Làn sóng dừng giao dịch vàng giấy tại Trung Quốc: Tín hiệu tích cực cho giới đầu tư?

Thời điểm từ 24/7 đánh dấu bước ngoặt khi nhiều định chế tài chính hàng đầu Trung Quốc chính thức đóng cửa mảng giao dịch vàng giấy của khách hàng cá nhân nhằm kiểm soát mối nguy từ các công cụ đòn bẩy.

Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC), đơn vị dẫn đầu ngành ngân hàng nước này về quy mô tài sản, sẽ ngưng toàn bộ hoạt động trung gian mua bán kim loại quý của cá nhân trên Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải (SGE) ngay khi ca thanh toán ngày 24/7 khép lại. Danh mục chịu ảnh hưởng bao gồm các hợp đồng giao ngay có chuyển giao vật chất cùng những hợp đồng hoãn giao hàng như Au99.99, Au100g, Au(T+D) và Ag(T+D).

Ngay sau mốc thời gian trên, tính năng thực hiện giao dịch các mã này trên ứng dụng di động, trang web trực tuyến cũng như kênh quầy của ngân hàng sẽ không còn hoạt động. Khách hàng đang duy trì vị thế bắt buộc phải chủ động tất toán, thực hiện lệnh bán hoặc nhận vàng thực tế đúng quy định. Đối với các tài khoản không còn vị thế và hoàn tất nghĩa vụ tài chính, ngân hàng sẽ tiến hành hoàn trả khoản tiền dư theo cơ chế hiện hành.

Kể từ mốc 24/7, hàng loạt tổ chức tín dụng lớn ở Trung Quốc đồng loạt khép lại dịch vụ mua bán vàng giấy dành cho đối tượng nhà đầu tư cá nhân (Ảnh: Adobestock).

Tính từ đầu năm 2026, hàng loạt tên tuổi lớn bao gồm Postal Savings Bank of China, Ping An Bank, China Guangfa Bank cùng China Construction Bank cũng liên tục đưa ra thông báo chấm dứt kênh giao dịch kim loại quý đối với cá nhân trên Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải.

Dù vậy, động thái này hoàn toàn không đồng nghĩa với việc giới chức Trung Quốc siết chặt quyền nắm giữ vàng hay ngưng tham gia thị trường kim loại quý. Việc giao dịch vàng thỏi thực tế, các gói tích lũy hay quỹ hoán đổi danh mục ETF vàng vẫn diễn ra bình thường. Mặt khác, các thành viên tổ chức thuộc Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải cũng không nằm trong phạm vi điều chỉnh của quyết định này.

Lý do khiến thị trường Trung Quốc quay lưng với vàng giấy

Trái ngược với thói quen tích trữ vàng thỏi lâu dài, công cụ vàng giấy tạo điều kiện cho nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận dựa trên biến động tỷ giá thông qua tài khoản ngân hàng, vốn đi kèm tỷ lệ ký quỹ cao. Phương thức này giúp người tham gia điều khiển khối lượng tài sản vượt xa số vốn thực có, nhưng lại khiến mức độ thua lỗ tăng phi mã nếu thị trường diễn biến trái ngược dự đoán.

Thời gian vừa qua chứng kiến những rung lắc rất mạnh của thị trường vàng và bạc. Giá kim loại vàng từng vọt lên mức kỷ lục vượt 5.500 USD/ounce ở thời điểm tháng 1 trước khi lùi sâu về ngưỡng 4.000 USD/ounce, trong khi mặt hàng bạc cũng chứng kiến các đợt sụt giảm đáng kể.

Trước thời điểm đóng cửa hoàn toàn, một số ngân hàng nội địa từng thực hiện biện pháp nâng tỷ lệ ký quỹ để hạn chế rủi ro phát sinh. Điển hình như China Guangfa Bank từng đẩy mức ký quỹ lên tới 140% đối với một số danh mục hợp đồng kim loại quý.

Nhìn nhận từ giới chuyên gia cho thấy, bản thân kim loại vàng không phải là vấn đề, mà bản chất nằm ở đặc tính của các công cụ cho phép nhà đầu tư nhỏ lẻ dùng đòn bẩy giữa bối cảnh thị trường biến động dữ dội.

