Lan tỏa xu hướng san sẻ bữa ăn gia đình trên không gian mạng

Khi các thành viên trong nhà đột xuất không về dùng bữa khiến lượng thực phẩm còn dư khá nhiều, chị Thùy Dương đã chủ động đóng gói cẩn thận rồi đăng tải lên mạng xã hội nhằm tìm kiếm người có nhu cầu.

Chỉ sau đó ít phút, một người đàn ông cư trú tại phường Từ Liêm đã liên lạc và tới nhận phần ăn. Cầm trên tay hộp cơm, anh gửi lời cảm ơn chân thành và chia sẻ rằng suất ăn này đã giúp bản thân vượt qua cơn đói lòng.

Người phụ nữ này đã tham gia vào cộng đồng trao tặng thực phẩm miễn phí được một năm. Giai đoạn đầu, do e ngại vấn đề lộ thông tin cá nhân nên chị thường chọn hình thức đăng bài ẩn danh. Tuy nhiên, việc kiểm duyệt bài viết ẩn danh của ban quản trị mất nhiều thời gian dễ làm đồ ăn bị ôi thiu, chị quyết định chuyển sang dùng tài khoản chính thức để quá trình kết nối diễn ra nhanh chóng hơn.

"Bản thân không đủ điều kiện kinh tế để tổ chức những chương trình phát cơm từ thiện quy mô lớn, vì vậy tôi lựa chọn phương án san sẻ từ một đến hai phần cơm gia đình mỗi ngày", chị Dương bộc bạch.

Hành động nhân văn đối diện với những ý kiến trái chiều

Vào khung giờ trưa ngày 9/7, một người phụ nữ sinh sống tại đường Giải Phóng (Hà Nội) cũng đã đăng tải bài viết tặng lại một suất cơm bao gồm sườn nướng, thịt rim kết hợp cùng canh rau đay cho ai đang cần do người thân không dùng bữa. Ảnh: Thu Hà

Tiếp đó, vào buổi trưa ngày 12/7, chị Tuyết Dương trú tại phường Thanh Xuân cũng chia sẻ lên hội nhóm hai suất cơm với thực đơn gồm tôm rim, thịt bò xào súp lơ cùng canh khoai xương kèm lời nhắn hóm hỉnh do "bản thân chăm chỉ đột xuất nên nấu thừa nhiều".

Chị cho biết bản thân thường có thói quen chủ động nấu dư lượng thức ăn để dành tặng cho các lao động nghèo hay những tài xế công nghệ lỡ bữa, giúp họ có được một bữa trưa đầy đủ chất dinh dưỡng. Trước những luồng ý kiến chỉ trích hành động "cho đồ ăn thừa", chị Tuyết Dương khẳng định: "Tôi chỉ gửi tặng những món ăn vừa mới chế biến xong và luôn chuẩn bị cực kỳ chu đáo nhằm thể hiện lòng tôn kính đối với người nhận".

Sự dịch chuyển trong nhận thức của cộng đồng

Dựa trên các kết quả khảo sát thực tế, trên địa bàn Hà Nội hiện đang có hàng chục hội nhóm hoạt động trong lĩnh vực cho tặng đồ miễn phí, nổi bật trong đó là 2-3 cộng đồng vận hành rất tích cực ở mảng chia sẻ thực phẩm dư thừa. Kênh lớn nhất mang tên "Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội" được thành lập từ năm 2021 và đến nay đã thu hút hơn 355.000 thành viên. Theo chia sẻ từ chị Vũ Hoàn, quản trị viên diễn đàn, nhóm được lập ra trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 căng thẳng nhằm giúp đỡ nhau các nhu yếu phẩm. Vào giai đoạn cuối năm 2021, bài đăng chia sẻ đồ ăn nấu dư đầu tiên được duyệt lên đã lập tức hứng chịu nhiều phản ứng gay gắt từ các thành viên khi họ cho rằng việc "cho cơm thừa, canh cặn" là hành vi thiếu tôn trọng người khác.

