Cú đâm tốc độ cao của cá voi sát thủ khiến xác cá mặt trăng tan tành

Một hiện tượng hy hữu đã diễn ra ngay trước mắt nhóm chuyên gia: xác một con cá mặt trăng kích thước khổng lồ đã bị xé nhỏ thành từng mảnh vụn sau cú va chạm cực mạnh từ cá voi sát thủ.

Dẫn tin từ Live Science, đội ngũ nghiên cứu đã ghi nhận hành vi phối hợp tác chiến của loài cá voi sát thủ nhằm làm vỡ vụn xác cá mặt trăng. Động thái này được nhận định là một phương pháp sơ chế thức ăn, hỗ trợ các cá thể nhỏ tuổi dễ tiếp cận nguồn dinh dưỡng từ loài cá xương đồ sộ này. Trong hai đợt quan sát riêng biệt, kịch bản chung là một con cá voi sát thủ sẽ giữ chặt con cá trăng đuôi nhọn (Masturus lanceolatus). Ngay khi đồng loại phóng tới ở tốc độ xé gió, nó lập tức nhả cái xác ra để cú đâm trực diện diễn ra trọn vẹn, đánh tan xác cá mặt trăng thành nhiều phần nhỏ rải rác dưới nước.

Phát hiện về hành vi "húc nổ tung" để phân chia thức ăn

Trên ấn phẩm Frontiers in Ethology, nhà khoa học Kathryn Ayres từ tổ chức bảo tồn Beneath the Waves cùng các cộng sự đã gọi tên hiện tượng này là "húc nổ tung" qua bài mô tả chi tiết công bố ngày 23/7. Phân tích từ nghiên cứu chỉ ra cá voi sát thủ không hề ra tay hạ sát con mồi vì nó đã gục ngã từ trước. Hành động này thực chất nhằm xén nhỏ cái xác to lớn, tạo điều kiện cho mọi thành viên trong bầy, đặc biệt là các con non, tiêu thụ dễ dàng hơn.

Trường hợp đầu tiên do nhà nghiên cứu Ayres ghi nhận diễn ra vào tháng 7/2024 tại khu vực gần một núi ngầm ngoài khơi Baja California Sur, Mexico. Một cá thể cá voi sát thủ cái đã trưởng thành dùng miệng kẹp lấy phần đuôi giả dạng bánh lái của cá mặt trăng. Cùng lúc đó, con đực trong đàn ngửa bụng lao đến với vận tốc cao. Chỉ vài khoảnh khắc trước điểm va chạm, con cái nhả mồi. Xung lực va đập khủng khiếp tạo nên âm thanh dữ dội, xé nát phần mô thịt của con mồi. Ngay sau đó, một cá thể non bơi đến khu vực thịt băm lơ lửng để nhấm nháp các mảnh nhỏ, còn phần mô lớn hơn thuộc về những con trưởng thành.

Sức mạnh xung kích và kỹ thuật phân tách con mồi đặc biệt

Đến tháng 9/2025, thợ lặn Héctor Franz tiếp tục quay lại được diễn biến tương tự ở cuộc đụng độ thứ hai. Theo dữ liệu từ CNN, loài cá mặt trăng (Mola Mola) thuộc nhóm cá nặng hàng đầu hành tinh với thể trạng có thể vượt 1.800 kg và chiều dài chạm mốc 3 mét. Dù việc phối hợp theo cặp hay theo nhóm để săn đuổi các mục tiêu lớn là tập tính quen thuộc của cá voi sát thủ, nhưng đây là lần đầu tiên các nhà khoa học chứng kiến chúng tung cú đâm như ngư lôi làm mục tiêu vỡ vụn. Tùy thuộc vào địa hạt sinh sống, thực đơn của cá voi sát thủ rất phong phú, từ hải cẩu, cá voi trắng, kỳ lân biển cho tới cá voi lưng gù hay cá voi xanh, đòi hỏi những phương pháp xử lý riêng biệt như dùng lực tác động cực đại để xé lẻ.

Hình thức tấn công này tương đồng với các pha phối hợp mà Ayres cùng đồng nghiệp từng chứng kiến khi cá voi sát thủ vây ráp cá mập voi (Rhincodon typus) cũng tại vịnh California. Ở các trận chiến đó, chúng luân phiên húc liên tục vào đối thủ. Mặc dù hành vi đâm đầu không quá lạ lẫm, song chuỗi thao tác bao gồm giữ, thả rồi làm tan tành cái xác có thể là một chiến thuật săn mồi mới được định hình ở loài này.

Cá voi sát thủ húc xác cá mặt trăng vỡ thành nhiều mảnh. Video: Kathryn Ayres

Những giả thuyết đằng sau tập tính kỳ lạ

Do cả hai vụ việc đều ghi nhận sự xuất hiện của các cá thể nhỏ tuổi, nhóm chuyên gia đưa ra giả thuyết rằng những con cá voi sát thủ trưởng thành đang làm mềm và chia nhỏ đồ ăn cho con non. Dẫu vậy, hai dữ liệu thực địa này vẫn chưa đủ căn cứ để kết luận đây là hành vi cố ý cho ăn hay truyền dạy kỹ năng. Bên cạnh đó, việc chia sẻ nguồn thực phẩm cũng góp phần củng cố mối liên kết giữa các thành viên trong đàn.

Mục đích giải trí và tác động sinh học

Các nhà nghiên cứu không gạt đi khả năng đây thuần túy là một hình thức nô đùa giải trí. Là sinh vật sở hữu trí thông minh cao cùng đời sống xã hội phức tạp, cá voi sát thủ đôi khi sẽ vờn, va đập hoặc quăng quật con mồi mà chẳng hề nuốt chửng ngay. Nhà nghiên cứu Ayres cũng chú ý đến vết thương rộng trên thân cá mặt trăng trước thời điểm bị húc, cho thấy cá voi sát thủ có thể đã rút lấy phần nội tạng giàu dưỡng chất nhất từ trước.

Ngoài ra, nhóm tác giả nhận định việc phát tán lớp da chứa nhiều vi khuẩn cùng phần mô sụn của cá mặt trăng có thể làm thay đổi môi trường nước xung quanh hoặc tạo cơ hội cho cá voi sát thủ tiếp xúc với các lợi khuẩn. Do sở hữu phom dáng dẹt khá biệt lập, cá mặt trăng rất dễ bị xé nát thành muôn mảnh dưới tác động từ cú húc tốc độ cao của cá voi sát thủ so với những giống cá khác.

An Khang tổng hợp

Chân thành cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Mời bạn tiếp tục khám phá thêm nhiều thông tin thú vị qua các bài viết liên quan ngay bên dưới!