Với 39 tuổi và ba năm gắn bó ở vị trí quản lý kinh doanh - bán hàng tại một doanh nghiệp bất động sản Hà Nội, chị Khánh Ly đã đưa ra quyết định dứt khoát: nộp đơn nghỉ việc. Không phải vì chật vật tài chính hay khao khát leo lên nấc thang cao hơn — lý do duy nhất là chị muốn giành lại những ngày cuối tuần để ở bên gia đình và chăm lo cho hai con.
Đánh đổi thu nhập để lấy lại cuối tuần
Tại nơi làm việc cũ, lịch của chị Ly kín đặc sáu ngày, chỉ được nghỉ chủ nhật — mà ngay cả ngày đó cũng chẳng thật sự rảnh rang khi công việc vẫn liên tục gọi về qua điện thoại. Với vỏn vẹn một ngày nghỉ, việc sắp xếp một chuyến đi ngắn quanh Hà Nội hoặc về quê ở Phú Thọ cho cả nhà bốn người gần như là điều không tưởng. Thay vào đó, chị thường đưa các con ra quán cà phê gần nhà hoặc ghé hiệu sách, còn muốn đi đâu xa hơn thì phải dùng đến ngày phép.
"Thiếu ngày thứ bảy bí bách vô cùng, một mình ngày chủ nhật không thể làm được gì ra hồn", chị chia sẻ. Điều khiến chị thêm quyết tâm là hai đứa con đang ở cuối bậc tiểu học, bước sang đầu phổ thông — giai đoạn nhiều thay đổi cần sự hiện diện và quan tâm sát sao của người mẹ.
Sau khi nghỉ, chị Ly chủ động tìm kiếm môi trường làm việc linh hoạt hơn, sẵn sàng chấp nhận mức lương thấp hơn. Tiêu chí chị đặt ra là được nghỉ trọn hai ngày cuối tuần hoặc ít nhất được làm từ xa vào thứ bảy. Như vậy, dù gia đình đang về quê hay đưa con đi chơi, chị vẫn có thể mở máy tính xử lý công việc mà không cần phải có mặt tại văn phòng.
Nhân viên tổ chức sự kiện kiệt sức vì không có ngày nghỉ
Một năm trước, Cẩm — nhân viên tổ chức sự kiện tại Hà Nội — cũng rời bỏ chỗ làm sau một khoảng thời gian dài gần như mất hoàn toàn hai ngày cuối tuần. Chính sách chấm công của công ty ghi rõ làm từ 8h30 đến 12h trưa thứ bảy, nhưng trên thực tế công việc thường kéo sang buổi chiều, thậm chí không dứt vào buổi tối do các tin nhắn hỏi tiến độ liên tục xuất hiện.
Không chỉ vậy, Cẩm gần như phải một mình gánh vác hàng loạt đầu việc song song: lên kế hoạch, lập danh sách khách mời, viết nội dung truyền thông, quản lý fanpage. Để kịp deadline, cô đều đặn xách máy tính ra quán cà phê làm thêm vào cuối tuần. Khối lượng công việc tăng gần gấp đôi nhưng mức lương vẫn đứng yên. Khi Cẩm đề xuất điều chỉnh lương tương xứng, phía công ty từ chối với lý do tình hình kinh tế khó khăn.
Những sự kiện diễn ra chủ yếu vào cuối tuần khiến Cẩm hầu như không có dịp về thăm nhà. Hiếm hoi được nghỉ một chủ nhật, cô tắt hết báo thức, ngủ bù cho những tuần trước đó. "Có lần tôi xin phép đưa mẹ đi bệnh viện, sếp vẫn nhắn tin yêu cầu sáng hôm sau phải nộp kế hoạch sự kiện. Đó là lúc tôi biết mình phải dừng", cô kể lại.
Những ô cửa sổ sáng đèn lúc 20h tại một tòa nhà văn phòng ở Cầu Giấy, tháng 5/2026. Ảnh: Hồng Chiêu
Sau một tháng nghỉ dưỡng sức, Cẩm chuyển sang vị trí làm nội dung tại một chuyên trang bất động sản. Thu nhập giảm khoảng 20%, quãng đường đi làm dài thêm gần hai cây số, nhưng đổi lại thứ bảy không còn phải chấm công tại văn phòng. Những lúc cuối tuần phát sinh công việc, cô vẫn mang máy tính theo hoặc nhận thêm việc bên ngoài để bù vào phần thu nhập bị hụt.
Những ứng dụng công nghệ có thể đẩy người lao động vào vòng xoáy công việc không hồi kết. Ảnh: Bảo Lâm
Giờ làm việc của lao động Việt vẫn ở mức cao
Dù những lựa chọn như của chị Ly hay Cẩm chưa phản ánh xu hướng đa số, chúng hé lộ một tín hiệu đang ngày càng rõ ràng hơn: người lao động không còn chỉ chạy theo mức lương, mà bắt đầu đặt nặng hơn giá trị của thời gian nghỉ ngơi và sự cân bằng giữa công việc với cuộc sống cá nhân. Điều này diễn ra trong bối cảnh số giờ làm việc thực tế của lao động Việt Nam vẫn duy trì ở ngưỡng cao.
