Luis de la Fuente: Người kiến tạo giấc mơ vươn tầm của bóng đá Tây Ban Nha

Xuất thân là con trai của một gia đình kinh doanh tiệm đồ may vá, huấn luyện viên Luis de la Fuente đã nhào nặn đội tuyển Tây Ban Nha trở thành một tập thể gắn kết hoàn hảo, không một tì vết, đồng thời thắp sáng trở lại khát vọng chinh phục chiếc cúp vàng thế giới.

Vào năm 1891, nhờ vào sự thịnh vượng của ngành sản xuất rượu vang, Haro – một thị trấn nhỏ với quy mô 10.000 dân thuộc vùng La Rioja – đã trở thành địa phương đầu tiên tại Tây Ban Nha được phủ sóng hệ thống đèn điện trên mọi tuyến phố. Dòng tiền từ các thương nhân vùng Bordeaux tới thu mua nho để tránh thảm họa rệp nho đã mang lại nguồn lực giúp người dân Haro sở hữu ánh sáng tân tiến này.

Kể từ cột mốc đó, người dân nơi đây vẫn truyền tai nhau câu nói: "Cứ nhìn thấy ánh đèn là biết đã tới Haro". Thị trấn này chính là nơi chôn rau cắt rốn của Luis De La Fuente, nhà cầm quân đang vực dậy những hy vọng lớn lao cho bóng đá xứ sở đấu bò sau giai đoạn thoái trào kéo dài của lứa cầu thủ vàng trước đó.

HLV Luis de la Fuente chỉ dẫn các cầu thủ Tây Ban Nha trong giờ nghỉ tiếp nước trận bán kết World Cup 2026 thắng Pháp 2-0 trên sân Dallas, Arlington, Texas, Mỹ ngày 14/7/2026. Ảnh: Reuters

Nền tảng từ cửa tiệm kim chỉ của gia đình

Hành trình trưởng thành của Luis gắn liền với một mercería – cửa hàng chuyên doanh các phụ liệu ngành may như kim chỉ, khuy bấm, cúc áo và dây thun. Nơi đây không cung cấp vải vóc, mà chỉ bán những chi tiết phụ trợ nhỏ bé. Đó là những thứ ít ai để tâm khi chiêm ngưỡng một bộ trang phục lộng lẫy, nhưng nếu thiếu chúng, cấu trúc của chiếc áo sẽ hoàn toàn tan rã.

Người đứng tên làm chủ tiệm là bà Berti. Người bạn đời của bà, ông Alberto de la Fuente, vốn là một thủy thủ viễn dương gốc Bilbao với thâm niên 40 năm lênh đênh trên biển. Có những năm ông xa nhà tới 11 tháng, thậm chí có hải trình kéo dài gần hai năm liên tục. Một mình bà Berta ở lại quê nhà Haro, vừa quán xuyến cửa hàng vừa chăm lo cho 5 người con thơ. Trong số đó, cậu con trai chào đời ngày 21/6/1961 được đặt tên là Luis.

Ký ức tuổi thơ của Luis được xây dựng dựa trên hai mạch chuyện đối lập nhưng bổ trợ cho nhau.

Khát vọng từ người cha và sự bền bỉ của người mẹ

Mạch chuyện đầu tiên đến từ những chuyến hải trình đầy ly kỳ của người cha. Mỗi dịp Alberto hồi hương, xóm giềng lại tụ họp để nghe ông kể về nước Úc với thế giới động vật kỳ lạ, hay về Brazil với các bộ tộc bí ẩn. Đối với một thị trấn nhỏ bé như Haro trong những năm 1960, những vùng đất ấy xa xôi chẳng khác nào mặt trăng. Người cha mang cả thế giới bao la về nhà trong vài tuần ngắn ngủi trước khi lại tiếp tục ra khơi. Là một cổ động viên nhiệt thành của Athletic Bilbao, Alberto luôn tranh thủ những ngày nghỉ ít ỏi để đưa Luis tới thánh địa San Mamés theo dõi bóng đá. Luis sau này bộc bạch rằng, nếu không có tầm ảnh hưởng từ cha, ông đã không thể có cơ hội thi đấu cho Bilbao – đội bóng có truyền thống khắt khe chỉ chiêu mộ những cầu thủ có gốc gác xứ Basque.

