Từ năm 2026, những người lao động làm việc không đủ giờ chuẩn nhưng có mức thu nhập đạt ngưỡng tối thiểu theo quy định sẽ chính thức được đưa vào diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp, đánh dấu bước mở rộng đáng kể của mạng lưới an sinh xã hội đến nhóm lao động lâu nay chưa được bảo vệ.
Luật Việc làm 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1, mang theo hàng loạt điều chỉnh quan trọng về bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Điểm nổi bật nhất là việc kéo dài phạm vi bảo hiểm đến những người lao động không làm trọn thời gian — một điều chưa từng có trong lịch sử chính sách BHTN tại Việt Nam.
Giới chuyên gia đánh giá đây là thay đổi mang tính bước ngoặt, khi lần đầu tiên lao động theo giờ, lao động bán thời gian hay người có lịch làm việc linh hoạt được đứng trong hàng ngũ những người hưởng chính sách an sinh này.
Quy định mới mở rộng đối tượng tham gia tới người lao động làm việc không trọn thời gian (Ảnh: Hằng Nguyễn).
Bổ sung nhóm lao động không trọn thời gian vào diện tham gia BHTN
Chiếu theo Điều 31 Luật Việc làm 2025, người lao động ký hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ một tháng trở lên hoặc hợp đồng làm việc có hưởng lương đều thuộc diện tham gia BHTN bắt buộc.
Đặc biệt, luật mới lần đầu tiên quy định người lao động làm việc không trọn thời gian được tham gia BHTN, với điều kiện tiền lương tháng của họ không thấp hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc tối thiểu.
Trước đó, theo Luật Việc làm 2013 đang có hiệu lực, nhóm lao động này hoàn toàn bị loại khỏi phạm vi áp dụng của BHTN.
Sự điều chỉnh này phản ánh thực tiễn thị trường lao động khi ngày càng có nhiều hình thức làm việc linh hoạt xuất hiện. Không ít người đang mưu sinh theo giờ, theo ca hoặc bán thời gian trong các lĩnh vực dịch vụ, thương mại, giáo dục, vận tải hay các nền tảng công nghệ số, nhưng chưa một lần được tiếp cận chính sách trợ cấp thất nghiệp.
Theo cơ chế của luật mới, căn cứ để xác định một người lao động có thuộc diện tham gia BHTN hay không sẽ dựa trên hai yếu tố cốt lõi: loại hợp đồng lao động được giao kết và mức tiền lương tháng thực nhận.
Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ một tháng trở lên hoặc hợp đồng làm việc có hưởng lương thuộc diện tham gia BHTN (Ảnh: Khoa Nguyễn).
Lao động bán thời gian có thêm cơ hội tiếp cận trợ cấp khi mất việc
Khi đáp ứng đủ điều kiện luật định, người lao động không trọn thời gian sẽ được hưởng trọn vẹn các chế độ BHTN như bất kỳ người lao động nào khác trong hệ thống.
Theo Điều 30 Luật Việc làm 2025, các chế độ BHTN bao gồm: tư vấn, giới thiệu việc làm; hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; trợ cấp thất nghiệp; hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động.
Điều này có nghĩa là khi bị chấm dứt hợp đồng và đã tích lũy đủ thời gian đóng BHTN theo quy định, lao động bán thời gian hoàn toàn có thể nhận trợ cấp thất nghiệp, được hỗ trợ học nghề hoặc được tư vấn kết nối việc làm mới.
Song song với mở rộng đối tượng, Luật Việc làm 2025 còn điều chỉnh các điều kiện tham gia BHTN để phù hợp hơn với thực tế. Đáng chú ý, ngưỡng thời hạn hợp đồng tối thiểu để tham gia BHTN được hạ từ đủ 3 tháng xuống chỉ còn từ đủ một tháng.
Điều này tạo cơ hội cho nhiều lao động ký hợp đồng ngắn hạn được gia nhập hệ thống, thay vì phải đứng ngoài như trước.
Chiến lược mở rộng bao phủ an sinh trong thời đại lao động linh hoạt
Theo tài liệu xây dựng Luật Việc làm 2025, việc nới rộng đối tượng tham gia BHTN xuất phát từ nhu cầu thích ứng với cấu trúc thị trường lao động đang thay đổi, nơi việc làm linh hoạt ngày càng phổ biến và dần chiếm vị thế ngang hàng với mô hình toàn thời gian truyền thống.
Ngoài lao động không trọn thời gian, Luật Việc làm 2025 còn bổ sung nhiều nhóm mới vào diện tham gia BHTN, bao gồm: người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước hoặc phần vốn của doanh nghiệp tại công ty khác, thành viên hội đồng quản trị, tổng giám đốc, giám đốc, thành viên ban kiểm soát và các chức danh quản lý khác có hưởng tiền lương.
Về mức đóng, luật áp dụng cơ chế linh hoạt hơn: người lao động đóng tối đa bằng 1% tiền lương tháng; người sử dụng lao động đóng tối đa bằng 1% quỹ tiền lương tháng của những người lao động đang tham gia BHTN.
Việc mở rộng diện bao phủ được kỳ vọng sẽ tạo thêm tầng bảo vệ tài chính cho nhóm lao động theo hình thức linh hoạt khi đối mặt với nguy cơ mất việc, qua đó nâng tỷ lệ bao phủ của chính sách BHTN trong bối cảnh thị trường lao động bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu rộng.
Cảm ơn bạn đã theo dõi bài viết. Nếu bạn quan tâm đến các chính sách lao động, việc làm và an sinh xã hội, hãy khám phá thêm những bài viết liên quan được gợi ý ngay bên dưới để cập nhật đầy đủ thông tin hữu ích nhất.
Ý kiến bạn đọc (0)