Kiến nghị thu phí tính theo quãng đường di chuyển tại Xa lộ Hà Nội

Sở Tài chính TP HCM vừa nhận được tờ trình thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh đối với dự án BOT mở rộng xa lộ Hà Nội và Quốc lộ 1. Bản đề xuất này, gửi từ Công ty cổ phần Đầu tư và Xây dựng xa lộ Hà Nội, thuộc CII, tập trung vào đoạn đường từ ngã ba Trạm 2 đến Tân Vạn.

Dự án có tổng chiều dài xấp xỉ 15,7 km, đã thực hiện thu phí hoàn vốn được 5 năm. Hiện tại, trạm thu phí đang hoạt động theo hình thức thu phí mở, được đặt hai chiều gần khu vực cầu Rạch Chiếc. Các phương tiện ô tô khi đi qua trạm sẽ thanh toán một mức phí cố định, áp dụng tùy theo loại xe mà không xét đến quãng đường thực tế di chuyển.

Trạm thu phí trên xa lộ Hà Nội. Ảnh: Quỳnh Trần

Đề xuất thay đổi phương thức thu phí trên xa lộ Hà Nội

Phía đơn vị đầu tư nhận định rằng cách thức thu phí hiện hành đang bộc lộ nhiều điểm chưa phù hợp. Cụ thể, các xe chỉ đi một đoạn đường ngắn vẫn phải trả mức phí tương đương với xe di chuyển toàn tuyến, trong khi một số phương tiện khác lại có thể sử dụng tuyến đường mà không cần qua trạm thu phí. Điều này không chỉ gây ra sự bất bình đẳng mà còn thúc đẩy nhiều tài xế tìm cách né trạm, làm tăng áp lực giao thông lên các tuyến đường phụ cận, dẫn đến ùn tắc cục bộ và nhiều khiếu nại từ người dân sinh sống gần khu vực thu phí.

Để khắc phục những tồn tại trên, phương án mới được đưa ra là áp dụng hình thức thu phí kín trên xa lộ Hà Nội. Với mô hình này, chủ phương tiện sẽ thanh toán chi phí dựa trên chiều dài đoạn đường thực tế đã sử dụng. Nhà đầu tư đã lập kế hoạch thiết lập 12 cụm trạm với tổng cộng 60 điểm thu phí phân bố khắp tuyến đường.

Hệ thống dự kiến sẽ tự động ghi nhận quãng đường mà xe đã chạy, sau đó tính toán mức phí cụ thể cho từng loại phương tiện. Doanh nghiệp đầu tư đánh giá rằng cách tiếp cận này sẽ mang lại tính công bằng và minh bạch cao hơn, cho phép tài xế chỉ trả tiền cho phần đường họ đã đi và dễ dàng đối chiếu cự ly sử dụng với số tiền phải trả.

Bên cạnh đó, việc triển khai phương án này được nhận định là thuận lợi hơn nhờ các quy định về thu phí không dừng và thanh toán không tiền mặt đã được hoàn thiện. Công nghệ thu phí hiện đại cũng đã đủ khả năng để vận hành hiệu quả mô hình này, góp phần hiện đại hóa hệ thống giao thông.

Tổng quan dự án mở rộng xa lộ Hà Nội và những thách thức tồn đọng

Tuyến đường Xa lộ Hà Nội hiện nay được phân chia thành hai phần: một đoạn đã chính thức đổi tên thành đường Võ Nguyên Giáp, trong khi phần còn lại vẫn giữ nguyên tên cũ. Đây là tuyến đường huyết mạch quan trọng tại cửa ngõ phía đông của TP HCM, đóng vai trò kết nối Quốc lộ 1 và tạo sự liên thông giữa thành phố với khu vực Bình Dương cũ cùng tỉnh Đồng Nai.

Dự án BOT nhằm nâng cấp và mở rộng tuyến đường này bắt đầu được khởi công từ năm 2010, với tổng mức đầu tư lên tới hơn 4.900 tỷ đồng. Công trình được thiết kế với quy mô mặt đường rộng từ 113 đến 153 mét, bao gồm tuyến đường chính, các tuyến đường song hành và nhiều hạng mục hạ tầng kỹ thuật phụ trợ khác. Mặc dù kế hoạch ban đầu dự kiến hoàn thành toàn bộ dự án chỉ sau ba năm, nhưng cho đến thời điểm hiện tại, dự án vẫn chưa thể hoàn tất do những vướng mắc liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng.

Đoạn "thắt cổ chai" qua Bình Dương (cũ) thuộc dự án mở rộng xa lộ Hà Nội và quốc lộ 1 do chậm tiến độ giải phóng mặt bằng nhiều năm. Ảnh: Quỳnh Trần

Trên địa bàn TP HCM cũ, dự án vẫn còn gặp khó khăn với 27 hộ dân chưa bàn giao mặt bằng. Riêng đối với đoạn đi qua Bình Dương cũ, con số này lên tới khoảng 136 trường hợp chưa được giải tỏa. Tình trạng không thể mở rộng đồng bộ này đã dẫn đến việc xuất hiện nhiều đoạn "thắt cổ chai" trên tuyến, thường xuyên gây ùn tắc giao thông nghiêm trọng và tiềm ẩn nguy cơ cao về tai nạn.

Hướng tuyến xa lộ Hà Nội và phân đoạn sau khi đổi tên. Đồ họa: Khánh Hoàng

Chỉ đạo từ lãnh đạo TP HCM về tiến độ dự án

Về vấn đề này, ông Hoàng Nguyên Dinh, Phó Chủ tịch UBND TP HCM, đã chỉ đạo Sở Tài chính khẩn trương xem xét kỹ lưỡng phương án điều chỉnh mà nhà đầu tư đã đề xuất. Ông Nguyên Dinh nhận định rằng sự chậm trễ trong công tác giải phóng mặt bằng chủ yếu xuất phát từ việc các đơn vị liên quan chưa có sự phối hợp đồng bộ và chặt chẽ.

Đối với khu vực thuộc TP HCM cũ, lãnh đạo thành phố đã yêu cầu các địa phương tăng cường rà soát các vấn đề pháp lý và tích cực vận động người dân sớm bàn giao mặt bằng, phấn đấu hoàn thành trước ngày 20/6. Riêng đoạn đường chạy qua Bình Dương cũ, Đại học Quốc gia TP HCM được đề nghị phối hợp chặt chẽ với các bên hữu quan để sớm tiến hành bàn giao ranh giải tỏa và cắm mốc, phục vụ công tác kiểm kê và bồi thường theo đúng quy định.

Xin chân thành cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Kính mời quý vị tiếp tục khám phá các thông tin và phân tích chuyên sâu khác về tình hình giao thông, phát triển hạ tầng đô thị trong các bài viết liên quan của chúng tôi.