Mạch chuyện thứ hai diễn ra thầm lặng hơn thông qua sự kiên trinh của người mẹ. Suốt những năm tháng đằng đẵng đợi chồng, bà Berti cần mẫn đứng sau quầy hàng, bán từng chiếc cúc, từng cuộn chỉ để duy trì cuộc sống cho gia đình 7 miệng ăn. Cuộc sống của bà không có những câu chuyện phiêu lưu ly kỳ, bởi toàn bộ thời gian đã dành trọn cho tiệm đồ và các con. Bất kỳ ai trong vùng bị tuột chỉ hay hỏng khuy đều tìm đến bà, và đổi lại, các con của bà đi đến đâu cũng nhận được sự đùm bọc, chăm sóc từ lối xóm. Đến tận bây giờ, dù đã bước sang tuổi lục tuần, Luis vẫn được người dân quê nhà trìu mến gọi bằng cái tên "con của Berti".

Nếu người cha mang đến cho Luis bài học về sự bao la của thế giới, thì người mẹ lại chứng minh cho ông thấy rằng các cấu trúc vĩ đại nhất luôn được liên kết bằng những chi tiết nhỏ bé nhất.

Ảnh chân dung Berti được trưng trong quán cafe vốn là tiệm đồ may vá của bà ở trung tâm thị trấn Haro. Ảnh: La Rioja

Hành trình thầm lặng phía sau ánh hào quang

Sự nghiệp quần đùi áo số của De la Fuente diễn ra tương đối bình lặng ở vị trí hậu vệ biên trái, với điểm nhấn là hai chức vô địch La Liga vào thập niên 1980. Ông không phải một ngôi sao kiệt xuất nhưng lại có khả năng thích ứng hoàn hảo với mọi sơ đồ chiến thuật. De la Fuente có mặt trên sân để đảm bảo hệ thống vận hành trơn tru và tạo điều kiện cho đồng đội tỏa sáng. Không ai ca ngợi các đường may khi ngắm nhìn một chiếc áo đẹp, nhưng ông thấu hiểu sâu sắc rằng giá trị của trang phục nằm ở sự chắc chắn của nó.

Sau khi giải nghệ, ông lựa chọn ngã rẽ ít được chú ý nhất trong giới cầm quân: huấn luyện bóng đá trẻ. Ông bắt đầu công việc tại Portugalete – một câu lạc bộ nhỏ ở xứ Basque, trước khi chuyển tới Lezama, học viện đào tạo của Athletic và cống hiến tại đây hơn một thập kỷ. Đó là công việc mang đặc thù của những người cha xa con: cứ mỗi mùa hè tới, De la Fuente lại chứng kiến những học trò mình uốn nắn rời đi để lên đội một hoặc chuyển sang các câu lạc bộ khác nhằm bắt đầu một hành trình mới.

Đến năm 2013, Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha (RFEF) quyết định bổ nhiệm ông làm huấn luyện viên đội tuyển U19 tại đại bản doanh Las Rozas. De la Fuente sau đó liên tiếp gặt hái thành công khi đưa lứa U19 rồi U21 lên ngôi vô địch châu Âu, trước khi giành tấm huy chương bạc tại Olympic Tokyo 2020. Dẫu vậy, ba danh hiệu này vẫn chưa đủ để công chúng nhớ mặt gọi tên ông. Tại quốc gia này, dư luận thường chỉ chú ý đến những nhà thiết kế danh tiếng chứ ít khi để tâm đến người thợ may. Vì thế, khi RFEF lựa chọn De la Fuente làm người kế nhiệm Luis Enrique vào tháng 12/2022 sau chiến dịch World Cup không thành công, người hâm mộ xứ đấu bò đã phản ứng đầy hoài nghi với câu hỏi: "Luis nào cơ?".

