'Không để lợi ích nhóm bị cài cắm trong quá trình xây dựng luật'

Vào sáng ngày 16/6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tổ chức hội nghị nhằm công bố định hướng công tác lập pháp cho nhiệm kỳ Quốc hội khóa 16.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh rằng nhiệm kỳ Quốc hội khóa 16 đặt ra một khối lượng công việc khổng lồ, với tổng cộng 192 nhiệm vụ xây dựng pháp luật. Trong số này, Chính phủ sẽ chủ trì thực hiện phần lớn các nhiệm vụ. Ông Mẫn chỉ rõ, chất lượng cũng như tuổi thọ của mỗi đạo luật phụ thuộc rất lớn vào giai đoạn chuẩn bị ban đầu từ Chính phủ, các bộ và ngành liên quan.

Người đứng đầu Quốc hội cũng lưu ý rằng toàn bộ quá trình lập pháp phải được gắn chặt với việc kiểm soát quyền lực nghiêm ngặt, tăng cường trách nhiệm giải trình, đồng thời đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực. Tuyệt đối không được để tình trạng lồng ghép "lợi ích nhóm" hay "lợi ích cục bộ" xảy ra.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Hoàng Phong

Nâng Cao Hiệu Quả và Trách Nhiệm Trong Công Tác Lập Pháp

Nhìn lại nhiệm kỳ Quốc hội khóa 15, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhận định vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần nghiêm túc khắc phục. Nổi bật là tình trạng một số dự án luật được chuẩn bị chậm tiến độ, buộc phải đề nghị lùi thời gian trình Quốc hội xem xét và thông qua. Thêm vào đó, có những dự án luật chưa được chuẩn bị kỹ lưỡng, khiến luật vừa ban hành đã phải tiến hành sửa đổi. Tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết vẫn kéo dài, gây ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả thi hành pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chấm dứt tình trạng "luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư". Từ nay, khi trình các dự án luật, các cơ quan phải đồng thời chuẩn bị các dự thảo nghị định và thông tư liên quan, đảm bảo luật có thể đi vào thực tiễn ngay sau khi có hiệu lực.

Ông Mẫn cũng đề nghị nâng cao tinh thần trách nhiệm của người đứng đầu trong quá trình chuẩn bị và trình các dự án luật. Các dự án luật khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc Quốc hội phải do bộ trưởng hoặc người đứng đầu cơ quan chịu trách nhiệm báo cáo trực tiếp, trừ những trường hợp đặc biệt có sự tham dự của Phó Thủ tướng. Yêu cầu này nhằm bảo đảm trách nhiệm chính trị, trách nhiệm chuyên môn và nâng cao chất lượng tổng thể của dự án luật.

Chủ tịch Quốc hội còn yêu cầu các cơ quan soạn thảo thực hiện việc lấy ý kiến từ các đối tượng chịu sự tác động một cách thực chất, nhằm khắc phục tình trạng văn bản khi đang xây dựng không nhận được góp ý, nhưng lại vấp phải phản ứng khi đã ban hành. Đồng thời, đại biểu Quốc hội cần chủ động phát hiện các quy định pháp luật có vướng mắc để kịp thời sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ.

Phó thủ tướng Lê Tiến Châu. Ảnh: Hoàng Phong

Chính Phủ Cam Kết Kiểm Soát Chặt Chẽ Chất Lượng Pháp Luật

Trước đó, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu đã thông báo rằng Chính phủ được giao thực hiện 171 nhiệm vụ lập pháp. Chính phủ xem việc xây dựng pháp luật là nhiệm vụ chính trị trọng tâm của từng bộ, từng ngành, coi đó là công cụ thiết yếu để tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, kiến tạo sự phát triển và tăng cường năng lực quản trị quốc gia.

Phó thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh rằng mỗi chính sách khi trình Quốc hội phải làm rõ các câu hỏi: nó tháo gỡ điểm nghẽn nào, khơi thông nguồn lực nào, giảm chi phí tuân thủ ra sao, và mang lại thuận lợi gì cho người dân và doanh nghiệp. Việc sửa đổi, bổ sung một đạo luật cần được đặt trong tổng thể hệ thống pháp luật, đặc biệt dựa trên kết quả tổng rà soát các văn bản quy phạm pháp luật, nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, minh bạch, dễ tiếp cận và dễ thực hiện.

Theo Phó thủ tướng, các đạo luật cần quy định đúng tầm những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Ngược lại, những vấn đề có tính biến động nhanh hoặc mang tính kỹ thuật nên được giao cho Chính phủ, các bộ ngành hoặc địa phương quy định theo thẩm quyền, đi đôi với việc kiểm soát chặt chẽ nguồn lực và trách nhiệm giải trình.

Ông Châu cam kết Chính phủ sẽ siết chặt kỷ luật nội bộ trong công tác xây dựng pháp luật, trong đó đặc biệt chú trọng kiểm soát chất lượng chính sách ngay từ giai đoạn đầu. Quá trình xây dựng luật phải được đánh giá tác động một cách đầy đủ, lấy ý kiến đúng đối tượng chịu tác động, tránh làm theo hình thức và tuyệt đối không để lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm chi phối quá trình xây dựng pháp luật.

Từ quý III/2026, Chính phủ dự kiến sẽ thí điểm đánh giá chấm điểm theo chỉ số KPI (Key Performance Indicator) trong công tác xây dựng pháp luật. Mục đích là để đo lường tiến độ, chất lượng và xác định trách nhiệm cụ thể của từng bộ, ngành. Đây sẽ là căn cứ quan trọng để kiểm điểm, đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu các cơ quan.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Kính mời quý vị tiếp tục khám phá các tin tức và phân tích chuyên sâu khác trên trang của chúng tôi.