Thị trường sở hữu kỳ nghỉ toàn cầu: Từ mô hình văn minh đến biến tướng tại Việt Nam
Theo báo cáo của Fortune Business Insights, quy mô thị trường sở hữu kỳ nghỉ trên toàn thế giới hiện ở mức khoảng 15 tỷ USD và được dự báo sẽ vượt ngưỡng 31 tỷ USD trong vòng một thập kỷ tới. Đây là minh chứng cho thấy mô hình này vẫn đang trên đà tăng trưởng mạnh mẽ — trong khi tại Việt Nam, nó lại đang bị biến tướng nghiêm trọng.
Nguồn gốc và bản chất của mô hình sở hữu kỳ nghỉ
Đơn vị tiên phong vận hành mô hình sở hữu kỳ nghỉ trên thế giới là Hapimag, có trụ sở đặt tại Baar, Thụy Sĩ. Công ty này ra đời từ năm 1963 và vẫn duy trì hoạt động đến tận ngày nay. Vào tháng 9/1963, Alexander Nette — chủ sở hữu của Hapimag — cùng các cộng sự đã bắt đầu mua lại các bất động sản nghỉ dưỡng tại Italia, Tây Ban Nha và Thụy Sĩ. Từ đó, Hapimag cung cấp cho khách hàng quyền lựa chọn nơi lưu trú thông qua hình thức mua tuần nghỉ cố định hàng năm.
Năm 1974, hệ thống trao đổi kỳ nghỉ đầu tiên thế giới mang tên RCI xuất hiện tại bang Indiana, Mỹ. Hiện nay, RCI đã phát triển thành một trong những mạng lưới trao đổi kỳ nghỉ lớn nhất toàn cầu, liên kết hơn 4.300 khu nghỉ dưỡng tại hơn 100 quốc gia.
Về bản chất, người nắm giữ hợp đồng kỳ nghỉ không có quyền sở hữu bất động sản hay một phần tài sản của khách sạn hay khu nghỉ dưỡng. Họ chỉ được hưởng quyền sử dụng dịch vụ lưu trú trong một khoảng thời gian xác định mỗi năm theo các điều khoản đã thỏa thuận. Giá trị của sản phẩm chính là quyền thụ hưởng dịch vụ — tương tự nhiều mô hình hội viên phổ biến trong lĩnh vực nghỉ dưỡng quốc tế.
Trên phạm vi toàn cầu, sở hữu hợp đồng kỳ nghỉ không được xem là công cụ đầu tư tài chính. Mục tiêu cốt lõi của mô hình là tạo điều kiện để khách hàng tận hưởng những kỳ nghỉ dài hạn có kế hoạch, tiếp cận hệ thống dịch vụ chất lượng với mức chi phí được ấn định từ trước.
Lý do mô hình tiếp tục tăng trưởng trên thế giới
Các chuyên gia phân tích rằng sức hút của mô hình sở hữu kỳ nghỉ đến từ khả năng giải quyết bài toán căn bản trong vận hành ngành du lịch nghỉ dưỡng. Thay vì lệ thuộc vào lượng khách biến động theo mùa vụ, doanh nghiệp có thể xây dựng nguồn thu ổn định và dài hạn ngay từ giai đoạn bán hợp đồng.
Mô hình này cũng giúp doanh nghiệp chủ động trong kế hoạch vận hành, nâng cấp cơ sở vật chất và cải thiện chất lượng dịch vụ theo hướng bền vững. Đặc biệt, việc duy trì tệp thành viên trung thành giúp các thương hiệu nghỉ dưỡng gia tăng tỷ lệ khách quay lại và mở rộng cơ hội khai thác hệ sinh thái dịch vụ — điều mà bất kỳ tập đoàn khách sạn nào cũng coi là ưu tiên hàng đầu.
Số liệu từ Hiệp hội Phát triển Khu nghỉ dưỡng (Mỹ) cho thấy, chỉ riêng thị trường Mỹ, doanh số bán hợp đồng kỳ nghỉ đạt khoảng 10,5 tỷ USD mỗi năm. Tỷ lệ lấp đầy bình quân tại các khu nghỉ dưỡng vận hành theo mô hình này duy trì ở mức 81,2% — cao hơn đáng kể so với phân khúc lưu trú truyền thống vốn chịu ảnh hưởng lớn từ tính thời vụ.
Mô hình sở hữu kỳ nghỉ tại Việt Nam bị biến tướng như thế nào?
Dù mô hình sở hữu kỳ nghỉ đã có nền tảng phát triển lâu dài trên thế giới, tại Việt Nam hành lang pháp lý điều chỉnh loại hình này vẫn còn nhiều khoảng trống. Thời gian gần đây, không ít vụ việc khách hàng trở thành nạn nhân của mô hình bị bóp méo này đã được ghi nhận và phản ánh rộng rãi.
Tại nhiều nơi, mô hình bị lợi dụng để thực hiện hành vi lừa đảo. Các hợp đồng được soạn thảo với điều khoản phức tạp, không có lợi cho người mua, khiến việc hủy hợp đồng hoặc thu hồi số tiền đã thanh toán trở nên cực kỳ khó khăn.
