Phe Dân chủ nỗ lực kiềm chế các chiến dịch quân sự nhắm vào Iran của Tổng thống Trump

Trước những động thái quân sự gia tăng tại Trung Đông, khối nghị sĩ Dân chủ đang triển khai kế hoạch ngăn chặn các đạo luật ngân sách và quốc phòng nhằm giới hạn quy mô hành động quân sự mà Tổng thống Donald Trump áp dụng đối với Iran.

Suốt 10 ngày qua, các lực lượng thuộc quân đội Mỹ liên tục mở rộng tần suất lẫn quy mô của các đòn không kích vào lãnh thổ Iran. Đáp trả lại, phía Iran triển khai hàng loạt cuộc tập kích nhắm đến những căn cứ quân sự Mỹ đặt tại khu vực Vùng Vịnh, khiến tổn thất ghi nhận ít nhất ba binh sĩ Mỹ tử vong và xấp xỉ 100 người khác chịu thương vong.

Nhằm can thiệp không để tình hình leo thang thành đại họa, những nhà lập pháp đại diện cho phe Dân chủ tại Mỹ đang tìm phương cách thắt chặt, siết bớt quy mô chiến dịch đánh Iran của Tổng thống Donald Trump.

"Mọi người sẽ còn tiếp tục chứng kiến chúng tôi cất tiếng nói phản đối cuộc chiến mang tính rủi ro cao này, cũng như ảnh hưởng của nó đang kéo giá nhiên liệu tăng vọt đối với hàng triệu hộ gia đình Mỹ. Tôi tin tưởng rằng cử tri nhận thức rõ và cảm nhận trực tiếp điều đó", Pete Aguilar, người đứng đầu khối nghị sĩ Dân chủ ở Hạ viện, phát biểu vào ngày 20/7.

Nhà lập pháp này nhấn mạnh thêm rằng đại diện phe Dân chủ Hạ viện quyết định không đứng về bất cứ đợt bỏ phiếu nào mang tính chất "thừa nhận chiến dịch quân sự do Tổng thống Trump khởi xướng".

Tổng thống Trump (giữa) tại Đồi Capitol ở Washington ngày 24/6. Ảnh: AP

Mặt trận lập pháp căng thẳng tại Nghị trường Mỹ

Trận quyết đấu then chốt nhất dự kiến diễn ra vào thời điểm ngày 22/7, mốc thời gian Hạ viện tiến hành lấy biểu quyết cho dự thảo chính sách quốc phòng hằng năm. Khối Dân chủ đã lên tiếng sẽ gạt bỏ dự thảo này do thiếu hụt những điều khoản giám sát cần thiết đối với cuộc xung đột Iran.

Vào tuần trước, Ủy ban Quy tắc Hạ viện dưới quyền chi phối của đảng Cộng hòa đã dứt khoát loại bỏ một loạt phương án bổ sung sửa đổi liên quan tới tình hình Iran, bao gồm cả nội dung do 27 nghị sĩ Dân chủ đề xuất nhằm ngăn cản sử dụng mọi khoản tài chính tương lai của Lầu Năm Góc cho các đòn đánh Iran.

Lập trường cứng rắn từ phe Dân chủ đối với văn bản chính sách quốc phòng có nguy cơ đẩy phe Cộng hòa vào thế bế tắc trong việc hoàn thiện chương trình nghị sự trước thềm kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ tổ chức tháng 11. Dù phe Cộng hòa đặt kỳ vọng có được sự tiếp sức từ một nhóm hạ nghị sĩ Dân chủ để thông qua, nhưng vào tuần trước, chính các thượng nghị sĩ Dân chủ tại Thượng viện cũng đã chặn đứng văn bản chính sách này.

Các kịch bản tài trợ ngân sách chiến tranh của phe Cộng hòa

Trước tình thế trên, đảng Cộng hòa hiện cân nhắc ít nhất hai hướng đi nhằm bổ sung nguồn lực tài chính cho Bộ Quốc phòng duy trì các hoạt động tác chiến.

