Hành trình xuyên đại dương ly kỳ của viên kim cương lớn nhất thế giới

Viên kim cương thô lớn nhất thế giới có tên Cullinan được phát hiện vào năm 1905, được cắt thành nhiều viên nhỏ và trở thành những bảo vật nổi tiếng của Hoàng gia Anh.

Phát hiện chấn động trong lòng mỏ

Vào ngày 26/1/1905, trong lượt giám sát thường nhật tại mỏ Premier gần khu vực Pretoria (Nam Phi) ở độ sâu chừng 5,5m, người quản lý mỏ Frederick Wells đã vô tình thấy một ánh sáng phản chiếu chói lọi xuất hiện trên bề mặt vách hầm.

Sử dụng chiếc dao gấp cá nhân, ông cẩn trọng nạo sâu vào mỏm đá nhằm lấy ra vật thể phát quang ấy. Ở khoảnh khắc ban đầu, người quản lý này nghi ngờ đó chỉ là mảnh thủy tinh do ai đó cố tình gài vào nhằm trêu đùa. Dẫu vậy, đây lại thực sự là một khối đá quý khác biệt hoàn toàn với mọi thứ ông từng nhìn thấy.

Tóm tắt Cullinan là gì?

- Là viên kim cương thô chất lượng đá quý lớn nhất từng được phát hiện,

- Phát hiện năm 1905.

- Khối lượng 3.106 carat.

- Tìm thấy tại mỏ Premier, Nam Phi.

- Được cắt thành 9 viên kim cương lớn và 96 viên nhỏ.

Sản phẩm mà ông Wells khai quật được chính là tuyệt phẩm đá quý tự nhiên sở hữu quy mô khủng nhất hành tinh thời bấy giờ. Báu vật này có chiều dài tiệm cận 10cm, bề ngang đạt 6,35cm, độ dày khoảng 5,84cm cùng khối lượng siêu thực chạm mốc 3.106 carat.

Khối đá nhanh chóng mang tên gọi Cullinan nhằm tri ân Sir Thomas Cullinan - người sở hữu khu mỏ, nhân duyên thay cũng có mặt ở đấy đúng vào ngày hôm đó.

Không ít giới phân tích nhận định rằng Cullinan khả năng cao chỉ là mảnh vỡ tách ra từ một khối kim cương khác khổng lồ hơn vẫn chưa lộ diện. Lập luận này ngay lập tức thổi bùng làn sóng xôn xao khắp giới khai khoáng, nhen nhóm hy vọng cho vô số người về cơ hội đào được mảnh còn lại.

Viên kim cương thô Cullinan được phát hiện vào đầu thế kỷ XX, nặng 3.106 carat đã trở thành một phần của lịch sử (Ảnh: Bảo tàng Kim cương Cape Town).

Đến năm 1907, chủ sở hữu mỏ đồng ý chuyển nhượng viên đá cho chính quyền thuộc địa Transvaal thuộc Nam Phi với mức giá 203.000 USD (tương đương con số hơn 7,2 triệu USD thời điểm hiện tại khi tính theo chỉ số lạm phát). Cấp lãnh đạo nơi đây sau đó thống nhất sẽ dâng tặng kiệt tác này làm quà mừng lên Vua Edward VII của nước Anh.

Dẫu vậy, trước thời điểm cập bến điện mừng của Đức vua, món quà này cần phải trải qua hành trình vận chuyển cực kỳ nghiêm ngặt nhằm tránh sự dòm ngó từ các băng nhóm tội phạm nguy hiểm.

Màn đánh lạc hướng trên đại dương

Khối đá quý được đăng ký bảo hiểm đạt mức 17 triệu rand (đơn vị tiền tệ Nam Phi) trước giai đoạn chuyển tới nước Anh nhằm giao phó cho Sigismund Neumann - đại diện tiếp nhận ở London phụ trách cất giữ.