Báo cáo Điều tra lao động việc làm năm 2024 của Tổng cục Thống kê cũ ghi nhận số giờ làm việc bình quân mỗi tuần tăng liên tục, từ 42,2 giờ vào năm 2022 lên 42,5 giờ vào năm 2024. Xét theo cơ cấu, khoảng 46% lao động làm trong khung 40-48 giờ mỗi tuần, còn gần 29% làm việc vượt ngưỡng 48 giờ.
Phân tách theo khu vực kinh tế trong quý IV/2024, lao động thuộc khối FDI có số giờ làm trung bình cao nhất với hơn 50 tiếng mỗi tuần; lao động ngoài nhà nước đạt 42,5 giờ; khu vực nhà nước là 43,3 giờ.
Công nhân nhà máy cũng khao khát thêm ngày nghỉ
Mong muốn được nghỉ nhiều hơn một ngày cuối tuần không chỉ tồn tại trong giới văn phòng. Chủ tịch công đoàn một công ty dệt may tại KCN Quang Châu, Bắc Ninh, cho hay nhà máy từng thí điểm cho công nhân kết thúc ca lúc 12h trưa thứ bảy. Dù chỉ được về sớm nửa ngày, nhiều người lao động vẫn cảm thấy thỏa mãn khi có thêm chút thời gian nghỉ ngơi và lo việc gia đình. "Với công nhân, được nghỉ thêm nửa ngày đã là điều rất quý giá", ông chia sẻ.
Thế nhưng chính sách ấy sau đó bị bãi bỏ khi nhà máy phải thống nhất giờ làm theo quy định chung của tập đoàn và theo mặt bằng chung trong khu công nghiệp. Trở về mức 48 giờ mỗi tuần đồng nghĩa với việc làm hết ngày thứ bảy, chỉ còn lại chủ nhật. Vị cán bộ công đoàn bày tỏ mong muốn sớm có lộ trình giảm giờ làm chính thức về mức 44 giờ mỗi tuần để công nhân — phần lớn là nữ, nuôi con nhỏ — có thêm thời gian đồng hành cùng con. Hiện tại, nhiều đứa trẻ gần như được "khoán" cho ông bà trông nom khi bố mẹ phải có mặt tại nhà máy từ sáng sớm đến tối muộn tính cả tăng ca.
Chuyên gia kiến nghị điều chỉnh luật lao động
Ông Nguyễn Anh Thơ, Viện trưởng Khoa học An toàn và vệ sinh lao động, nhận định xu hướng tìm kiếm nơi làm việc có chế độ nghỉ hai ngày cuối tuần hoặc cho phép làm việc linh hoạt, từ xa ngày càng phổ biến, phản ánh nhu cầu cân bằng giữa cuộc sống cá nhân và công việc đang lên cao hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, liệu mục tiêu đó có đạt được hay không vẫn phụ thuộc phần lớn vào thương lượng giữa hai bên, bởi chính sách làm việc 40-44 tiếng chỉ mang tính khuyến khích. Khảo sát thực tế cho thấy xu hướng này không dừng lại ở công nghệ hay dịch vụ mà lan sang cả ngành hàng tiêu dùng, thực phẩm, chế tác.
Theo ông Thơ, các doanh nghiệp áp dụng mức làm việc dưới 48 giờ mỗi tuần không hẳn chịu thiệt về năng suất. Ngược lại, họ còn được hưởng lợi từ việc tiết giảm chi phí vận hành trong khi vẫn khai thác hiệu quả nguồn nhân lực qua hình thức làm việc linh hoạt, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt trong thu hút nhân tài so với các đơn vị khác.
"Rút ngắn giờ làm, tăng thời gian nghỉ cuối tuần là hướng đi chung của thế giới. Đây cũng là thời điểm thích hợp để Việt Nam xây dựng lộ trình điều chỉnh trong quá trình sửa đổi Bộ luật Lao động", ông Thơ nhấn mạnh, đồng thời kiến nghị bổ sung quy định phòng chống tình trạng kiệt sức tại nơi làm việc. Ông lưu ý cần tránh thực trạng giờ làm và thời gian hiện diện tại văn phòng giảm xuống nhưng mức độ kết nối trực tuyến với công việc ngoài giờ lại tăng lên.
Hành lang pháp lý hiện hành và đề xuất cải cách
Bộ luật Lao động hiện hành quy định thời giờ làm việc bình thường tại doanh nghiệp không vượt quá 48 giờ mỗi tuần, trong khi khu vực công đã được áp dụng chế độ 40 giờ từ năm 1999. Tổ chức Công đoàn cùng nhiều chuyên gia tiếp tục đề xuất xây dựng lộ trình giảm dần giờ làm trong khu vực doanh nghiệp từ 48 giờ xuống 44 giờ, hướng tới đích cuối là 40 giờ mỗi tuần.
Cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc bài viết. Nếu chủ đề cân bằng công việc và cuộc sống đang là điều bạn quan tâm, đừng bỏ qua các bài viết liên quan ngay bên dưới — chắc chắn sẽ có thêm nhiều góc nhìn hữu ích dành cho bạn.
Ý kiến bạn đọc (0)