Số phận boongke cuối cùng của Hitler: Tranh cãi dữ dội trước kế hoạch mọc lên khu chung cư

Công trình ngầm cuối cùng của trùm phát xít Adolf Hitler từ thời Chiến tranh Thế giới thứ hai đang đứng trước nguy cơ bị san bằng nhằm nhường chỗ cho một dự án nhà ở hiện đại ngay tại khu đất này.

Căn hầm trú ẩn cuối cùng của Hitler đang tọa lạc tại khu đất dự kiến triển khai xây dựng chung cư ở Berlin (Ảnh: Telegraph).

Ý kiến trái chiều giữa đề xuất biến boongke thành bảo tàng và nỗi lo phát xít mới

Nhiều nhà hoạt động xã hội đưa ra đề xuất chuyển đổi công trình nằm tại phố Voss ở Berlin thành bảo tàng. Mặc dù vậy, chính quyền đô thị lại kiên quyết từ chối phương án bảo tồn vì e ngại địa điểm này có thể biến thành nơi hành hương của các nhóm cực đoan tân phát xít.

Theo ông Kay Heyne, đại diện từ tổ chức phi lợi nhuận Berliner Unterwelten, đây là hầm ngầm cuối cùng còn tồn tại thuộc về khu vực hành chính của chính quyền Đức Quốc xã và hoàn toàn đủ điều kiện mở cửa phục vụ công chúng.

Vị đại diện này nhấn mạnh rằng bài học quá khứ đang ngày càng bị phai mờ trong tâm trí nhiều người. Do đó, việc biến công trình này thành một bảo tàng ghi dấu sự thất bại của Đức Quốc xã sẽ góp phần ngăn chặn sự gia tăng của các làn sóng cực đoan tại châu Âu.

Dấu tích lịch sử còn lại từ trung tâm quyền lực Đức Quốc xã

Công trình ngầm này từng ghi dấu hình ảnh trong một bộ phim tuyên truyền do Liên Xô thực hiện sau mốc thời điểm phát xít Đức đầu hàng vô điều kiện vào tháng 5/1945.

Boongke nằm ngay bên dưới Tòa Nhà Thủ tướng Đế chế Mới, nơi trùm phát xít Hitler từng đón tiếp nhiều nguyên thủ cũng như quan chức quốc tế. Công trình này thuộc hệ thống boongke bằng bê tông cốt thép kiên cố trải bên dưới các cơ quan bộ ngành, bao gồm cả Führerbunker cách đó chừng 120m — nơi Hitler đã tự sát.

Sau chiến tranh, Führerbunker đã bị san lấp hoàn toàn và hiện chỉ là một khu vực đỗ xe thông thường, xung quanh bao bọc bởi những dãy chung cư do chính quyền Đông Đức xây dựng theo kiến trúc Liên Xô. Trừ căn hầm ở phố Voss, gần như không còn bất kỳ dấu vết nào của trung tâm quyền lực Hitler ngày trước.

Dự án chung cư 66 căn hộ và các góc nhìn đối lập

Vào thời điểm hiện tại, một nhà đầu tư đến từ Hamburg đang lên kế hoạch triển khai xây dựng 66 căn hộ kết hợp không gian văn phòng ngay phía trên công trình ngầm còn lại này.

Ông Heyne cảnh báo rằng phương án trên sẽ xóa sổ hoàn toàn boongke lịch sử. Dù công chúng hiện chưa được phép truy cập vào bên trong, ông vẫn kiến nghị điều chỉnh thiết kế để bảo vệ lối vào hầm, song song với việc thi công khu nhà ở trên mặt đất.

Tổ chức Berliner Unterwelten mong muốn hợp tác cùng Bảo tàng Holocaust nhằm kiến tạo một không gian trưng bày ngay trong lòng boongke, tập trung phản ánh sự sụp đổ thảm khốc của chế độ Đức Quốc xã.

Trái lại, đại diện Sở Nhà ở Berlin bày tỏ quan điểm không ủng hộ việc giữ lại công trình và từ chối đưa ra thêm bình luận.

Thượng nghị sĩ phụ trách mảng nhà ở thuộc đảng Dân chủ Xã hội (SPD), ông Christian Gaebler, từng khẳng định rõ ràng: "Chúng tôi sẽ không cản trở việc xây dựng nhà ở mới chỉ để giữ lại một boongke, nơi sau đó thậm chí có thể trở thành địa điểm hành hương".

Góc nhìn từ cộng đồng Do Thái và du khách quốc tế

Ở một góc nhìn khác, Chủ tịch Hội nghị các Giáo sĩ Do Thái châu Âu, ông Pinchas Goldschmidt, đề xuất nên trao quyền sử dụng mảnh đất này cho một trong những cộng đồng Do Thái tại Berlin.

Ông bày tỏ: "Không nên có bất kỳ cuộc tranh luận nào về tương lai của địa điểm này. Các cơ sở của cộng đồng Do Thái nên được xây dựng phía trên nó. Chính tại nơi họ từng tìm cách xóa sổ sự sống của người Do Thái khỏi châu Âu, hãy để người Do Thái xây dựng một tương lai".

Đáng chú ý, công trình này chỉ nằm cách Đài tưởng niệm những người Do Thái ở châu Âu bị sát hại trong nạn diệt chủng Holocaust khoảng 300m.

Bà Merja Kaskett, 55 tuổi, một du khách lần đầu ghé thăm Berlin, nhận định rằng boongke rất cần được giữ lại bởi giới trẻ hiện nay đang dần quên đi bài học lịch sử. Bà chia sẻ: "Bạn phải thừa nhận và tôn trọng lịch sử, có lẽ để không lặp lại những sai lầm ấy".

Xin chân thành cảm ơn quý độc giả đã theo dõi bài viết. Mời bạn tiếp tục khám phá thêm nhiều bài viết hấp dẫn và giá trị khác ngay bên dưới!