Xu hướng người cao tuổi rời nhà đất để chuyển lên căn hộ chung cư

Những câu chuyện chuyển đổi không gian sống của người lớn tuổi

Từng một mực từ chối việc rời bỏ ngôi nhà mặt đất lâu đời, không ít người cao tuổi hiện nay đã cởi mở hơn trong tư duy, lựa chọn các căn hộ chung cư làm nơi an cư nhằm bảo vệ sức khỏe và gia tăng sự gắn kết với con cháu.

Ở tuổi 71, bà Trần Thị Vân Anh từng đinh ninh rằng bản thân sẽ gắn bó suốt đời với căn nhà dựng từ năm 1990 trên phố Thái Hà (Hà Nội), bất chấp tình trạng thiếu ánh sáng mặt trời vào ban ngày và không khí ồn ào lúc về đêm. Trong căn nhà đó, bà sinh hoạt một mình tại tầng ba, còn tầng hai là nơi ở của gia đình người con trai gồm hai vợ chồng và hai cháu nội. Khi anh Nam Trung, 44 tuổi, đề xuất phương án bán nhà để chuyển sang ở chung cư, bà Vân Anh lập tức gạt đi.

"Tuy sống chung một mái nhà cả ba thế hệ nhưng nhịp sống của mỗi người lại riêng biệt, rất ít khi trò chuyện cùng nhau. Tôi lúc nào cũng nơm nớp lo cho mẹ khi bà ở nhà một mình", anh Nam Trung bày tỏ.

Nguyên nhân khiến bà Vân Anh e ngại mô hình chung cư xuất phát từ tâm lý sợ không gian chung đụng và cảnh phải chờ đợi thang máy. Mặc dù vậy, chỉ sau nửa tháng dọn sang nơi ở mới, bà thừa nhận suy nghĩ của mình đã thay đổi hoàn toàn. Nhờ không phải leo cầu thang và có sự hỗ trợ của bộ phận bảo vệ, chất lượng giấc ngủ của bà được cải thiện rõ rệt. Đáng chú ý, thiết kế trên một mặt bằng phẳng tạo điều kiện cho bà cùng hai cháu gặp gỡ, trò chuyện nhiều hơn mỗi ngày.

Tổ ấm mới của gia đình đặt tại tầng 8 thuộc một dự án trên phố Láng Hạ, sở hữu diện tích 180 m2 với mô hình chìa khóa đôi (dual-key). Thiết kế này tạo ra hai khoảng không gian sinh hoạt riêng biệt nhưng dùng chung cửa đi chính.

Nơi ở của bà Vân Anh gồm phòng ngủ hướng Đông Nam, khoảng ban công thoáng đãng, nằm liền kề phòng thờ cùng khu vực sinh hoạt chung. Trong khi đó, vợ chồng anh Trung sở hữu không gian phòng ngủ và phòng làm việc riêng biệt. "Bây giờ mỗi khi có khách tới nhà, chính mẹ lại là người hồ hởi dẫn mọi người đi khoe từng góc ban công tràn ngập ánh nắng", anh Trung vui vẻ kể.

Hình ảnh bà Vân Anh, 71 tuổi, đứng ngắm nhìn cảnh quan từ ban công căn hộ gia đình trên phố Láng Hạ. Ảnh: Nam Trung

Tương tự, tại phường Xuân Đỉnh (Hà Nội), ông Trần Văn Khang (78 tuổi) cùng bà Lê Thị Hòa (75 tuổi) hiện đang sinh sống tại căn hộ tầng 6, trong khi căn hộ của con gái nằm ở tầng 20 cùng tòa nhà. Trước đây, ông Khang từng có ý định dưỡng già tại ngôi nhà vườn ở huyện Gia Lâm. Dù vậy, khi tuổi tác ngày một cao, không gian hai tầng trở nên quá rộng so với nhu cầu, khiến ngôi nhà dần biến thành "chiếc tổ cô đơn".

"Do hai con gái đều bận rộn công việc, dù khoảng cách chỉ hơn 20 km nhưng mỗi năm chúng chỉ xếp sắp về thăm bố mẹ được vài lần", ông Khang bộc bạch. Thời điểm con gái lớn sinh hai bé, bà Hòa đã lên hỗ trợ chăm sóc cháu và từ đó nảy ra ý định mua căn hộ chung cư.

