Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026: Thành công đáng ghi nhận và những bài học còn phía trước
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đã khép lại với kết quả tương đối an toàn và nghiêm túc, dù phải đối mặt với hàng loạt thách thức: bộ máy tổ chức có nhiều biến động, thời tiết không thuận lợi tại một số tỉnh thành, cùng với áp lực ngày càng lớn từ các hình thức gian lận ứng dụng công nghệ. Những kết quả đạt được là đáng trân trọng, song cũng cần nhìn thẳng vào các bất cập để kỳ thi năm sau hoàn thiện hơn về cả tính công bằng, an toàn lẫn tính nhân văn.
Bối cảnh nhiều thay đổi, sức ép lớn với cả hệ thống
Kỳ thi tốt nghiệp THPT khóa 2025–2026 được tổ chức trong một thời điểm đặc biệt: đây là năm đầu tiên triển khai tinh thần Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đổi mới và đột phá phát triển giáo dục, đào tạo. Đồng thời, đất nước đang vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp — một sự thay đổi lớn trong phân công, phân cấp quản lý nhà nước.
Vì lẽ đó, kỳ thi năm nay không đơn thuần là một cuộc sát hạch tốt nghiệp. Nó còn là phép thử năng lực phối hợp của toàn bộ hệ thống từ trung ương đến địa phương. Việc kỳ thi diễn ra cơ bản đúng kế hoạch, an toàn, nghiêm túc là minh chứng cho nỗ lực không nhỏ của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT), các cấp chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng liên quan.
Công tác chuẩn bị chủ động, phối hợp liên ngành hiệu quả
Một trong những điểm sáng nổi bật là sự chuẩn bị có kế hoạch, chủ động từ sớm. Bộ GDĐT đã ban hành hướng dẫn, lịch thi, quy chế và các yêu cầu kỹ thuật trước thời điểm thi một cách tương đối sớm. Các địa phương cũng hoàn tất công tác chuẩn bị điểm thi, nhân sự coi thi, cơ sở hạ tầng, phương án y tế, giao thông, điện nước, an ninh và các tình huống dự phòng.
Thí sinh tại điểm thi trường THPT chuyên Lê Hồng Phong trước giờ thi môn văn (Ảnh: Nam Anh).
Sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ GDĐT, Bộ Công an, các bộ ngành liên quan và chính quyền các cấp cho thấy cả hệ thống chính trị đã cùng vào cuộc để bảo đảm kỳ thi thành công.
Điều này càng có ý nghĩa trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp với nhiều điều chỉnh về đầu mối hành chính và phân cấp trách nhiệm. Việc một số địa phương còn lúng túng nhất định trong quá trình triển khai là điều có thể hiểu được. Dù vậy, kỳ thi vẫn được tổ chức khá thông suốt, từ khâu bảo vệ đề thi, vận chuyển đề, giữ an ninh điểm thi, phân luồng giao thông, hỗ trợ thí sinh, cho đến xử lý các tình huống thời tiết bất thường.
Cấu trúc thi ổn định, đề thi hướng đến đánh giá năng lực
Năm 2026 là năm thứ hai kỳ thi vận hành theo cấu trúc được chuyển đổi từ 2025: thí sinh thi hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, cùng với hai môn tự chọn. Sự ổn định trong thiết kế thi giúp học sinh, phụ huynh và nhà trường chủ động hơn trong việc ôn luyện, đồng thời tạo điều kiện để các địa phương tập trung toàn lực vào khâu thực thi.
Đề thi năm nay nhìn chung tiếp tục theo định hướng đánh giá năng lực thay vì kiểm tra thuần túy trí nhớ. Đề Ngữ văn có tính mở, khuyến khích thí sinh suy nghĩ độc lập, bày tỏ quan điểm cá nhân và kết nối với thực tiễn đời sống. Các môn trắc nghiệm được thiết kế theo ba tầng: cơ bản, vận dụng và phân hóa. Tuy nhiên, mức độ phân hóa thực tế và sự phù hợp của đề thi cần được đánh giá kỹ sau khi có phổ điểm, đặc biệt khi kết quả kỳ thi vẫn được nhiều trường đại học sử dụng làm tiêu chí tuyển sinh.