De la Fuente không đưa ra lời phân bua nào. Người dân Haro luôn để thời gian trả lời, tương tự như cách họ kiên nhẫn ủ những thùng rượu vang. Đến mùa hè năm 2023, tuyển Tây Ban Nha dưới sự dẫn dắt của ông đã lên ngôi tại Nations League – danh hiệu đầu tiên sau hơn một thập kỷ khát cơn khát cúp, kể từ thời điểm thế hệ huyền thoại của Ramos, Xavi, Iniesta, Torres bước qua thời đỉnh cao. Vào mùa hè 2024, họ tiếp tục chinh phục chức vô địch châu Âu lần thứ tư sau khi vượt qua nhà đương kim vô địch Italy, đánh bại đội chủ nhà Đức ngay tại Stuttgart, hạ gục đương kim á quân thế giới Pháp và chiến thắng tuyển Anh trong trận đấu cuối cùng. Hai năm sau, vào tối ngày 14/7/2026 tại Dallas, các học trò của De la Fuente một lần nữa đánh bại tuyển Pháp với tỷ số 2-0 để ghi tên mình vào trận chung kết World Cup.

HLV Luis de la Fuente sau khi nhận huy chương vô địch Euro 2024 trong lễ đăng quang trên sân Olimpic, Berlin, Đức ngày 14/7/2024. Ảnh: Reuters

Triết lý bóng đá từ một hệ thống hoàn hảo

De la Fuente xây dựng thành công dựa trên một lối chơi tập thể chặt chẽ, không phụ thuộc vào bất kỳ cá nhân ngôi sao nào. Đội hình Tây Ban Nha dưới sự điều hành của ông vận hành như một tấm vải được dệt tinh xảo đến mức không lộ đường chỉ. Chất liệu tạo nên tập thể này không phải những bản hợp đồng bom tấn hay hào nhoáng, mà chính là những cậu học trò từng đi qua cánh cổng của các học viện trẻ năm xưa. Phần lớn bộ khung đá chính hiện tại của đội tuyển từng có thời gian dài làm việc với ông từ thuở đôi mươi: Unai Simon, Fabián Ruiz, Dani Olmo, Mikel Merino, Oyarzabal. Đây đều là những cái tên có phần khiêm tốn nếu đặt cạnh dàn siêu sao của lứa đàn anh đi trước như David Villa, Xabi Alonso, Xavi, Iniesta hay Sergio Ramos.

Để hiểu rõ hơn về phong cách huấn luyện của De la Fuente, trường hợp của Simon là một ví dụ điển hình. Tại vòng chung kết U21 châu Âu diễn ra năm 2019, thủ thành này đã phạm sai lầm ngay ở trận mở màn, và chiến lược gia này đã đưa ra quyết định đầy dứt khoát: để cậu học trò cưng ngồi trên băng ghế dự bị trong phần còn lại của giải đấu. Tây Ban Nha giành chức vô địch năm đó trong bối cảnh Simon chỉ biết đứng nhìn từ bên ngoài. Nhiều năm sau, chính Simon đã chia sẻ lại kỷ niệm này mà không hề có lòng oán hận: "Thầy không hề quay lưng với tôi. Thầy chỉ đưa ra lựa chọn tối ưu cho tập thể và tạo điều kiện để tôi tích lũy bài học từ băng ghế chỉ đạo".

Trong khi đó, De la Fuente cũng chứng minh rằng việc gạch tên một học trò khỏi sơ đồ thi đấu ở một giải ngắn hạn không đồng nghĩa với việc loại bỏ họ khỏi kế hoạch lâu dài. Ông tiếp tục đặt niềm tin vào Simon tại Olympic Tokyo, rồi biến anh thành sự lựa chọn số một nơi khung gỗ khi lên tiếp quản đội tuyển quốc gia, bỏ qua mọi sự nghi ngại từ dư luận. Không phụ lòng thầy, Simon đã tỏa sáng rực rỡ trong loạt sút luân lưu tại chung kết Nations League 2023, mang về chiếc cúp đầu tiên cho người thầy từng bị hoài nghi ngày nào.

