Khởi đầu từ một vài cặp tại đầm Thị Nại (tỉnh Gia Lai), số lượng chim cồng cộc đã bùng nổ lên hàng nghìn cá thể. Loài chim này không chỉ tìm kiếm thức ăn trong đầm mà còn thường xuyên tấn công các hồ nuôi tôm cá, gây ra những tổn thất đáng kể cho cộng đồng ngư dân.
Với diện tích rộng khoảng 5.000ha, đầm Thị Nại thuộc tỉnh Gia Lai là một hệ sinh thái rừng ngập mặn đa dạng. Nổi bật giữa đầm là ba cồn riêng biệt: Cồn Chim, Cồn Trạng, và Cồn Giá. Các cồn này hợp thành khu vực sinh thái rừng ngập mặn Cồn Chim, trải rộng gần 480ha, thường được gọi là “ốc đảo xanh” của Gia Lai.
Tại xóm Cồn Chim, thuộc thôn Vinh Quang 2, xã Tuy Phước Đông, khoảng 200 gia đình đang mưu sinh chủ yếu bằng nghề đánh bắt và nuôi trồng thủy sản bán tự nhiên. Cư dân khu vực này cho biết, họ đã đóng góp rất lớn vào công cuộc tái tạo rừng ngập mặn từ nhiều thập kỷ trước. Điều này đã thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái, thu hút vô số loài chim về đây cư trú.
Con chim cồng cộc đã nhanh chóng bắt được một con tôm từ hồ nuôi của gia đình ông Lập chỉ trong chưa đầy 1 phút lặn dưới mặt nước.
Đàn cồng cộc gia tăng gây thiệt hại lớn cho ngư dân
Mặc dù vậy, trong vài năm trở lại đây, những người dân nuôi trồng thủy sản tại Cồn Chim và các vùng ven đầm Thị Nại đang đối mặt với vấn đề lớn. Đó là sự gia tăng đột biến của số lượng chim cồng cộc, một loài chim nước có khả năng săn mồi xuất sắc và nổi tiếng là háu ăn.
Ông Phạm Đình Lương, 59 tuổi, cư dân xóm Cồn Chim, chia sẻ rằng loài chim này bắt đầu xuất hiện tại đầm Thị Nại vào khoảng thời gian 2009-2010. Khởi đầu với số lượng rất nhỏ, nhưng chỉ trong vài năm, chúng đã phát triển nhanh chóng, đạt đến hàng trăm, thậm chí có lúc lên tới hàng nghìn cá thể.
Ông Lương tường thuật: “Mỗi buổi sáng, chúng phân tán ra khắp các khu vực ven đầm để tìm kiếm thức ăn. Nhiều hồ nuôi tôm cá của bà con ngư dân đã trở thành mục tiêu chính của chúng. Với kỹ năng lặn sâu và bắt mồi cực kỳ nhanh nhẹn, đàn chim này đã gây ra những tổn thất đáng kể cho những người làm nghề nuôi trồng.”
Vợ ông Lập đã sử dụng mái chèo để gõ mạnh vào thuyền, tạo ra âm thanh lớn nhằm xua đuổi đàn chim.
Ông Lương còn chia sẻ thêm rằng, có những vụ nuôi mặc dù không gặp phải dịch bệnh, nhưng tỷ lệ thất thoát vẫn ở mức cao. Điều này là do đàn chim liên tục săn bắt mồi trong các hồ nuôi. Tuy nhiên, theo quan sát của ông Lương, mức độ gây hại gần đây đã có phần suy giảm, khi đàn chim ít tụ tập tại các ao nuôi hơn. Lý do có thể là nguồn thức ăn tự nhiên trong đầm đang dần phục hồi và trở nên phong phú hơn.
Anh Nguyễn Thế Lập, 45 tuổi, với gần 1ha diện tích mặt nước dùng để nuôi tôm và nhiều loại cá khác, đã ví đàn cồng cộc như những “sát thủ dưới nước”. Sở dĩ có cách gọi này là bởi chúng có khả năng săn bắt mồi cực kỳ điêu luyện và nổi tiếng là loài rất háu ăn.