Thời điểm đó, chị Hoàn đã lên tiếng bảo vệ quan điểm này khi cho rằng đây hoàn toàn là lượng thức ăn "nấu dư" chứ không phải "ăn thừa", và mục đích cốt lõi là cứu trợ người khó khăn cũng như hạn chế lãng phí thực phẩm. Sau đó, một bài viết bày tỏ lòng biết ơn từ một shipper nhận được suất ăn đã giúp mọi người thay đổi hoàn toàn cách nhìn nhận và trở nên cởi mở hơn. Nhằm ngăn chặn các tranh luận tiêu cực phát sinh, ban điều hành nhóm hiện quy định người đăng phải công khai rõ ràng trạng thái món ăn, thời điểm nấu, biện pháp bảo quản cùng thời hạn sử dụng.

Bước sang năm 2025, phong trào chia sẻ thức ăn nấu dư đã phát triển thành một xu thế mạnh mẽ, giúp cộng đồng này thu nhận thêm 250.000 thành viên mới. Tính đến thời điểm hiện tại, có đến 80% tổng số bài viết thuộc chủ đề tặng đồ, một nửa trong số đó là san sẻ các bữa cơm nhà và thường tập trung đông đảo vào các khung giờ trưa và chiều tối.

Nét đẹp văn hóa gắn liền với ứng xử văn minh

Đánh giá về hiện tượng này, vào tối ngày 14/7, một người đàn ông ở phường Giảng Võ, Hà Nội do lỡ tay nấu lượng thực phẩm lớn đã cẩn thận đóng hộp suất cơm gà kèm canh bí thịt băm để đăng tải tìm người nhận. Ảnh: Hoài Thương

Nhận định về vấn đề này, PGS TS Lê Quý Đức, nguyên Phó Viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển thuộc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, việc chia sẻ nguồn đồ ăn dư thừa này tương đồng với nét đẹp truyền thống của các gia đình Việt khi san sẻ những món ngon cho người thân hay xóm giềng, thể hiện tấm lòng thảo thơm và tinh thần chống lãng phí.

Mặc dù vậy, hệ giá trị văn hóa Việt Nam vốn mang nặng tư tưởng "của cho không bằng cách cho". Hành động mang những phần đồ ăn thừa hay thực phẩm chuẩn bị bỏ đi đem tặng rất dễ làm tổn thương người nhận, khiến họ cảm nhận bản thân bị coi thường theo kiểu "cơm thừa, canh cặn". Vì lẽ đó, phong trào thiện nguyện này cần phải đi đôi với những quy chuẩn ứng xử nhân văn giữa con người với con người.

Cũng theo góc nhìn của ông Đức, nhằm phòng tránh các hiểu lầm không đáng có, người đem cho cần đảm bảo đồ ăn luôn sạch sẽ, được trích riêng ra trước khi dùng bữa, duy trì thái độ cởi mở và không được xúc phạm đến lòng tự trọng của đối phương. Ở chiều ngược lại, người đón nhận cũng cần biểu thị sự biết ơn và trân quý món quà mà mình có được. "Việc san sẻ những nguồn lực dư thừa trong xã hội chỉ thực sự mang lại giá trị tốt đẹp khi cả hai bên đều có cách ứng xử văn minh và tôn trọng lẫn nhau", ông Đức nhấn mạnh.

Anh Thế Phong, 25 tuổi (tên nhân vật đã được thay đổi), hiện đang làm công việc giao hàng tại khu vực phường Cầu Giấy từng có hai lần được nhận các suất cơm từ diễn đàn "Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội". Anh bày tỏ rằng các hộp đồ ăn mang đến tay anh đều được gói bọc cực kỳ sạch sẽ và ngăn nắp. "Chính sự chu đáo, trọn vẹn này đã giúp tôi xóa bỏ hoàn toàn những định kiến trước đây về khái niệm thức ăn thừa", anh Phong tâm sự.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này, hy vọng những thông tin trên đã mang lại cho bạn một góc nhìn ấm áp về tình người trong cuộc sống hiện đại. Đừng quên tiếp tục khám phá thêm những câu chuyện nhân văn và bổ ích khác thông qua các bài viết liên quan ngay phía dưới nhé.