Ngày 3/6, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã tiến hành bỏ phiếu bầu chọn 5 vị trí ủy viên không thường trực cho Hội đồng Bảo an, với nhiệm kỳ kéo dài hai năm, bắt đầu từ 1/1/2027. Đáng chú ý, Đức, Áo và Bồ Đào Nha là ba quốc gia cạnh tranh gay gắt để giành hai ghế dành cho nhóm "Tây Âu và các nước khác".
Hội đồng Bảo an bao gồm 15 thành viên: 5 ủy viên thường trực có quyền phủ quyết là Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc và Nga, cùng 10 ủy viên không thường trực được bầu theo nhiệm kỳ hai năm, dựa trên sự phân bổ địa lý.
Đức từng giữ chức ủy viên không thường trực qua 6 nhiệm kỳ, gần đây nhất là giai đoạn 2019-2020. Do đó, Berlin đã thể hiện sự tự tin cao độ khi tham gia tranh cử lần này. Ngoại trưởng Johann Wadephul khẳng định Đức sở hữu "một đề nghị tốt" và sẵn sàng gánh vác trách nhiệm tại Hội đồng Bảo an. Ông cũng ủng hộ việc cải cách cơ quan này nhằm mục đích nâng cao vai trò cho các quốc gia thuộc Nam Bán cầu.
Tuy nhiên, kết quả bỏ phiếu đã xác nhận chiến thắng thuộc về Áo và Bồ Đào Nha, với số phiếu ủng hộ lần lượt là 131 và 134. Đức thất bại khi chỉ đạt 104 phiếu, thấp hơn 23 phiếu so với ngưỡng hai phần ba cần thiết. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1987, Đức thua trong cuộc chạy đua vào cơ quan quyền lực tối cao nhất của Liên Hợp Quốc.
"Một thất bại đầy cay đắng. Tôi đã từng nói rằng đây là một cuộc cạnh tranh vô cùng khốc liệt. Đức tham gia cuộc đua khá muộn, điều này đồng nghĩa với việc chúng tôi gặp bất lợi ngay từ đầu. Và chúng ta đã thấy rất rõ điều đó, không thể nào bù đắp được khoảng cách bị dẫn trước", Ngoại trưởng Wadephul thừa nhận sau khi kết quả bỏ phiếu được công bố.
Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul đã có mặt tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York, Mỹ vào ngày 3/6. Ảnh: AFP
Thất bại này được xem là một đòn giáng mạnh vào chính phủ của Thủ tướng Friedrich Merz, người đã dành nhiều nỗ lực để xây dựng hình ảnh Đức như một đầu tàu dẫn dắt châu Âu. Nó cũng khiến Berlin phải vật lộn tìm kiếm lời giải đáp về nguyên nhân "mất điểm" trong mắt các quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc.
Phân tích Nguyên nhân thất bại của Đức
Giả thuyết về vai trò của Nga
Ngoại trưởng Wadephul đã đưa ra một giả thuyết, cho rằng Nga có thể đã góp phần kích động tâm lý phản đối Đức trong suốt quá trình vận động tranh cử, nhằm ngăn chặn Berlin giành chiến thắng.
"Chúng tôi cung cấp sự hỗ trợ kiên định cho Ukraine, và Nga không mong muốn có một tiếng nói như vậy tại Hội đồng Bảo an", ông phát biểu, đồng thời bổ sung rằng Moskva "rõ ràng" đã thúc đẩy tâm lý chống lại Berlin.
Theo báo DW của Đức, các nguồn tin ngoại giao cũng miêu tả việc Nga đã tích cực vận động hành lang để cản trở nỗ lực tranh cử của Đức. Hiện tại, Berlin là một trong những quốc gia ủng hộ chủ chốt cho Ukraine trong cuộc xung đột kéo dài hơn 4 năm ở châu Âu.