Anh Lập nhận xét: “Loài chim này có nhiều điểm đặc biệt; chúng có thể bay lượn trên không trung nhưng lại vô cùng thành thạo khi ở dưới nước. Hầu như mỗi lần chúng nổi lên đều đã bắt được một con tôm hoặc một con cá. Một khi đã quen với môi trường này, dù có xua đuổi bằng cách nào, chúng cũng sẽ quay trở lại. Thế nên, bà con chúng tôi đành phải chấp nhận chung sống, thậm chí phải thả thêm tôm cá giống để chia sẻ phần thức ăn cho chúng.”
Thức ăn và mức độ gây hại của cồng cộc
Ông Trịnh Văn Hùng, 60 tuổi, cho biết món ăn khoái khẩu của chim cồng cộc là lịch huyết, một loại động vật da trơn cư trú trong đầm. Tuy nhiên, loài này chỉ có mặt theo mùa, chủ yếu tập trung vào mùa đông.
Ông Hùng chia sẻ: “Vào những thời điểm nguồn thức ăn tự nhiên trở nên khan hiếm, chúng sẽ chuyển hướng sang các ao nuôi của người dân để tìm kiếm mồi. Loài chim này thường săn mồi theo từng khu vực cụ thể, với mỗi hồ nuôi thường có từ 2 đến 3 con túc trực. Buổi sáng chúng lặn bắt cá, giữa trưa thì lên bờ phơi nắng, rồi khi đói lại tiếp tục lao xuống ao để bắt tôm cá. Dù chúng tôi đã áp dụng nhiều biện pháp xua đuổi, nhưng chúng vẫn luôn quay trở lại.”
Ông Hùng tính toán, nếu mỗi ao nuôi có khoảng 2 đến 3 con cồng cộc thường trực săn mồi, thì việc mất đi hàng triệu đồng mỗi tháng là hoàn toàn có thể xảy ra. Loài chim này có sức ăn rất mạnh và cực kỳ phàm ăn; tùy thuộc vào kích cỡ, mỗi cá thể có thể tiêu thụ từ 0,2 đến 0,4kg tôm cá mỗi ngày. Nhiều khi chúng ăn quá no đến mức khi đậu trên cành cây còn nôn ói ra tôm cá.
Mỗi khi kết thúc một ngày tìm kiếm thức ăn, đàn cồng cộc với bộ lông đen đặc trưng lại cùng nhau bay về khu rừng ngập mặn tại Cồn Chim để nghỉ ngơi và trú ẩn.
Biện pháp bảo vệ động vật hoang dã và ao nuôi
Ông Trương Xuân Đưa, người đứng đầu Trạm Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật nông nghiệp trực thuộc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai, thông tin rằng cồng cộc là một loài chim di cư. Chúng thường xuyên xuất hiện tại khu vực Cồn Chim và đầm Thị Nại để tìm kiếm thức ăn, gây ảnh hưởng nhất định đến nguồn lợi thủy sản mà ngư dân đang khai thác.
Đơn vị của ông đã phối hợp chặt chẽ với chính quyền sở tại để tuyên truyền cho người dân. Nội dung khuyến cáo là không nên săn bắt hay bẫy chim, mà chỉ nên áp dụng các phương pháp xua đuổi thủ công. Mục tiêu là để bảo vệ các loài động vật hoang dã.
Hiện tại, người dân đã triển khai nhiều phương pháp nhằm bảo vệ ao nuôi của mình, bao gồm việc treo lon bia để tạo âm thanh hoặc giăng dây cước có khả năng phản quang để xua đuổi chim. Tuy nhiên, những biện pháp này thường chỉ mang lại hiệu quả trong một khoảng thời gian giới hạn.
Cảm ơn quý bạn đọc đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Kính mời quý vị tiếp tục khám phá những nội dung thú vị và hữu ích khác trong các bài viết liên quan của chúng tôi.
Ý kiến bạn đọc (0)