Phương án thứ nhất liên quan đến gói tài chính bổ sung đang chờ thông qua tại nghị trường. Đích thân Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cùng Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine dự kiến ra điều trần giải trình để bảo vệ đề xuất này trước Ủy ban Phân bổ Ngân sách Thượng viện vào ngày 21/7.

Mặc dù vậy, mọi nỗ lực gia tăng tài chính phục vụ mục đích quân sự cầm chắc nguy cơ thất bại ở Quốc hội nếu thiếu sự đồng thuận từ phe Dân chủ, bởi phe Cộng hòa hiện không nắm đủ lượng ghế thế thượng phong để phê duyệt cấp tốc.

Chính vì thế, các hạ nghị sĩ Cộng hòa đang tính toán chiến thuật khác thông qua việc lồng ghép phần lớn khoản kinh phí này vào văn bản hòa giải ngân sách — vốn chỉ đòi hỏi tỷ lệ tán thành đạt trên 50% số phiếu. Tuy nhiên, giới lãnh đạo Cộng hòa Thượng viện vẫn hoài nghi về khả năng tập hợp đủ sự ủng hộ từ ngay trong chính nội bộ đảng mình.

Song song đó, đại diện lãnh đạo phe Dân chủ Thượng viện Chuck Schumer khẳng định phía ông sẽ gây ép buộc Thượng viện khởi động lại đợt bỏ phiếu bổ sung liên quan đến quyền hạn chiến tranh trong vài ngày sắp tới.

Đảng Dân chủ vốn duy trì việc bỏ phiếu nhằm kiềm chế quyền hạn chiến tranh của ông Trump theo chu kỳ gần như hằng tuần suốt mấy tháng qua, nhưng mới đây đã tạm hoãn lại do tin rằng Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA) sẽ trở thành đòn bẩy hiệu quả hơn nhằm gây áp lực lên đảng Cộng hòa về vấn đề Iran.

Đồi Capitol, trụ sở quốc hội Mỹ, tại thủ đô Washington ngày 11/11/2025. Ảnh: AP

Tình hình biến động buộc phe Dân chủ thay đổi chiến thuật

Mặc dù vậy, các trận không kích qua lại khốc liệt trong những ngày cuối tuần vừa qua, kết hợp với tuyên bố từ lực lượng Houthi tại Yemen vào ngày 20/7 về việc thiết lập lệnh phong tỏa tuyến hàng hải hướng tới Arab Saudi, đã làm đảo lộn mọi tính toán của phía Dân chủ. Các sự kiện này làm sâu sắc thêm mối bận tâm về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu mỏ toàn cầu giữa lúc căng thẳng giữa Mỹ và Iran bùng nổ quanh khu vực eo biển Hormuz.

"Những gì đang diễn ra là hệ quả trực tiếp từ các quyết định do ông Trump tạo ra ở Iran. Ông Trump cần khép lại đống đổ nát này và thu hồi lực lượng về nước. Các thượng nghị sĩ Cộng hòa không thể tiếp tục tiếp tay để ông ấy tháo lui khỏi trách nhiệm", ông Schumer thẳng thắn phát biểu trước Thượng viện.

Nhiều chính khách nhận định việc cắt giảm nguồn lực ngân sách rót vào Lầu Năm Góc có thể là con đường duy nhất giúp Quốc hội giành lại thế chủ động trong việc hoạch định chính sách đối ngoại với Iran. Quan điểm này càng được củng cố sau khi Tổng thống Trump phớt lờ nghị quyết về quyền hạn chiến tranh từng được cả hai viện thông qua — văn bản vốn yêu cầu Phủ Tổng thống phải xin ý kiến chấp thuận trước khi mở rộng các hành vi quân sự trong khu vực.