Lập trường về xung đột Gaza
Nga hiện chưa có phản hồi chính thức về cáo buộc từ phía Đức. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia phân tích rằng nguyên nhân dẫn đến thất bại của Đức không hoàn toàn nằm ở vấn đề Ukraine, mà chủ yếu do cách cộng đồng quốc tế nhìn nhận lập trường của Berlin đối với những diễn biến tại Gaza.
"Sự ủng hộ của Đức dành cho Ukraine rõ ràng không ảnh hưởng đến kết quả. Bồ Đào Nha và Áo cũng ủng hộ Ukraine không kém", Trita Parsi, phó chủ tịch Viện Quincy về quản trị nhà nước có trách nhiệm, nhận định khi trả lời phỏng vấn Al Jazeera.
Theo ông Parsi, Đức bị đánh giá là đang áp dụng các tiêu chuẩn khác biệt đối với những xung đột quốc tế. Berlin là một trong những tiếng nói mạnh mẽ nhất ở châu Âu trong việc lên án Nga khi triển khai chiến dịch tại Ukraine và bảo vệ trật tự quốc tế dựa trên luật pháp. Tuy nhiên, cách tiếp cận của Đức đối với Israel lại không thể hiện một lập trường tương tự.
Kể từ khi xung đột Gaza bùng nổ, Đức vẫn duy trì sự ủng hộ đặc biệt dành cho Israel, xuất phát từ trách nhiệm lịch sử liên quan đến thảm họa Holocaust nhắm vào cộng đồng người Do Thái trong Thế chiến II.
Tại Liên Hợp Quốc, Đức theo đuổi một cách tiếp cận thận trọng đối với các nghị quyết liên quan đến Israel và Palestine, thường xuyên bỏ phiếu trắng. Berlin tránh ủng hộ các nghị quyết gây áp lực lên Tel Aviv, dù vẫn khẳng định quan điểm ủng hộ giải pháp hai nhà nước và luật pháp quốc tế.
Tuy nhiên, khi cuộc xung đột Gaza kéo dài và số thương vong dân thường gia tăng, lập trường này của Đức ngày càng phải đối mặt với nhiều chỉ trích từ các quốc gia, đặc biệt là những nước thuộc khu vực Nam Bán cầu.
Craig Mokhiber, cựu giám đốc văn phòng New York của Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc, chia sẻ quan điểm với ông Parsi. Theo Mokhiber, thất bại của Đức cho thấy phản ứng từ nhiều quốc gia trước lập trường của Berlin về Israel trong những năm gần đây.
Ngoại trưởng Wadephul cũng thừa nhận rằng mối quan hệ đặc biệt giữa Đức và Israel có thể là nguyên nhân khiến Berlin mất đi sự ủng hộ từ một số quốc gia thành viên.
"Việc Đức luôn phải gánh vác trách nhiệm đặc biệt đối với Israel trong cuộc xung đột ở Trung Đông có thể cũng khiến chúng tôi mất phiếu", ông giải thích với giới truyền thông.
Dưới đây là danh sách các ủy viên không thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Chiến dịch Vận động: Sự Khác Biệt Giữa Các Ứng Viên
Kết quả của cuộc bầu cử còn phản ánh những khác biệt rõ nét trong cách Áo, Bồ Đào Nha và Đức đã tiến hành các chiến dịch vận động cho ghế ủy viên không thường trực của Hội đồng Bảo an.
Theo thông tin từ truyền thông Đức, Áo và Bồ Đào Nha đã bắt đầu các hoạt động vận động của mình từ hơn một thập kỷ trước. Suốt nhiều năm, đại diện của hai quốc gia này duy trì sự hiện diện thường xuyên tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York và tích cực xây dựng mạng lưới quan hệ với các nước thành viên.
Ngược lại, Đức được cho là tham gia vào cuộc đua tương đối muộn. Mặc dù Ngoại trưởng Wadephul đã đích thân tới New York để vận động trong những ngày cuối cùng trước cuộc bỏ phiếu, gặp gỡ khoảng 80 bộ trưởng và đại sứ, nhưng nhiều ý kiến cho rằng những nỗ lực này chưa đủ để bù đắp khoảng thời gian chuẩn bị ngắn ngủi hơn so với các đối thủ.