Về đề Ngữ văn, có một điểm cần rút kinh nghiệm: dù ngữ liệu có thể mang tính hiện đại, đề thi cấp quốc gia không nên mặc nhiên giả định rằng tất cả thí sinh đều quen thuộc với các biểu tượng công nghệ mang tính toàn cầu. Dù đề thi có tính mở đến đâu, nguyên tắc công bằng về vốn sống và điều kiện tiếp cận thông tin vẫn phải được đặt lên hàng đầu.
Những hạn chế cần thẳng thắn nhìn nhận
Dù kỳ thi diễn ra cơ bản suôn sẻ, vẫn còn một số trường hợp thí sinh vi phạm quy chế do mang điện thoại vào phòng thi và bị xử lý theo quy định, dù nội dung này đã được phổ biến rất kỹ. Đây không phải lỗ hổng lớn trong công tác tổ chức, nhưng phản ánh rằng cách truyền đạt quy chế theo kiểu chung chung chưa thực sự hiệu quả.
Với học sinh hiện nay, điện thoại gần như là vật dụng không thể tách rời. Do đó, cần hướng dẫn bằng các tình huống cụ thể: gửi điện thoại ở đâu trước khi vào phòng thi, nếu lỡ mang nhầm thì phải báo ai, quy trình khi ra ngoài phòng thi như thế nào, và hậu quả của từng mức độ vi phạm là gì. Bên cạnh đó, cán bộ coi thi cũng cần được tập huấn sâu hơn về các rủi ro gian lận bằng thiết bị công nghệ cao.
Minh bạch thông tin và định hướng cải thiện
Sau khi kỳ thi kết thúc, Bộ GDĐT đã tổ chức họp báo và công bố sớm một số số liệu ban đầu về tình hình tổ chức, tỷ lệ dự thi, số trường hợp vi phạm quy chế cùng các tình huống phát sinh. Đây là tín hiệu tích cực, bởi thông tin chính thức kịp thời giúp dư luận tránh những suy đoán không có căn cứ.
Khi có kết quả chấm thi và phổ điểm, cần tiến hành phân tích chuyên sâu hơn về mức độ phân hóa từng môn thi, chênh lệch điểm số giữa các nhóm thí sinh ở các vùng miền khác nhau, những bất cập trong khâu tổ chức nếu có, cùng các hình thức vi phạm mới liên quan đến thiết bị công nghệ. Kết quả thi không chỉ phục vụ việc xét tốt nghiệp hay tuyển sinh đại học, mà còn là cơ sở để các địa phương đánh giá lại việc phân bổ nguồn lực, bồi dưỡng giáo viên, tổ chức dạy học và điều chỉnh chính sách giáo dục theo hướng dựa trên dữ liệu và bằng chứng thực tế.
Nhìn lại tổng thể: Nỗ lực đáng ghi nhận, còn nhiều điều cần hoàn thiện
Xét một cách toàn diện, kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 là một nỗ lực tổ chức đáng được ghi nhận. Kỳ thi được tinh gọn, diễn ra an toàn, công tác điều hành chủ động hơn, sự phối hợp liên ngành hiệu quả hơn, quy chế được truyền thông rộng rãi hơn, và định hướng đề thi ngày càng gần hơn với yêu cầu đánh giá năng lực thực chất. Những hạn chế còn tồn tại không làm lu mờ kết quả chung, nhưng mỗi chi tiết nhỏ cần được rút kinh nghiệm nghiêm túc để kỳ thi năm 2027 công bằng hơn, an toàn hơn và mang tính nhân văn hơn.
Cảm ơn bạn đọc đã dành thời gian theo dõi bài viết. Nếu bạn quan tâm đến các góc nhìn chuyên sâu hơn về giáo dục và các kỳ thi, đừng bỏ qua những bài viết liên quan được gợi ý bên dưới.
Ý kiến bạn đọc (0)