Xu hướng lao dốc kéo dài của giá thịt lợn tại thị trường Trung Quốc

Mô hình cao tầng hiện đại hóa và áp lực gây dư thừa nguồn cung

Sự xuất hiện của các "chung cư chăn nuôi" cùng sự chuyển dịch trong thị trường tiêu dùng đã kích hoạt tình trạng thặng dư nguồn cung quy mô lớn, khiến thị trường thịt lợn tại Trung Quốc liên tục sụt giảm giá trị suốt một năm qua.

Tại khu vực ngoại ô địa phận thành phố Ngạc Châu (tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc), tập đoàn Hubei Zhongxin Kaiwei Modern Animal Husbandry đã rót khoản kinh phí đầu tư lên tới 4 tỷ nhân dân tệ (tương đương 591 triệu USD) để xây dựng hai tòa nhà cao 26 tầng, vươn cao sừng sững giữa vùng trang trại và dân cư địa phương.

Chính thức đi vào vận hành từ thời điểm mùa thu năm 2022, tổ hợp này phân chia từng tầng lầu cho các phân đoạn riêng biệt như sinh sản hay chăm sóc lợn con. Việc di chuyển giữa các tầng phụ thuộc vào hệ thống thang máy chuyên dụng, trong khi các khâu cung cấp thức ăn, điều hòa không khí cùng phun khử trùng được vận hành tự động toàn bộ. Năng lực cung ứng tối đa của cơ sở sản xuất này chạm mốc 1,2 triệu con lợn xuất chuồng hàng năm.

Sự sụt giảm kỷ lục của chỉ số giá tiêu dùng

Dù vậy, giới phân tích đánh giá phương thức chăn nuôi này là một trong những nguyên nhân trực tiếp đẩy giá thịt lợn nội địa rơi vào đà suy giảm liên tiếp. Báo cáo thống kê từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc ghi nhận chỉ số giá tiêu dùng (CPI) dành cho mặt hàng thịt lợn vào tháng 6 đã bốc hơi 16% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu chuỗi 13 tháng giảm sâu liên tiếp. Sự trượt giá của mặt hàng thực phẩm thiết yếu này cũng trực tiếp kiềm chế đà tăng chung của CPI toàn quốc.

Thực trạng thịt lợn chạm đáy giá bán đã trở thành tâm điểm bàn luận trên các diễn đàn mạng xã hội Trung Quốc, nơi nhiều người dân thậm chí giễu nhại rằng chi phí mua thịt lợn hiện tại còn thấp hơn mua rau tươi.

Một góc khu chung cư nuôi lợn lớn nhất Trung Quốc tại Hà Nam. Ảnh: Muyuan

Trả lời phỏng vấn truyền thông, nguyên Kinh tế trưởng thuộc Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc - ông Yao Jingyuan phân tích rằng hiện tượng dư thừa lợn thương phẩm bắt nguồn từ sự bùng nổ của chuỗi trang trại công nghiệp quy mô lớn, khiến tốc độ gia tăng nguồn cung vượt xa khả năng hấp thụ của thị trường.

Dữ liệu công bố từ Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc cho thấy mức giá lợn hơi ghi nhận vào tháng 4 đã rơi xuống ngưỡng thấp kỷ lục trong vòng 10 năm. Tính tới giai đoạn cuối tháng 5, giá bán duy trì ở mức 10,12 nhân dân tệ (khoảng 1,49 USD) cho mỗi kg - giảm chừng 30% khi so sánh với cột mốc cùng kỳ năm ngoái.

Cơ cấu ngành chăn nuôi và thói quen tiêu dùng thay đổi

Hiện tại, thị trường Trung Quốc chiếm khoảng một nửa lượng tiêu thụ thịt lợn trên toàn cầu. Do đây là nguồn thực phẩm đóng vai trò sống còn trong đời sống sinh hoạt hàng ngày của người dân, chính quyền luôn đặt ưu tiên hàng đầu vào việc giữ ổn định nguồn cung nội địa.