Bồ Đào Nha duy trì mối quan hệ rộng khắp với cộng đồng các quốc gia nói tiếng Bồ Đào Nha tại châu Phi, Mỹ Latin và nhiều khu vực khác trên toàn thế giới. Đồng thời, việc các chính trị gia Bồ Đào Nha đảm nhiệm các vị trí trọng yếu trong hệ thống quốc tế cũng góp phần nâng cao đáng kể hình ảnh ngoại giao của Lisbon.
Áo đã hưởng lợi từ chính sách trung lập quân sự kéo dài hàng thập kỷ của mình. Do không phải là thành viên NATO, Vienna thường được nhìn nhận là một đối tác dễ chấp nhận hơn đối với nhiều quốc gia không liên kết ở châu Phi, châu Á và Mỹ Latin.
Thủ đô Vienna cũng là nơi đặt trụ sở của nhiều cơ quan quốc tế. Điều này giúp Áo xây dựng hình ảnh một quốc gia cam kết mạnh mẽ với chủ nghĩa đa phương và các thể chế toàn cầu.
Chủ tịch Đại hội đồng Liên Hợp Quốc Annalena Baerbock đã có bài phát biểu trước khi tiến hành bỏ phiếu bầu thành viên không thường trực Hội đồng Bảo an vào ngày 3/6. Ảnh: AFP
Phản ứng trong nước tại Đức
Thất bại tại Hội đồng Bảo an nhanh chóng trở thành một chủ đề tranh luận sôi nổi trên chính trường Đức. Diễn biến này đã làm dấy lên những câu hỏi nghiêm túc về vị thế ngoại giao của Đức, đặc biệt khi chính phủ của Thủ tướng Merz đang nỗ lực khẳng định Berlin là tiếng nói hàng đầu châu Âu trong các vấn đề toàn cầu.
Đức là một trong những quốc gia đóng góp ngân sách lớn nhất cho Liên Hợp Quốc. Trong nhiều thập kỷ, vai trò kinh tế này đã giúp Berlin duy trì ảnh hưởng đáng kể tại các tổ chức quốc tế. Tuy nhiên, cuộc bỏ phiếu vừa qua đã chỉ ra rằng nguồn lực tài chính không còn tự động chuyển hóa thành sự ủng hộ chính trị.
Sự việc này cũng thổi bùng tranh cãi trên chính trường Đức. Đảng Xanh đối lập gọi đây là "điều đáng xấu hổ", cho rằng chính phủ Thủ tướng Merz đã thiếu những ý tưởng mới mẻ và nỗ lực ngoại giao cần thiết để hỗ trợ chiến dịch tranh cử. Đảng cực hữu AfD lại cho rằng kết quả phản ánh hậu quả của một chính sách đối ngoại mà họ mô tả là "xa rời thực tế", khiến Đức bị cô lập trên trường quốc tế.
Thủ tướng Merz, lãnh đạo liên minh bảo thủ CDU/CSU, khẳng định Đức vẫn là một quốc gia ủng hộ mạnh mẽ hệ thống quốc tế và đã gửi lời chúc mừng tới Áo cùng Bồ Đào Nha.
"Kết quả này không làm thay đổi những nhiệm vụ mà chúng tôi phải thực hiện tại Liên Hợp Quốc. Đức vẫn là một trụ cột đáng tin cậy của hệ thống đa phương", ông Merz nhấn mạnh.
Cảm ơn quý độc giả đã theo dõi bài viết chuyên sâu về cuộc bầu cử tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và những phân tích xung quanh thất bại của Đức. Kính mời quý vị tiếp tục khám phá các bài viết liên quan của chúng tôi để có cái nhìn toàn diện hơn về các vấn đề quốc tế.
Ý kiến bạn đọc (0)