Góc nhìn chuyên gia: "Trung Quốc không từ bỏ kim loại quý"

Quyết định rút lui hàng loạt khỏi mảng vàng giấy của các ngân hàng từng dấy lên hoài nghi về khả năng Trung Quốc siết chính sách đầu tư vàng hoặc điều chỉnh quy chế tại Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải. Mặc dù vậy, các chuyên gia khẳng định đây là quan điểm chưa đúng bản chất.

"Thị trường không nên hiểu lầm rằng Bắc Kinh đang quay lưng với kim loại quý. Yếu tố bị loại bỏ hoàn toàn chỉ là hoạt động giao dịch mang tính lướt sóng qua công cụ vàng giấy. Quyết định này vạch ra ranh giới rất rõ giữa việc đầu cơ vàng giấy có sử dụng đòn bẩy tài chính và nhu cầu sở hữu vàng thực tế", ông Joshua Rotbart, người đứng đầu Công ty kinh doanh kim loại quý J. Rotbart & Co., trao đổi trên trang Investing News Network.

Chuyên gia này phân tích thêm rằng các ngân hàng Trung Quốc ngày càng trở nên thận trọng hơn đối với các sản phẩm tài chính đòn bẩy cấp cho khách hàng cá nhân, nhất là sau các đợt thị trường chao đảo khiến giới đầu tư nhỏ lẻ gánh chịu tổn hại. "Việc khai tử các dòng sản phẩm này giúp hạn chế nguy cơ vận hành, giảm thiểu rủi ro hình ảnh, đồng thời củng cố độ bền vững cho toàn hệ thống tài chính", ông nhấn mạnh.

Động thái này khiến giới quan sát nhớ lại biến cố lịch sử trên thị trường dầu mỏ năm 2020. Khi mức giá hợp đồng tương lai WTI bất ngờ âm xuống dưới 0 USD/thùng, mô hình Crude Oil Treasure của Ngân hàng Trung Quốc (Bank of China) đã khiến lượng lớn khách hàng cá nhân thua lỗ nặng nề. Dẫn nguồn SCMP, định chế này sau đó phải gánh chịu khoản thiệt hại ước tính tới 7 tỷ nhân dân tệ, tương đương gần 1 tỷ USD.

Hậu quả từ sự cố nói trên buộc cơ quan quản lý Trung Quốc siết chặt giám sát đối với các công cụ tài chính có cấu trúc phức tạp dành cho nhà đầu tư bán lẻ, nhất là các phái sinh tiềm ẩn nguy cơ cao. Do đó, việc khép lại các tài khoản vàng giấy được đánh giá là bước đi nối tiếp trong định hướng thu hẹp những sản phẩm có rủi ro lớn đối với khách hàng cá nhân.

Biến động trên thị trường vàng sẽ dịu lại?

Dù thu hẹp mảng vàng giấy, vị thế của Trung Quốc trên thị trường vàng toàn cầu vẫn không hề suy giảm. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) tiếp tục thực hiện chiến lược gia tăng dự trữ quốc gia. Theo số liệu do Cục Quản lý Ngoại hối Trung Quốc (SAFE) công bố, cơ quan quản lý tiền tệ nước này đã duy trì chuỗi mua ròng vàng kéo dài 20 tháng liên tiếp tính đến mốc cuối tháng 6/2026.

Báo cáo từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) cũng ghi nhận lượng tiêu thụ vàng vật chất của người dân Trung Quốc đạt mốc 207 tấn chỉ riêng trong quý I/2026.

Các dữ liệu thực tế này minh chứng rằng định hướng mới từ phía các ngân hàng không hề làm suy yếu vai trò của vàng, mà cốt lõi là định hình lại phương thức tiếp cận kim loại quý cho dòng vốn cá nhân.

Một số góc nhìn đánh giá việc ngừng vàng giấy sẽ hạn chế sự can thiệp của các dòng vốn lướt sóng ngắn hạn — tác nhân thường phóng đại đà lao dốc khi thị trường đảo chiều. Dù vậy, xu hướng giá vàng trong thời gian tới vẫn chịu sự chi phối từ các yếu tố vĩ mô lớn hơn như lộ trình lãi suất của Cục Dự trữ Liênbang Mỹ (Fed), sức mạnh đồng USD, căng thẳng địa chính trị cùng hoạt động tích trữ của các ngân hàng trung ương.

Chân thành cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết. Mời bạn tiếp tục tìm hiểu thêm những thông tin chuyên sâu và hấp dẫn khác ngay phía dưới!