Người cao tuổi tìm việc

Sau nửa năm ở nhà không làm gì, ông Chiến cảm thấy buồn chán, muốn tìm một công việc văn phòng có thể sử dụng máy tính, tại phiên giới thiệu việc làm dành cho người cao tuổi.

Ông Phạm Ngọc Chiến, 71 tuổi, với kinh nghiệm hơn một thập niên lãnh đạo Hội Cựu chiến binh phường, đã quen thuộc với các hoạt động cộng đồng. Ông có khả năng viết bài và dựng video để phổ biến thông tin. Khi tham dự phiên giới thiệu việc làm cho người cao tuổi Hà Nội vào cuối tháng 6, ông bày tỏ mong muốn tìm một công việc văn phòng hoặc có thể dùng máy tính, tránh những vị trí yêu cầu làm việc ngoài trời khi sức khỏe đã giảm sút.

Sau khi phục viên từ quân đội vào năm 1989, ông Chiến đã làm việc tự do và tích cực tham gia các hoạt động đoàn thể tại nơi cư trú. Giữa năm 2025, ông quyết định nghỉ công việc không chuyên trách cấp xã do chính sách giới hạn tuổi, nhận được hơn 80 triệu đồng theo chế độ tinh giản. Trong gần một năm ở nhà, ông tìm kiếm công việc để tăng thêm thu nhập, vì hiện tại ông không có lương hưu hay trợ cấp, chỉ có thẻ bảo hiểm y tế.

Ông chia sẻ: "Tôi muốn ra thị trường để xem có công việc nào phù hợp với mình không, vì cũng không rõ ngoài kia có những lựa chọn nào cho người lớn tuổi."

Ông Chiến, 71 tuổi, mong muốn tìm công việc phù hợp sau nhiều năm công tác đoàn thể. Ảnh: Thu Hương

Thực trạng thị trường việc làm cho người cao tuổi

Nhu cầu tuyển dụng và mức thu nhập

Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội công bố có 250 chỉ tiêu dành cho người cao tuổi tại phiên giao dịch cuối tháng 6. Các vị trí như nhân viên an ninh, bảo vệ, tư vấn, chăm sóc khách hàng, nhân viên bếp, phụ bếp, tạp vụ, vệ sinh, sản xuất đồ thủ công, hoặc giúp việc theo giờ được đánh giá là "phù hợp với sức khỏe, kinh nghiệm và kỹ năng". Tuy nhiên, 67% tổng chỉ tiêu là lao động phổ thông, trong khi trình độ trung cấp - công nhân kỹ thuật chỉ chiếm 12%, và nhóm cao đẳng-đại học là 21%.

Về thu nhập, mức lương dưới 7 triệu đồng mỗi tháng chiếm tỷ lệ lớn nhất, khoảng 40%, tập trung vào các công việc đơn giản như tạp vụ, vệ sinh, thủ công. Mức 7-10 triệu đồng chiếm 30% tổng chỉ tiêu tuyển dụng, dành cho các vị trí bán hàng, bảo vệ, nhân viên bếp. Các nhân viên an ninh, tư vấn có kinh nghiệm có thể đạt thu nhập trung bình 10-15 triệu đồng, chiếm 15% chỉ tiêu. Mức 15 triệu trở lên chỉ chiếm 5%, đòi hỏi chuyên môn cao và nhiều năm kinh nghiệm.

Nhu cầu đặc thù từ người tìm việc

Dù có nhiều chỉ tiêu tuyển dụng, việc cung và cầu chưa thực sự gặp nhau do nhu cầu tìm việc của người cao tuổi có những đặc thù riêng biệt. Bà Ngọc Hạnh ở phường Nghĩa Đô, không chịu áp lực về tài chính, vẫn băn khoăn khi tìm một công việc bán thời gian cho phép nghỉ hai ngày cuối tuần. Bà đi làm không chỉ để có thêm thu nhập mà còn để có thời gian chăm sóc gia đình.

Tuy nhiên, các công việc tưởng chừng phù hợp như phục vụ hoặc dọn dẹp nhà hàng thường yêu cầu làm việc vào các ngày nghỉ. Hai con của bà đã lập gia đình và chỉ đưa cháu về chơi vào cuối tuần, nên bà Hạnh muốn dành thời gian đó cho các cháu. Cuối năm ngoái, bà Hạnh quyết định về hưu sớm ở tuổi 54, sau gần 30 năm làm kế toán bưu điện.