Unai Simon trên sân tập cùng Tây Ban Nha trước trận ra quân World Cup 2026 gặp Cape Verde. Ảnh: El Pais

Phong cách thi đấu của Simon phản chiếu chính xác tư duy chiến thuật của De la Fuente. Anh mới chỉ để lọt lưới duy nhất một bàn thua tính từ đầu chiến dịch World Cup 2026, nhưng chỉ cần thực hiện 10 pha cản phá sau 7 trận đấu – một trong những thủ môn ít phải làm việc nhất tại giải. Con số này khiến anh trông có vẻ mờ nhạt nếu đặt cạnh Vozinha của Cape Verde, Courtois của Bỉ hay Eloy Room của Curaçao. Tuy nhiên, nếu phân tích kỹ, Simón không cần phải trổ tài quá nhiều bởi hệ thống phòng ngự của Tây Ban Nha đã chủ động bẻ gãy mọi đường bóng nguy hiểm từ sớm.

Trận bán kết vừa qua là một minh chứng rõ nét, khi những mũi nhọn tấn công nguy hiểm nhất giải đấu bên phía tuyển Pháp như Kylian Mbappe, Michael Olise, Ousmane Dembélé hoàn toàn bất lực trước một hệ thống phòng ngự được tổ chức vô cùng khoa học và kín kẽ. Dù có lợi thế dẫn bàn trước, tuyển Pháp vẫn không thể tìm được đường vào khung thành của Simón. Việc Simon giữ sạch lưới liên tục chính là thành quả từ một hệ thống được lập trình chi tiết cùng sự quản trị tâm lý khéo léo của người thầy.

De la Fuente luôn dành sự quan tâm sâu sắc cho các học trò, kể cả những người không chọn cống hiến cho màu áo Tây Ban Nha. Trong giai đoạn làm việc tại Lezama, ông từng dìu dắt một cậu bé gốc Phi tên là Inaki Williams – con trai của một cặp vợ chồng người Ghana từng đi bộ vượt sa mạc Sahara và băng qua hàng rào Melilla để tìm kiếm cơ hội đổi đời. Sau này, Inaki quyết định cống hiến cho đội tuyển quốc gia Ghana. Tuy nhiên, người em trai của cậu là Nico Williams lại lựa chọn khoác áo Tây Ban Nha và đã cùng De la Fuente lên ngôi vô địch châu Âu. Tại kỳ World Cup 2026 này, khi Nico dính chấn thương và phải vắng mặt ở trận bán kết, vị chiến lược gia lão làng đã nhắc về anh trong cuộc họp báo bằng sự lo lắng chân thành của một người cha dành cho đứa con của mình.

HLV Luis de la Fuente (trái), cùng tiền đạo Lamine Yamal (giữa) và hậu vệ Pedro Porro (phải) trên sân tập Melanie Lane, East Hanover, New Jersey, ngày 16/7/2026 - ba ngày trước trận chung kết World Cup 2026 gặp Argentina. Ảnh: AFP

Vượt qua nghịch cảnh bằng đức tin và tình yêu

Trước thềm cuộc đụng độ với tuyển Pháp, thay vì thảo luận sâu về sơ đồ chiến thuật trước truyền thông, De la Fuente lại mượn câu chuyện của vị tướng Julius Caesar để chia sẻ. Ông trích dẫn: "Không có thành công vĩ đại nào đạt được mà không trải qua những thử thách khắc nghiệt", rồi khẳng định thêm: "Chúng tôi bước vào trận đấu này với tâm thế sẵn sàng đối mặt với khó khăn." Lời phát biểu đó đúc rút từ chính những trải nghiệm thăng trầm trong cuộc đời ông. Người mẹ Berti của tiệm kim chỉ năm xưa đã qua đời vào năm 2016. Sau đó, người cha thủy thủ của ông cũng đã ra đi mãi mãi trước khi kịp chứng kiến con trai mình đảm nhận chiếc ghế huấn luyện viên trưởng đội tuyển quốc gia. Chưa dừng lại ở đó, người anh ruột Óscar của ông cũng mất vì bạo bệnh cách đây ba năm. Trong tuần này, trước ống kính của truyền thông khi được hỏi về gia đình, vị chiến lược gia 65 tuổi không giấu được sự xúc động: "Họ chắc chắn sẽ cảm thấy rất tự hào nếu được chứng kiến những khoảnh khắc tôi đang trải qua lúc này."