Căn nguyên của vấn đề nằm ở chỗ: tại các thị trường quốc tế, sản phẩm này không bao giờ được quảng bá như một tài sản đầu tư hay công cụ đầu cơ sinh lời. Các đơn vị phân phối luôn khẳng định đây là sản phẩm tiêu dùng du lịch dài hạn thuần túy. Nhưng khi vào Việt Nam, chính cái nhãn "đầu tư sinh lời" đã được gắn vào để kích thích tâm lý người mua — và đó là nguồn gốc của mọi tranh chấp.
Nhiều đơn vị đại lý phân phối kém uy tín áp dụng các chiêu thức tiếp thị mang tính ép buộc: mời khách tới hội nghị bằng quà tặng hoặc voucher nghỉ dưỡng miễn phí, rồi tạo áp lực để chốt hợp đồng ngay tại chỗ. Nhân viên kinh doanh thường thổi phồng tiềm năng sinh lời nhưng cố tình che giấu các điều khoản về phí duy trì hàng năm, điều kiện đặt phòng khắt khe hay tính thanh khoản rất thấp của sản phẩm.
Kết quả là khách hàng ký hợp đồng với tâm lý của nhà đầu tư tài chính, nhưng thực tế chỉ nhận được một sản phẩm tiêu dùng du lịch — và những tranh chấp dai dẳng bắt nguồn từ đó.
Cảnh báo từ luật sư: Người cao tuổi là nhóm dễ bị nhắm tới nhất
Luật sư Hoàng Văn Hướng, Trưởng Văn phòng Luật sư Hoàng Hưng, nhận định rằng bản thân mô hình sở hữu kỳ nghỉ là một sản phẩm văn minh, nhưng khi du nhập vào Việt Nam, một số đối tượng đã lợi dụng và biến nó thành công cụ lừa đảo, trục lợi.
Theo ông Hướng, nhóm nạn nhân phổ biến nhất là người cao tuổi — những người có tích lũy tài sản sau nhiều năm lao động, có tiền tiết kiệm hoặc bất động sản có giá trị, nhưng lại hạn chế trong tiếp cận thông tin và dễ đặt niềm tin vào tư vấn trực tiếp. Thủ đoạn ban đầu thường là tặng quà, mời dự hội thảo, sự kiện tri ân hoặc các buổi giới thiệu sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp. Một số trường hợp còn được mời đi du lịch miễn phí để trải nghiệm dịch vụ tận nơi.
Sau khi đã tạo dựng niềm tin, các công ty mới bắt đầu thuyết phục khách hàng ký hợp đồng với số tiền ban đầu trông có vẻ không quá lớn — từ vài chục triệu đến vài trăm triệu đồng.
Cạm bẫy từ những lời hứa hẹn sinh lời
"Bẫy nằm ở những lời hứa hẹn về lợi nhuận. Họ nói rằng hợp đồng kỳ nghỉ vừa mua giá 200 triệu đồng nhưng chỉ sau một thời gian có thể bán lại với giá 500-600 triệu đồng, thậm chí cao hơn. Nhiều người tin đây là một kênh đầu tư sinh lời nên tiếp tục xuống tiền", luật sư Hướng phân tích.
Khi khách hàng muốn bán lại hợp đồng, các đối tượng tiếp tục yêu cầu đóng thêm các khoản phí phát sinh, tiền đặt cọc hoặc chi phí môi giới để "hoàn tất giao dịch". Trong khi đó, những bộ hợp đồng dài hàng chục trang chứa đựng nhiều điều khoản bất lợi được cài cắm tinh vi mà người mua khó nhận ra nếu không có kiến thức pháp lý.
Người dân cần làm gì khi phát hiện dấu hiệu bị lừa?
Luật sư Hoàng Văn Hướng khuyến cáo những người đã ký hợp đồng hoặc nghi ngờ mình bị lừa đảo cần nhanh chóng tìm đến luật sư hoặc cơ quan bảo vệ pháp luật để được tư vấn kịp thời. Các chứng cứ cần thu thập bao gồm toàn bộ hợp đồng đã ký, chứng từ chuyển tiền, sao kê giao dịch ngân hàng, tin nhắn, email, ghi âm cuộc gọi, tài liệu quảng cáo, thư mời hội thảo và mọi giấy tờ liên quan đến quá trình giao dịch.
Đặc biệt, ngay khi phát hiện dấu hiệu bất thường, người dân nên sớm làm đơn tố giác gửi cơ quan công an để được xem xét, xử lý và ngăn chặn những thiệt hại có thể tiếp diễn.
Cảm ơn bạn đã dành thời gian theo dõi bài viết. Nếu bạn quan tâm đến các vấn đề pháp lý, tài chính và những mô hình kinh doanh đang được cảnh báo hiện nay, đừng bỏ qua những bài viết liên quan ngay bên dưới.
Ý kiến bạn đọc (0)