Cả hai người con gái cùng chung tay góp tiền hỗ trợ cha mẹ sở hữu căn hộ rộng gần 80 m2. Ở nơi ở mới, ông Khang xóa bỏ hoàn toàn mối lo trượt ngã cầu thang, hàng ngày vui vẻ chuẩn bị cơm nước, vui chơi cùng cháu và thường xuyên giao lưu đánh cờ với các cụ ông trong khu dân cư.

Nguyên nhân và xu hướng dịch chuyển lên căn hộ cao tầng

Sự thay đổi trong tiêu chuẩn lựa chọn nhà ở — hướng tới môi trường an toàn cho người cao tuổi và thắt chặt tình cảm gia đình như trường hợp của ông Khang hay bà Vân Anh — phản ánh một xu thế chung trên thế giới và đang thể hiện rõ nét tại Việt Nam trước làn sóng già hóa dân số.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, thống kê từ Batdongsan.com.vn ghi nhận có 59% người tìm mua nhà ở Hà Nội và 54% tại TP HCM ưu tiên lựa chọn căn hộ chung cư. Việc dịch chuyển sang sinh hoạt trên một mặt sàn phẳng được xem là giải pháp tối ưu mà nhiều gia đình chọn lựa nhằm bảo vệ sức khỏe cho người lớn tuổi.

Đánh giá về hiện tượng này, ông Matthew Powell, Giám đốc Savills Hà Nội, chỉ ra 3 động lực chính khẳng định việc "người già bỏ nhà đất lên chung cư" không phải là trào lưu nhất thời.

Thứ nhất, tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh chóng và là quá trình không thể đảo ngược. Việt Nam đang trong giai đoạn "già hóa trong điều kiện thu nhập chưa cao", dẫn đến nhu cầu thực sự về các mô hình nhà ở an toàn, tích hợp dịch vụ hỗ trợ thay vì những không gian trú ngụ thuần túy.

Thứ hai, tốc độ đô thị hóa nhanh, xu hướng sống tách biệt giữa các thế hệ cùng áp lực lên gia đình hạt nhân khiến việc "con cái chăm sóc cha mẹ tại nhà" ngày càng khó duy trì. Dù có tới 80% người cao tuổi mong muốn được chăm sóc ngay tại gia đình, hệ thống dịch vụ hỗ trợ hiện tại mới chỉ đáp ứng được một phần vô cùng nhỏ bé.

Thứ ba, dịch vụ chăm sóc người cao tuổi đã trở thành một phân khúc bất động sản phát triển mạnh mẽ trên thế giới. Tại các quốc gia phát triển, đây là ngành kinh tế kết hợp giữa bất động sản - y tế - dịch vụ - phúc lợi xã hội với quy mô giá trị lên tới hàng trăm tỷ USD.

Khoảnh khắc người cao tuổi đưa trẻ nhỏ đi dạo tại một khu chung cư thuộc phường Đông Ngạc, Hà Nội vào tháng 6/2026. Ảnh: Phan Dương

Đồng quan điểm với ông Matthew Powell, TS. KTS Ngô Viết Nam Sơn — chuyên gia có hơn 30 năm kinh nghiệm quốc tế — nhận định rằng tại các quốc gia như Nhật Bản, Singapore, Australia hay các nước châu Âu, các mô hình nhà ở cho người lớn tuổi rất phong phú nhưng đều có đặc điểm chung là tích hợp chặt chẽ với cơ sở y tế, trung tâm phục hồi chức năng và hệ thống công viên cây xanh.

Dưới góc độ thị trường, chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên cho rằng xu hướng này đang trực tiếp tái định hình các sản phẩm nhà ở. Nhu cầu đối với căn hộ nhiều phòng ngủ hay các thiết kế không gian đôi như duplex thông tầng, dual-key sẽ gia tăng mạnh mẽ nhằm phục vụ các gia đình đa thế hệ, hoặc nhiều anh chị em, cha mẹ cùng sinh sống dưới một mái nhà.

Giá trị thực tế đối với sức khỏe và đời sống tinh thần

Trường hợp của bà Hải Vân, 72 tuổi, nguyên cán bộ ngành hàng không, là minh chứng rõ nét cho sự tiện lợi này. Trước kia, mỗi lần gia đình sum họp, các con phải di chuyển qua nhiều tuyến đường để đón bà, thậm chí có lúc phải hủy buổi gặp mặt vì thời tiết mưa gió. Giờ đây, từ ba tòa tháp thuộc cùng một tổ hợp chung cư tại phường Nghĩa Đô, các thành viên chỉ cần đi thang máy xuống khu vực bãi đỗ xe thông nhau ở tầng hầm là có thể gặp gỡ dễ dàng.

