Sức mua từ Trung Quốc tạo động lực lớn giúp thủy sản Việt bứt phá trong nửa đầu năm

Nhu cầu tiêu thụ mạnh mẽ từ quốc gia tỷ dân đã thúc đẩy lĩnh vực xuất khẩu thủy sản trong nước hồi phục mạnh mẽ. Tuy nhiên, các đơn vị sản xuất vẫn đang đương đầu với những trở ngại không nhỏ từ rào cản kỹ thuật khắt khe cùng chi phí vận tải gia tăng.

Dẫn nguồn dữ liệu từ cơ quan Hải quan, Cục Xuất nhập khẩu trực thuộc Bộ Công Thương cho biết, hoạt động xuất khẩu thủy sản của nước ta trong tháng 6 vừa qua đã mang về 1,09 tỷ USD, đánh dấu mức tăng trưởng 20,8% khi đặt lên bàn cân với cùng kỳ năm 2025.

Suốt tháng 6, dòng chảy hàng hóa thủy sản sang phần lớn các đối tác thương mại trọng điểm đều ghi nhận tín hiệu đi lên, bao gồm Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Thái Lan và Canada. Đáng chú ý, thị trường Mỹ chứng kiến mức bứt phá ấn tượng nhất với tỷ lệ tăng 43,6% so với cùng kỳ. Trái lại, kim ngạch sang hai quốc gia Anh và Brazil lại sụt giảm nhẹ.

Bức tranh xuất khẩu khởi sắc tại các thị trường chủ lực

Tính chung trong 6 tháng đầu năm, tổng giá trị xuất khẩu của toàn ngành thủy sản đạt mốc 5,75 tỷ USD, đạt mức tăng 12,7% so với giai đoạn nửa đầu năm ngoái. Nhiều quốc gia ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số vô cùng khả quan, tiêu biểu như Singapore (65,3%), Trung Quốc (38,7%), Brazil (31,3%), Thái Lan (17,9%), Nga (17,4%), Australia (15,5%) và Canada (10,3%).

Nếu phân tích theo quy mô, Trung Quốc vững vàng ở vị trí đối tác thương mại thủy sản lớn nhất của nước ta trong nửa đầu năm. Quốc gia này đã chi ra 1,39 tỷ USD để mua hàng hóa Việt Nam, tăng trưởng 38,7% so với cùng kỳ năm trước và chiếm tỷ trọng 24,17% trong tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành. Thị phần của thị trường tỷ dân này cũng chứng kiến bước nhảy vọt từ mức 19,64% của cùng kỳ năm ngoái lên vượt ngưỡng 24%.

Đứng ở vị trí kế tiếp là Mỹ với giá trị nhập khẩu đạt xấp xỉ 891 triệu USD, nắm giữ 15,46% tổng thị phần xuất khẩu. Dẫu cho sức mua từ Mỹ trong tháng 6 bùng nổ tới 43,6%, nhưng tính gộp cả 6 tháng đầu năm, con số này vẫn giảm nhẹ 0,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Nhật Bản đứng vị trí thứ ba khi đóng góp hơn 800 triệu USD, tăng trưởng 2,4%; tiếp theo sau là thị trường Hàn Quốc với mức gần 412 triệu USD, tăng 7,1%.

Tôm hùm là một trong số mặt hàng được người dân Trung Quốc ưa chuộng (Ảnh: Toàn Vũ).

Áp lực từ rào cản quốc tế và biến động chi phí trong nước

Dù ghi nhận kết quả tăng trưởng hai con số đầy lạc quan trong 6 tháng đầu năm, Cục Xuất nhập khẩu nhận định rằng các doanh nghiệp trong nước vẫn đang phải đối mặt với một lộ trình nhiều gian truân.

Khó khăn trước hết đến từ việc các thị trường tiêu thụ lớn không ngừng nâng cao rào cản kỹ thuật lẫn pháp lý nghiêm ngặt. Phía doanh nghiệp Việt phải liên tục vượt qua các kỳ đánh giá liên quan đến thuế chống trợ cấp, thuế chống bán phá giá, Đạo luật Bảo vệ động vật biển có vú (MMPA), Chương trình giám sát nhập khẩu thủy sản (SIMP) do phía Mỹ áp đặt, cùng các tiêu chuẩn khắt khe về phòng chống đánh bắt cá bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) từ Liên minh châu Âu (EU).

Thêm vào đó, gánh nặng chi phí vận hành cũng đè nặng lên vai doanh nghiệp. Các khoản chi từ nguồn thức ăn chăn nuôi, năng lượng dùng cho chế biến, sự trồi sụt của tỷ giá ngoại tệ và đặc biệt là cước phí vận tải biển, dịch vụ logistics leo thang do tác động từ những bất ổn chính trị toàn cầu đang bào mòn lợi nhuận.

Ngay tại thị trường nội địa, những diễn biến phức tạp của biến đổi khí hậu đi kèm hiện tượng xâm nhập mặn nghiêm trọng ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long cũng gây ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động nuôi trồng. Thực trạng này đòi hỏi ngành chức năng cần nhanh chóng hoàn thiện quy hoạch các khu vực nuôi trồng tập trung, đồng thời thiết lập chuỗi liên kết cung ứng nguồn nguyên liệu sạch và bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Giải pháp bứt phá để hoàn thành mục tiêu năm 2026

Để bảo toàn đà tăng trưởng hiện tại và hướng đến hoàn thành thắng lợi kế hoạch xuất khẩu của cả năm 2026, Cục Xuất nhập khẩu khuyến nghị các đơn vị sản xuất cần chủ động tối ưu hóa các khoản chi phí đầu vào. Song song với đó, cần tập trung nguồn lực sản xuất các dòng sản phẩm chế biến sâu mang lại giá trị thặng dư cao.

Cuối cùng, việc tận dụng triệt để những ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP hay EVFTA sẽ là chìa khóa vàng giúp các thương hiệu Việt tiếp tục mở rộng và làm chủ các thị trường quốc tế tiềm năng.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian quan tâm và theo dõi bài viết này. Để cập nhật thêm những diễn biến mới nhất về thị trường và xu hướng kinh tế, xin mời quý vị tiếp tục khám phá các thông tin bổ ích ngay phía dưới.