Bối cảnh đặc biệt của tuổi 101
Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam diễn ra vào thời điểm lịch sử không bình thường. Công nghệ số đang định hình lại toàn bộ cách thức con người tiếp cận và xử lý thông tin; mạng xã hội xóa mờ ranh giới truyền thống giữa người tạo ra và người thụ hưởng nội dung; trí tuệ nhân tạo cho phép sản xuất hàng loạt các sản phẩm truyền thông chỉ trong vài giây. Giữa dòng chảy biến động đó, báo chí cách mạng Việt Nam bước vào tuổi 101 với sứ mệnh bất biến: phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc và củng cố niềm tin trong xã hội.
Trong bối cảnh đó, những chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi gặp mặt 101 nhà báo tiêu biểu mang tầm quan trọng đặc biệt — vừa là chỉ dẫn cho thực tiễn báo chí hôm nay, vừa là định hướng chiến lược cho những năm sắp tới.
Niềm tin xã hội — sứ mệnh cốt lõi của báo chí
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, báo chí có trách nhiệm củng cố niềm tin xã hội, đồng thời bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng. Đấu tranh với thông tin sai lệch và thù địch là nhiệm vụ thường trực, nhưng không thể thực hiện chỉ bằng khẩu hiệu hay lập trường đơn thuần. Sức mạnh thực sự phải đến từ chứng cứ, từ lý luận mạch lạc, từ ngôn ngữ chuẩn mực, thái độ bình tĩnh và uy tín nghề nghiệp được tích lũy qua thời gian. Các sản phẩm báo chí chính thống cần khiến độc giả nhận ra lẽ phải và lợi ích chung rõ ràng hơn, từ đó củng cố lòng tin và thúc đẩy hành động có trách nhiệm.
Phát biểu của người đứng đầu Đảng và Nhà nước đã làm rõ yêu cầu nền tảng: muốn bảo vệ chân lý, báo chí phải khởi đầu từ sự thật; muốn thuyết phục công chúng, phải dựa vào chất lượng thông tin và bản lĩnh của người làm nghề.
Từ thiếu thông tin đến bùng nổ thông tin
Nếu thách thức thế hệ trước là tình trạng khan hiếm thông tin, thì ngày nay áp lực lại đến từ sự quá tải. Người dân hiện không gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn tin — điều họ thực sự cần là năng lực phân biệt thông tin đúng với thông tin sai, nhận ra sự thật khách quan giữa vô vàn nội dung bị cắt ghép, bóp méo hoặc dẫn dắt có chủ đích. Một xã hội càng ngập tràn thông tin lại càng cần những nguồn tin cậy để neo đậu nhận thức. Chính vì vậy, vai trò của báo chí trong việc củng cố niềm tin xã hội chưa bao giờ nặng nề và cấp thiết như hiện tại.
Hội báo toàn quốc năm 2025 (Ảnh: Mạnh Quân).
Niềm tin xã hội không thể được tạo ra bằng lời kêu gọi suông. Nó được vun đắp từ sự minh bạch trong hoạt động, từ tính xác thực của từng thông tin được đăng tải, từ việc báo chí phản ánh thực chất cuộc sống — dám nói thẳng sự thật, dám bảo vệ điều đúng, dám lên tiếng trước cái sai — và luôn đặt lợi ích quốc gia, lợi ích cộng đồng làm trọng tâm. Một tác phẩm báo chí xuất sắc không đơn giản chỉ cho công chúng biết điều gì đang diễn ra, mà còn giúp họ hiểu tại sao điều đó xảy ra và mỗi người cần làm gì để đóng góp cho lợi ích chung.
Đấu tranh bằng chứng cứ, không chỉ bằng lập trường
Một điểm đáng chú ý trong chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là yêu cầu phản bác thông tin xuyên tạc, thù địch không chỉ dựa vào lập trường mà phải bằng chứng cứ thuyết phục và lập luận chặt chẽ. Trong môi trường số, công chúng ngày càng đòi hỏi dữ liệu cụ thể, dẫn chứng rõ ràng, tư duy logic và sự minh bạch — họ không dễ bị lay chuyển bởi những khẩu hiệu mơ hồ. Trong khi đó, thông tin xuyên tạc thường được ngụy trang khéo léo bằng những mảnh ghép sự thật, con số hoặc hình ảnh bị cắt xén có chủ đích. Vì thế, để thực sự bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, báo chí cần không ngừng nâng cao năng lực kiểm chứng, phân tích và phản biện độc lập.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng không chỉ dừng lại ở việc bác bỏ những luận điệu sai trái. Quan trọng hơn là làm cho những giá trị tiến bộ, nhân văn và đúng đắn trong con đường phát triển của đất nước trở nên gần gũi, dễ hiểu và thuyết phục với đông đảo công chúng. Khi người dân tận mắt thấy các thành tựu kinh tế - xã hội, chứng kiến những nỗ lực cải cách thể chế và cảm nhận được sự chuyển biến tích cực trong đời sống hằng ngày — đồng thời hiểu rõ mục tiêu của các chủ trương, chính sách và nhận ra mình chính là người thụ hưởng những thành quả đó — niềm tin sẽ tự nhiên được bồi đắp từ thực tiễn.