Thời điểm sau khủng hoảng dịch tả lợn châu Phi tàn phá nặng nề tổng đàn giai đoạn 2018-2021, nhà nước đã đưa ra nhiều chính sách khuyến khích doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất. Làn sóng này đẩy các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ rời cuộc chơi, nhường chỗ cho các tập đoàn lớn sở hữu tiềm lực vận hành vượt trội và tối ưu hóa chi phí sản xuất.

Về cơ bản, thị trường quốc gia này vốn vận hành theo các "chu kỳ lợn" biến động theo giai đoạn. Tuy nhiên, điểm khác biệt của chu kỳ hiện tại nằm ở tình trạng thặng dư kéo dài do làn sóng công nghiệp hóa chăn nuôi diễn ra diện rộng, trực tiếp kéo giá thịt giảm không phanh.

Mặt khác, sự biến chuyển trong thói quen ăn uống của người dân cũng tác động đáng kể đến xu hướng trượt giá này. Một cư dân nữ ngoài 30 tuổi tại Bắc Kinh chia sẻ sự chủ động hạn chế tiêu thụ thịt lợn do lo ngại hàm lượng chất béo cao trong thực phẩm.

Thực tế này phản ánh xu hướng ưu tiên sức khỏe ngày càng tăng của người tiêu dùng. Cùng với đó, chất lượng sống nâng cao cùng sự phong phú của các lựa chọn thay thế như thịt bò, thịt gà hay hải sản đã làm phân tán nhu cầu. Việc mở cửa thương mại cũng đưa nhiều dòng thịt nhập khẩu cập bến, mang đến danh mục thực phẩm đa dạng hơn cho thị trường nội địa.

Công nhân đợi thang máy trong một "chung cư nuôi lợn" tại Quảng Tây (Trung Quốc) tháng 3/2018. Ảnh: Reuters

Giải pháp từ chính phủ và hướng đi mới cho các doanh nghiệp

Mặc dù người tiêu dùng hưởng lợi, đà sụt giảm giá bán lại đang bào mòn biên lợi nhuận của các đơn vị sản xuất. Khó khăn càng chồng chất khi giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi leo thang do ảnh hưởng từ các cuộc xung đột vũ trang ở Trung Đông.

Vào tháng trước, Muyuan Foods - đơn vị chăn nuôi lợn có quy mô lớn nhất thế giới - xác nhận đang theo dõi sát sao tình hình thị trường do sự bất ổn của giá thức ăn. Tập đoàn này đang triển khai các phương án phối trộn đa dạng nguồn thức ăn nhằm tiết giảm tối đa chi phí vận hành.

Nhằm điều tiết lại cán cân cung cầu, cơ quan quản lý Trung Quốc đã chủ động điều chỉnh hạ chỉ tiêu tổng đàn lợn nái từ 39 triệu con xuống mức 37,5 triệu con. Cũng trong tháng trước, một hội nghị chuyên đề với sự tham gia của các doanh nghiệp chăn nuôi hàng đầu đã được tổ chức nhằm kêu gọi các bên chủ động thu hẹp công suất và cắt giảm sản lượng.

Trước bối cảnh sức mua trong nước có dấu hiệu chững lại, các tập đoàn chăn nuôi Trung Quốc đang tích cực hướng tầm nhìn ra thị trường quốc tế. Mới đây vào tháng 2, Muyuan Foods đã tiến hành niêm yết cổ phiếu tại Hong Kong, thu về nguồn vốn 10,6 tỷ đôla Hong Kong (tương đương 1,35 tỷ USD). Khoảng 60% ngân sách này được định hướng dùng cho kế hoạch vươn ra toàn cầu, trong đó khu vực Đông Nam Á là điểm đến đầu tiên. Tương tự, Wens Foodstuff Group cũng công bố định hướng chiến lược mở rộng thị phần sang khu vực Đông Nam Á trong thời gian tới.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết. Mời bạn tiếp tục tham khảo những tin tức và bài phân tích chuyên sâu liên quan ngay bên dưới.