Ý định chuyển nhà do người con gái lớn của bà Vân đề xuất vì nơi ở cũ quá chật hẹp. Hai chị em đã rủ mẹ chung vốn mua các căn hộ trong cùng khu vực. Sinh sống tại căn hộ 75 m2, bà Vân hăng hái tham gia câu lạc bộ dân vũ, tập yoga và bơi lội. Tần suất gặp gỡ con cháu được duy trì đều đặn từ 3-5 ngày mỗi tuần. "Đến nay tôi hoàn toàn ủng hộ việc người lớn tuổi chuyển lên sống tại chung cư", bà Vân khẳng định.

Phân tích dưới góc độ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, bà Trần Thúy Nga, Phó tổng giám đốc Viện dưỡng lão Diên Hồng, cho rằng nhiều người vẫn đang lãng mạn hóa tuổi già trong những căn nhà mặt đất có sân vườn. Trên thực tế, sau khi về nghỉ hưu, không ít người chỉ quanh quẩn trong phạm vi vài căn phòng, ngày càng ít vận động và đối mặt nguy cơ ngã rất cao. Báo cáo từ WHO chỉ ra rằng hàng năm có khoảng 30% người trên 65 tuổi và gần 50% người trên 80 tuổi bị ngã; một nửa trong số đó gặp phải tình trạng tái ngã nhiều lần.

"Có những bác vốn rất khỏe mạnh nhưng lại bị trượt chân ở bậc tam cấp hoặc cầu thang. Chỉ một sự cố ngã cũng có thể làm mất đi khả năng tự lập", bà Nga nhấn mạnh. Bà chia sẻ thêm, điều người cao tuổi thực sự cần là một môi trường sống phẳng, an toàn cùng cơ hội tham gia các hoạt động tập thể để tránh cảm giác cô độc.

Bên cạnh đó, theo bà Nga, yếu tố mặt sàn phẳng mới chỉ là điều kiện cần. Điều quan trọng hơn là người lớn tuổi có môi trường để bước ra ngoài, giao lưu với hàng xóm, gia nhập các câu lạc bộ và duy trì cảm giác mình là một phần của cộng đồng. "Một khu chung cư chất lượng không chỉ giúp người già sống an toàn mà còn giúp họ không phải sống trong cô đơn", bà đúc kết.

Một công trình nghiên cứu công bố vào năm 2026 thực hiện trên 1.000 người cao tuổi tại Trung Quốc cũng chứng minh rằng môi trường sống sở hữu thiết kế mặt phẳng cùng hệ thống thang máy giúp người già duy trì sự độc lập. Việc có thể tự do đi dạo, mua sắm hoặc tương tác với cộng đồng mang lại những tác động tích cực cho sức khỏe tinh thần của họ.

Bà Vân Anh sum vầy cùng con cháu trong không gian căn hộ 180 m2 tại Láng Hạ, Hà Nội dịp Tết 2026. Ảnh: Gia đình cung cấp

Định hướng tương lai cho không gian sống đa thế hệ

Để chủ động đón đầu xu hướng dịch chuyển này tại Việt Nam, TS. KTS Ngô Viết Nam Sơn khuyến nghị cần có sự thay đổi trong tư duy thiết kế chung cư, chuyển hướng từ việc chỉ tập trung phục vụ gia đình trẻ sang đáp ứng nhu cầu của cư dân ở mọi lứa tuổi. Những chi tiết như sàn nhà chống trượt, hệ thống tay vịn hay thiết bị cảnh báo khẩn cấp cần sớm được chuẩn hóa thành các tiêu chuẩn bắt buộc.

Đối với bà Vân Anh, khái niệm về một tuổi già an yên hiện đã mang một ý nghĩa mới. "Nếu như trước kia mảnh vườn, khoảng sân được coi là biểu tượng của việc an cư, thì hiện tại, một không gian sống phẳng để mở cửa là thấy con cháu, bước xuống sảnh là gặp gỡ bạn bè mới chính là điều chúng tôi thực sự tìm kiếm", bà bộc bạch.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Hy vọng những thông tin trên mang lại góc nhìn hữu ích cho bạn, và đừng quên tiếp tục khám phá thêm các bài viết hấp dẫn, giàu giá trị ngay bên dưới nhé!