Đổi mới nội dung và giữ vững uy tín nghề nghiệp
Đây cũng là lý do báo chí cần đẩy mạnh đổi mới trong cách làm nội dung. Không thể bảo vệ điều đúng bằng những sản phẩm khô khan, xa rời thực tế và không đáp ứng nhu cầu của công chúng. Trong kỷ nguyên cạnh tranh gay gắt về sự chú ý, báo chí phải đồng thời nhanh hơn, sâu hơn và hấp dẫn hơn. Tuy nhiên, tốc độ không thể là lý do để đánh đổi độ chính xác; sức hút không thể được tạo ra bằng cách giật gân hay câu khách. Sức mạnh thực sự của báo chí cách mạng không nằm ở số lượng lượt xem mà ở khả năng dẫn dắt nhận thức xã hội trên nền tảng vững chắc của sự thật.
Thông điệp về "ngôn ngữ chuẩn mực" và "thái độ bình tĩnh" cũng là lời nhắc nhở có giá trị với người làm nghề trong thời đại số. Không gian mạng hiện nay không thiếu những hiện tượng cực đoan hóa quan điểm, công kích cá nhân hay tranh luận bằng cảm xúc thay vì lý lẽ. Nếu báo chí chính thống bị kéo vào vòng xoáy đó, vai trò định hướng dư luận sẽ dần mất đi. Báo chí phải là chỗ dựa giữ gìn chuẩn mực ngôn ngữ, văn hóa và tranh luận văn minh — mỗi tác phẩm cần thể hiện sự khách quan, trách nhiệm và thái độ tôn trọng đối với người đọc.
Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh đến "uy tín nghề nghiệp" như tài sản có giá trị nhất của báo chí trong thời đại số. Công nghệ có thể thay đổi quy trình sản xuất tin tức, trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ viết bài, dựng hình và xử lý dữ liệu, nhưng không một nền tảng công nghệ nào thay thế được uy tín được xây dựng từ đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và lòng tin bền vững của công chúng. Một tờ báo uy tín sẽ tạo được tầm ảnh hưởng lâu dài hơn nhiều so với những nền tảng chỉ chạy theo lưu lượng truy cập nhất thời.
Thách thức và niềm tin vào tương lai
Báo chí đang đứng trước nhiều áp lực phát triển cùng lúc: yêu cầu tự chủ tài chính, sự cạnh tranh quyết liệt từ các nền tảng xuyên biên giới, sự thay đổi nhanh chóng trong hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng, nguy cơ mất nguồn thu quảng cáo, đòi hỏi chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Quá trình sắp xếp, tinh gọn hệ thống báo chí đang đặt ra những bài toán mới cho cả cơ quan lẫn từng cá nhân người làm nghề. Không ít nhà báo đang phải đối mặt với những thay đổi lớn về môi trường công tác và cơ hội việc làm — đó là thực tế không dễ thích nghi ngay.
Dù vậy, hơn một thế kỷ lịch sử đã khẳng định rằng báo chí cách mạng Việt Nam luôn trưởng thành nhờ khó khăn và tự khẳng định giá trị qua từng thử thách. Điều tạo nên sức sống bền lâu của báo chí không chỉ là công nghệ hay mô hình kinh doanh, mà trước hết là lý tưởng phụng sự đất nước và Nhân dân. Khi xã hội ngày càng phát triển, khi thông tin ngày càng đa chiều, nhu cầu về những tiếng nói trung thực, khách quan và có trách nhiệm càng trở nên bức thiết hơn bao giờ hết. Giá trị cốt lõi của nghề báo vẫn không thay đổi: tôn trọng sự thật, đứng về phía lẽ phải và phụng sự lợi ích chung của cộng đồng.
Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vì thế vừa là yêu cầu đối với hoạt động báo chí, vừa là tuyên bố về vai trò không thể thay thế của báo chí cách mạng trong đời sống xã hội đương đại. Trên mặt trận tư tưởng, báo chí cách mạng là lực lượng xung kích tiên phong. Hơn lúc nào hết, đất nước cần những ngòi bút sắc bén để phân tích, có bản lĩnh để đấu tranh, có trách nhiệm để phụng sự và có uy tín để dẫn dắt dư luận. Khi thực hiện được điều đó, báo chí không chỉ phản chiếu hiện thực mà còn trực tiếp góp phần kiến tạo niềm tin, nuôi dưỡng khát vọng phát triển và đồng hành cùng dân tộc trên hành trình hướng tới tương lai.
Cảm ơn bạn đọc đã dành thời gian theo dõi bài viết. Nếu bạn quan tâm đến những vấn đề liên quan về vai trò của báo chí, truyền thông số và định hướng phát triển ngành trong kỷ nguyên mới, đừng bỏ qua các bài viết liên quan ngay bên dưới.
Ý kiến bạn đọc (0)