Chiến dịch an ninh tối cao nhanh chóng triển khai suốt hành trình di chuyển. Khối Cullinan thật sự được cất giấu bên trong chiếc hộp carton bình dị rồi gửi đi theo đường bưu điện thông thường; trong khi đó, dàn cảnh sát ngầm tại London công khai hộ tống một mô hình giả để thu hút sự chú ý của dư luận.

Khi Cullinan hiện diện trước Vua Edward VII vào năm 1908, giới chuyên môn đã kính báo rằng khối đá hoàn toàn không thể giữ nguyên hình thể ban đầu để thực hiện mài giũa hay cắt gọt.

Phương án bắt buộc là phải công phu phân tách nó thành các khối nhỏ hơn. Báu vật sau đó lập tức được chuyển hướng sang thành phố Amsterdam (Hà Lan) để bàn giao cho nghệ nhân kim hoàn danh tiếng Joseph Asscher thuộc Công ty Kim cương Hoàng gia Asscher.

Đông đảo giới truyền thông đã vây kín khi nhận tin viên kim cương Cullinan nằm trong một chiếc hộp niêm phong vận chuyển trên tàu Hải quân Hoàng gia Anh, thế nhưng chiếc hộp đó hoàn toàn trống rỗng. Ông Abraham Asscher, anh trai của Joseph Asscher, chỉ đơn giản cho viên kim cương vào túi áo khoác rồi mang nó vượt Biển Bắc.

Sau khi Cullinan đến nơi an toàn, Joseph Asscher đã tiếp nhận và nghiên cứu kỹ cấu trúc của viên đá trước khi bắt tay vào công việc. Ông cắt viên kim cương thành hai phần có trọng lượng lần lượt là 1.997 carat và 1.040 carat. Sau quá trình chế tác, khối Cullinan được chia thành tổng cộng 9 viên đá chính, 96 viên đá nhỏ hơn và một số mảnh vụn đã được đánh bóng.

Toàn bộ phần mảnh thừa còn lại được khấu trừ để làm chi phí công xá cho Asscher. Về sau, ông xỏ đính chúng lên các món trang sức kỷ niệm ngày cưới của dòng họ, trong đó một số tác phẩm vẫn được bảo tồn trọn vẹn đến hôm nay.

9 viên kim cương lớn được chế tác từ viên Cullinan thô (Ảnh: iStock).

Những mảnh ghép di sản trong Hoàng gia Anh

Hai phần đá quý sở hữu kích thước đồ sộ nhất, mang tên Cullinan I cùng Cullinan II, về sau đã dâng lên cho Vua Edward VII. Hiện cả hai kiệt tác đều được gìn giữ và trưng bày công khai ở Tháp London, thuộc nhóm Bảo vật Hoàng gia Anh.

Các phân khúc chế tác còn lại từ siêu thạch Cullinan cũng hiện diện rực rỡ trên hàng loạt bộ trang sức mang tính biểu tượng đỉnh cao của triều đình.

Cullinan IV mang kiểu dáng cắt đệm tinh xảo với trọng lượng 63,60 carat. Trong quá khứ, nó từng được đính trang trọng tại vành vương miện của Vương hậu Mary; còn hiện tại, nó đóng vai trò làm điểm nhấn phía trên cho chiếc trâm cài hoặc dây chuyền linh hoạt.

Song song đó, viên Cullinan V mang trọng lượng 18,80 carat ban đầu được Vương hậu Mary diện như một chiếc trâm cài áo. Về sau, viên đá được gắn trên vương miện của bà để thay vào vị trí của Koh-i-Noor, viên kim cương nổi tiếng được tìm thấy tại Ấn Độ.

Đến mốc thời gian năm 1937, viên Koh-i-Noor được cẩn sang khung vương miện mới chế tác riêng cho Vương hậu Elizabeth, riêng Cullinan V tiếp tục duy trì sứ mệnh làm chiếc trâm cài lộng lẫy.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Hãy tiếp tục khám phá thêm nhiều câu chuyện lịch sử và thông tin thú vị khác qua các bài viết liên quan ngay bên dưới!