Ông luôn có niềm tin rằng những người thân yêu vẫn luôn dõi theo hành trình của mình. Là một người theo đạo Công giáo sùng thành, De la Fuente luôn thực hiện nghi thức làm dấu thánh trước mỗi trận đấu và dành sự tôn kính đặc biệt cho Đức Mẹ Vega – vị thánh bảo hộ của thị trấn Haro. Tại quê nhà của ông, có một thói quen đã trở thành giai thoại: trước mỗi trận đấu quan trọng, người bạn tri kỷ Justo Montoya lại tới nhà thờ Đức Mẹ Vega để thắp nến cầu bình an, sau đó quay clip gửi tới De la Fuente. Dù đội tuyển Tây Ban Nha đang chinh chiến tận Texas xa xôi, những ngọn nến nguyện cầu vẫn luôn được thắp sáng tại Haro. Thị trấn đi đầu về công nghệ đèn điện hóa ra vẫn đang gìn giữ một trong những biểu tượng ánh sáng nguyên bản nhất của con người.

Những mất mát trong cuộc sống không khiến De la Fuente trở nên bi lụy, trái lại nó giúp ông thêm trân trọng cuộc sống hiện tại, giống như cách ông cảm nhận hương vị đậm đà của dòng rượu vang quê hương. Trong đêm hội ăn mừng chức vô địch Euro 2024 tại quảng trường Cibeles ở Madrid, RFEF đã tạo bất ngờ lớn khi mời Patxi Salinas – cựu hậu vệ của câu lạc bộ Bilbao và là bạn thân từ thuở nhỏ của ông – bước lên sân khấu. Trước sự chứng kiến của hàng vạn người hâm mộ, hai người đàn ông luống tuổi đã cùng nhau thể hiện ca khúc "Quijote" của nam danh ca Julio Iglesias, qua đó tiết lộ một bí mật thời thanh xuân: lúc bạn bè đồng trang lứa ước mơ trở thành danh thủ, họ lại từng khát khao làm ca sĩ. Những giai điệu tình ca ấy, thứ âm nhạc dành cho những tâm hồn hiểu rõ sự chia ly nhưng từ chối đầu hàng nghịch cảnh, dường như được viết ra để dành riêng cho ông: cất cao tiếng hát về những nỗi đau bằng giai điệu tuyệt mỹ nhất.

De la Fuente cùng Patxi Salinas hát Quijote.

Hôm nay, tại thánh địa MetLife ở New Jersey, đội tuyển Tây Ban Nha bước vào trận đấu quyết định ngôi vương của ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh. Trên khán đài tâm linh sẽ là sự hiện diện của bà Berti với cuộn chỉ quen thuộc, người cha thủy thủ vừa trở về từ những chuyến khơi xa, cùng người anh Óscar đang nở nụ cười mãn nguyện. Dưới thảm cỏ là thế hệ học trò mà ông hằng yêu mến. Và tại quê nhà Haro, những ánh đèn sẽ được thắp sáng lung linh dẫn lối tới sân vận động của câu lạc bộ Haro Deportivo, nơi trang bị một màn hình cỡ lớn để truyền hình trực tiếp trận cầu lịch sử này. Sân bóng được khánh thành từ năm 2004 với tên gọi ban đầu là El Mazo đã chính thức được đổi tên thành Municipal Luis De La Fuente vào ngày 19/1/2023. Quyết định vinh danh này diễn ra ngay trước thời điểm ông đưa đội tuyển lên ngôi tại Euro, và vào lúc cả quốc gia Tây Ban Nha vẫn còn đang mơ hồ với câu hỏi "Luis nào".

Bởi lẽ tại Haro, người dân chưa bao giờ phải đặt ra câu hỏi ấy. Luis đơn giản chính là cậu con trai của bà mẹ đảm đang Berti và ông giáo đi biển Alberto chứ chẳng phải ai xa lạ!

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết chuyên sâu này. Để không bỏ lỡ những diễn biến kịch tính tiếp theo cũng như các góc nhìn độc đáo về ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh, xin mời quý vị tiếp tục đón xem các bài viết gợi ý ngay phía dưới.