độ tuổi người dùng.

Đức

Đầu tháng 2, khối bảo thủ do Thủ tướng Đức Friedrich Merz dẫn dắt đã nhóm họp thảo luận về lệnh cấm người dưới 16 tuổi tham gia mạng xã hội. Dù vậy, các bên liên minh trung tả hiện vẫn thể hiện sự dè dặt trước một phương án cấm tuyệt đối.

Hy Lạp

Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis hồi tháng 4 xác nhận lệnh cấm trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội sẽ chính thức áp dụng từ tháng 1/2027. Quyết định nhằm đẩy lùi những tác động tiêu cực như chứng lo âu, mất ngủ ở trẻ nhỏ và vô hiệu hóa cơ chế gây nghiện được lập trình sẵn trên các nền tảng.

Liên minh châu Âu (EU)

Thông điệp từ Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen ngày 12/5 khẳng định EU sẽ siết chặt kiểm soát đối với các tính năng nguy hại. Dự luật trình vào cuối năm nay sẽ tập trung xử lý "thiết kế gây nghiện và có hại", dựa trên các đề xuất từ hội đồng chuyên gia độc lập.

Những động thái quyết liệt từ Anh, Australia và các khu vực khác

Anh

Thủ tướng Anh Keir Starmer vào ngày 15/6 công bố kế hoạch cấm người dưới 16 tuổi truy cập chuỗi nền tảng như Snapchat, TikTok, YouTube, Instagram, Facebook và X. Quy định không đụng đến nền tảng nhắn tin thuần túy như WhatsApp hay Signal, nhưng bắt buộc các chatbot AI đóng vai trò "bạn đồng hành lãng mạn" phải giới hạn độ tuổi từ 18 trở lên.

Người đứng đầu chính phủ Anh thừa nhận việc triển khai dự kiến vào mùa xuân 2027 sẽ đối mặt nhiều trở ngại kỹ thuật nhưng hoàn toàn nằm trong tầm tay.

Australia

Australia đi đầu toàn cầu khi áp đặt khung pháp lý cấm mạng xã hội đối với trẻ em trên quy mô toàn quốc. Văn bản được Quốc hội thông qua cuối năm 2024 và có hiệu lực từ 10/12/2025 cấm đối tượng dưới 16 tuổi sở hữu hay khởi tạo tài khoản trên TikTok, Instagram, Facebook, Snapchat, X.

Chính sách không nhắm vào người dùng hay phụ huynh mà quy trách nhiệm trực tiếp cho doanh nghiệp, với chế tài xử phạt lên tới 34,5 triệu USD. Chính quyền yêu cầu doanh nghiệp triển khai đa dạng công cụ xác thực độ tuổi thay vì tin vào khai báo tự do.

Chỉ một tháng sau khi luật được thông qua, giới công nghệ đã đồng loạt khóa khoảng 5 triệu tài khoản thanh thiếu niên tại quốc gia này.

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE)

Bằng việc ban hành nghị quyết ngày 18/6 quy định độ tuổi tối thiểu là 15, UAE trở thành quốc gia Arab đầu tiên áp dụng ranh giới này. Trẻ em bị ngăn tạo tài khoản riêng cũng như bị hạn chế tiếp cận trọn vẹn các tính năng trực tuyến.

Mỹ

Tại sự kiện ở Washington ngày 12/5, thượng nghị sĩ Ted Cruz bày tỏ sự ủng hộ dành cho Đạo luật An toàn Trực tuyến cho Trẻ em, buộc các đơn vị phát triển phải loại bỏ những tính năng nguy hiểm với trẻ vị thành niên.

Văn bản này độc lập với Đạo luật Bảo vệ Quyền riêng tư Trực tuyến của Trẻ em vốn ngăn thu thập thông tin cá nhân của người dưới 13 tuổi khi chưa có sự đồng ý từ cha mẹ. Mặc dù một số tiểu bang đã chủ động ra luật yêu cầu phê duyệt từ phụ huynh, các quy định này đang vướng vào những tranh cãi pháp lý về quyền tự do ngôn luận.

Canada

Chính quyền Canada đang thúc đẩy dự thảo cấm người dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội, trừ các dịch vụ đáp ứng đủ chuẩn an toàn. Dự luật cũng giao cho cơ quan quản lý kỹ thuật số thẩm quyền thiết lập tiêu chuẩn an toàn cho chatbot AI.

Mức phạt dành cho doanh nghiệp vi phạm có thể lên tới 3% doanh thu toàn cầu hoặc 7,2 triệu USD tùy theo con số nào lớn hơn. Bộ trưởng Bản sắc và Văn hóa Canada Marc Miller ngày 10/6 nhấn mạnh đạo luật nhằm kiến tạo không gian mạng lành mạnh, nâng cao tương tác thực tế và giúp thanh thiếu niên phát triển toàn diện.

Quy trình thông qua tại Quốc hội dự kiến mất 1 năm và cần thêm 18 tháng để hoàn thiện cơ quan quản lý chuyên trách.

Một người đang đăng nhập vào tài khoản mạng xã hội Facebook. Ảnh: Trọng Đạt

Tình hình tại châu Á và Việt Nam

Trung Quốc

Cơ quan quản lý không gian mạng Trung Quốc đã triển khai "chế độ vị thành niên", cài đặt hạn chế trực tiếp từ thiết bị kết hợp quy định riêng cho từng ứng dụng để giới hạn thời gian sử dụng màn hình theo lứa tuổi.

Indonesia

Vào tháng 3, Indonesia tạo cột mốc tại Đông Nam Á khi cấm người dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội. Bộ trưởng Truyền thông Meutya Hafid cho biết tài khoản của nhóm đối tượng này trên các dịch vụ rủi ro cao như YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X, Bigo Live và Roblox sẽ bị đóng.

Trước đó, bà Hafid cảnh báo việc lạm dụng không gian mạng gây tổn hại nghiêm trọng đến tâm lý và sự phát triển của trẻ. Đối tượng xử phạt là các tập đoàn công nghệ chứ không phải người dùng hay gia đình.

Malaysia

Malaysia đang từng bước thiết lập rào cản bảo vệ giới trẻ, bao gồm phương án hạn chế hoặc cấm người dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội ngay trong năm nay. Cuối năm ngoái, chính phủ bắt đầu xây dựng khung pháp lý buộc các nền tảng tăng cường xác minh độ tuổi.

Dù liên tục tham chiếu mô hình từ Australia và châu Âu, Malaysia hiện chưa áp dụng chính thức. Nếu thông qua, đây sẽ là quốc gia thứ hai tại Đông Nam Á đưa ra hạn chế độ tuổi khắt khe.

Các khu vực khác và Việt Nam

Bất chấp những lo ngại liên quan đến bảo mật dữ liệu cá nhân khi xác minh độ tuổi, chính phủ nhiều nước vẫn kiên trì đẩy mạnh các chính sách nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực cho người dùng nhỏ tuổi.

Tại Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo sửa đổi Nghị định 147 về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet. Dự thảo đề xuất không cho phép người dưới 16 tuổi đăng bài viết, bình luận, chia sẻ hay tương tác cảm xúc trên mạng xã hội. Cơ quan soạn thảo đang nghiên cứu tích hợp trường thông tin nhận diện tài khoản trẻ em ngay từ khâu đăng ký của phụ huynh để áp dụng bộ lọc nội dung phù hợp.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài tổng hợp này. Đừng quên tiếp tục khám phá thêm những bài viết hấp dẫn và hữu ích ngay bên dưới!