Nghị sĩ Ted Lieu, một gương mặt thuộc bộ máy lãnh đạo phe Dân chủ Hạ viện, chỉ ra rằng chính quyền hiện tại đang "che đậy toàn bộ chi phí thực tế của cuộc chiến" thông qua việc không công khai danh sách quân nhân Mỹ chịu thương vong, cũng như mức độ tổn thất khí tài và hạ tầng quân sự sau các trận tấn công từ phía Iran.

"Động thái đó tố cáo rằng ông Trump đang đưa ra thông tin không đúng sự thật, bởi rõ ràng năng lực quân sự của Iran không hề bị suy giảm", vị nghị sĩ nhận xét.

"Người đứng đầu hành pháp bắt buộc phải làm rõ các tài nguyên đó được phân bổ nhằm mục đích gì và giải thích lý do không thông qua ý kiến Quốc hội", nghị sĩ Greg Meeks, quan chức Dân chủ nắm vị trí quan trọng tại Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, phát biểu trên đài CNN vào ngày 20/7.

Ông Meeks nhấn mạnh thêm rằng trách nhiệm của cơ quan lập pháp là phải "ngăn chặn Tổng thống đưa ra các quyết định thiếu hợp lý, trừ khi ông Trump đưa ra được lý do đủ sức thuyết phục về nguyên nhân Mỹ can thiệp quân sự và chiến lược rút quân cụ thể ra sao".

Lãnh đạo phe thiểu số Thượng viện Chuck Schumer, thành viên đảng Dân chủ, tại Đồi Capitol ở Washington ngày 15/7. Ảnh: AP

Quyết tâm từ phía Hạ viện và thông điệp từ Tổng thống

Về phía mình, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson, đại diện phe Cộng hòa, đang dồn sức đẩy nhanh tiến trình phê duyệt dự luật quốc phòng bằng mọi giá. Để hạ quyết tâm thông qua gói ngân sách quy mô 1.150 tỷ USD đi kèm khoản ngân sách bổ sung 95 tỷ USD phục vụ cho chiến sự Iran và ngành nông nghiệp mới công bố tuần trước, ông sẽ cần sự đồng thuận gần như tuyệt đối từ nội bộ phe Cộng hòa.

Tuy vậy, giới lập pháp Cộng hòa ở Hạ viện tỏ ra hết sức thận trọng. Một vài thành viên cho biết họ muốn có cái nhìn toàn diện hơn về thông tin ngân sách chi trả cho cuộc xung đột Iran từ phía chính quyền trước khi đưa ra lá phiếu cuối cùng.

Đáng chú ý, hạ nghị sĩ Brian Fitzpatrick thuộc phe Cộng hòa đã thẳng thắn bày tỏ sự "không ủng hộ cuộc chiến này". Chính Fitzpatrick cũng từng bỏ phiếu thuận ủng hộ nghị quyết siết chặt quyền hạn chiến tranh Iran của Tổng thống do đảng Dân chủ khởi xướng tại Hạ viện vừa qua.

Dù vậy, những cố gắng kiềm chế từ phía Dân chủ cùng sự bất đồng từ một số nghị sĩ Cộng hòa khó lòng cản trở bước đi của ông Trump. Đương kim Tổng thống đã phát đi tín hiệu rằng các chiến dịch tiến công Iran sẽ còn leo thang mạnh mẽ hơn sau sự việc lực lượng Mỹ đóng tại Jordan hứng chịu thiệt hại về người.

"Bất cứ khi nào phía Iran tước đoạt sinh mạng của một quân nhân Mỹ, họ sẽ phải trả giá đắt gấp nhiều lần vì hành động đó!", ông Trump đưa ra lời cảnh báo trên nền tảng mạng xã hội Truth Social.

Chân thành cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài phân tích thời sự này. Kính mời quý vị tiếp tục đón đọc và xem thêm các nội dung liên quan ngay bên dưới để không bỏ lỡ những diễn biến mới nhất.