Rời công sở, người phụ nữ đã hết tuổi lao động này mỗi ngày đều đặn tập thể dục, dọn dẹp nhà cửa và chuẩn bị bữa ăn đợi chồng con về. Cuộc sống nhàn rỗi khiến bà cảm thấy buồn chán và muốn đi làm để được giao tiếp, nên đã tìm đến phiên giới thiệu việc làm theo lời giới thiệu của một người bạn thân.

Bà Hạnh chia sẻ về tiêu chí tìm việc của mình: "Tôi muốn tìm một công việc đầu óc không phải suy nghĩ nhiều, vì mấy chục năm gắn bó với sổ sách đã quá nặng đầu rồi." Dù vậy, bà nhận thấy rằng việc làm cho người cao tuổi không thiếu, nhưng tìm được một công việc thực sự phù hợp thì không hề dễ dàng. Chăm sóc trẻ nhỏ đòi hỏi sự kiên nhẫn, còn bán đồ ăn cần tính toán kỹ lưỡng về nguyên liệu và cách chế biến, cũng như đăng ký kinh doanh. Dù chồng không yêu cầu vợ đi làm, bà vẫn muốn thử vì ngại quanh quẩn với công việc nội trợ cả ngày.

Người cao tuổi tham khảo thông tin về việc làm trong phiên giới thiệu cuối tháng 6. Ảnh: HCES

Góc nhìn chuyên gia và thực tế từ người tìm việc

Tiềm năng và thách thức của lao động cao tuổi

Ông Nguyễn Thế Toàn, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Hà Nội, nhấn mạnh rằng quá trình già hóa dân số đang diễn ra nhanh hơn dự báo. Nhiều người cao tuổi vẫn còn sức khỏe, chuyên môn, tay nghề và kỹ năng quản lý, mong muốn tiếp tục làm việc để cống hiến và nâng cao chất lượng cuộc sống. Ông tin rằng trí tuệ và kinh nghiệm của lực lượng lao động cao tuổi hoàn toàn có thể trở thành nguồn lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế xã hội.

Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận: "Không ít người gặp khó khăn trong việc tiếp cận những công việc phù hợp với sức khỏe và trình độ."

Những quyết định và cân nhắc cuối cùng

Tham khảo một lượt các thông tin tuyển dụng, ông Chiến vẫn phân vân khi công việc phù hợp về chuyên môn lại ở xa, trong khi nơi gần nhà ông lại khó đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp. Cuối cùng, ông dự định thử sức làm cộng tác viên cho một công ty trong lĩnh vực dịch vụ sân bay tại Long Biên. Công việc này liên quan đến tuyển sinh nhân lực và thu nhập sẽ được hưởng theo doanh số. Với bản tính cẩn trọng, ông muốn quan sát thêm công việc rồi mới đưa ra quyết định cuối cùng.

Ông chia sẻ: "Người già ngày ba bữa cơm cũng xong, không đến mức nặng gánh kinh tế, quan trọng là thấy mình còn có ích." Ông tính toán sẽ từ từ tìm việc, nếu hợp thì đi làm, không thì ở nhà trông cháu.

Tương lai của Việt Nam trong bối cảnh già hóa dân số

Việt Nam hiện đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh chóng, phù hợp với xu hướng toàn cầu. Thống kê từ các cơ quan chức năng cho thấy, trong 25 năm qua, tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên đã tăng từ 7% lên 14%, tốc độ này vượt xa nhiều quốc gia phát triển, gây áp lực lớn lên hệ thống chính sách và an sinh xã hội.

Dự báo đến năm 2025, Việt Nam sẽ có khoảng 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm 16% tổng dân số. Đến năm 2036, đất nước dự kiến sẽ chính thức bước vào giai đoạn dân số già, và đến năm 2050, nhóm tuổi này có thể chiếm trên 25% tổng dân số.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Hy vọng những thông tin được chia sẻ đã mang đến cái nhìn sâu sắc về nhu cầu tìm việc của người cao tuổi và những thách thức mà họ đang đối mặt. Mời quý vị tiếp tục khám phá các bài viết liên quan khác để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích.